(23kB)
strona główna


 

ALDOUS HUXLEY

 

 

 

„Nowy Wspaniały Świat”

(Przełożył: Bogdan Baran)

ROZDZIAŁ PIERWSZY

Przysadzisty szary budynek o zaledwie trzydziestu czterech piętrach. Nad głównym wejściem napis: „Ośrodek Rozrodu i Warunkowania w Londynie Centralnym”, na tablicy zaś wyryte hasło Republiki Świata: „Wspólność, Identyczność, Stabilność”.

Okna ogromnej sali na parterze wychodziły na północ. Zimny (pomimo pełni lata za szybami, pomimo tropikalnego upału we wnętrzu sali), ostry i przenikliwy blask zaglądał w okna, chciwie poszukując jakiegoś kształtu obleczonego w tkaninę, jakiejś bladej gęsiej skórki akademika, lecz znajdował tylko szkło, nikiel i matowo lśniącą porcelanę laboratoryjną. Chłód natrafiał na chłód. Okrycia robocze pracowników były białe, dłonie w gumowych rękawiczkach trupio bladej barwy. Światło - lodowate, martwe, upiorne. Tylko z żółtych rurek mikroskopów czerpało ono nieco substancji bogatej i żywej, kładąc się na polerowanych rurkach niczym smakowite płaty masła ułożone rzędami wzdłuż stanowisk roboczych.

- A to - powiedział dyrektor otwierając drzwi - jest dział zapładniania.

Gdy dyrektor „Rozrodu i Warunkowania” wkraczał do sali, trzystu zapładniaczy pochylało się nad przyrządami wstrzymując dech i w pełnym zaabsorbowania skupieniu z rzadka wydając bezwiedny gwizd lub pomruk. Grupa nowo przybyłych studentów, bardzo młodych, różowiutkich żółtodziobów, z pokorą dreptała nerwowo za dyrektorem. Każdy z nich trzymał kajet, w którym desperacko bazgrał, gdy tylko wielki człowiek raczył przemówić. Z pierwszej ręki. To był rzadki przywilej. Dyrektor „Rozrodu i Warunkowania” na Londyn Centralny zawsze dbał o to, by osobiście oprowadzać swych nowych praktykantów po poszczególnych działach.

- To tak żeby dać ogólne pojęcie - wyjaśniał im. Bo aby rozumnie pracować, jakieś ogólne pojęcie rzecz jasna mieć muszą - choć możliwie najmniejsze, jeśli mają być dobrymi i szczęśliwymi członkami społeczeństwa. Wiedza o szczegółach bowiem, jak każdy wie, przydaje cnót i szczęśliwości, wiedza ogólna zaś to dla umysłu zło konieczne. Nie filozofowie, lecz pracowite mrówki i zbieracze znaczków tworzą kręgosłup społeczny.

- Jutro - zwykł dodawać uśmiechając się uprzejmie, acz z odrobiną surowości -

zabierzecie się do poważnej pracy. Nie będziecie mieć czasu na rzeczy ogólne.

Póki co jednak...

Póki co obowiązywał przywilej. Z pierwszej ręki do kajetu. Chłopcy smarowali jak

szaleni.

Wysoki, raczej chudy, wyprostowany dyrektor zmierzał w głąb sali. Miał długą dolną szczękę, zęby nieco wystające, ledwo zakryte, gdy nie mówił, przez pełne, kunsztownie wygięte wargi. Stary, młody? Trzydzieści? Pięćdziesiąt pięć? Trudno było określić. Zresztą nie miało to znaczenia; w ów czas nieustającej stabilności, A.F. 632, nikomu nawet nie przyszłoby do głowy pytać o wiek.

- Wyjdę od punktu wyjścia - powiedział dyrektor RiW, a co bardziej gorliwi

studenci utrwalili jego zamiar w kajetach: Wyjść od punktu wyjścia. - To - machnął ręką - są inkubatory. - A otwierając odosobnione drzwi, pokazał im szeregi półek zapełnionych ponumerowanymi probówkami.

- Tygodniowy zapas jaj. Trzymany - wyjaśnił - w temperaturze krwi. Męskie gamety - tu otworzył inne drzwi - muszą być przechowywane w temperaturze trzydziestu pięciu stopni, nie trzydziestu siedmiu. Temperatura krwi sterylizuje. Barany zamknięte w termogenie nie poczynają jagniąt.

Wsparty o inkubatory podawał studentom (a ołówki gryzmoliły z pośpiechem) krótki opis nowoczesnego procesu zapładniania; najpierw powiedział, rzecz jasna, o jego chirurgicznym etapie wstępnym: o „zabiegu, któremu poddajemy się chętnie dla dobra Społeczeństwa, nie mówiąc już o gratyfikacji w wysokości półrocznej pensji”. Następnie omówił zwięźle technikę utrzymywania wyodrębnionego jajnika przy życiu i zapewnienia jego funkcjonowania. Potem przeszedł do podania optymalnej temperatury, stopnia zasolenia, kleistości, wspomniał o naturze płynu, w którym przechowuje się wyodrębnione dojrzałe jaja; prowadząc swych podopiecznych do stanowisk roboczych pokazał im, jak się ów płyn wydobywa z probówki; jak się go kropla po kropli wprowadza na specjalnie ogrzane szkiełka mikroskopowe; jak się zawarte w nim jaja testuje co do odchyleń, przelicza i przenosi do porowatego pojemnika; jak (tu zademonstrował przebieg tej czynności) pojemnik ów zostaje zanurzony w ciepłym roztworze ze swobodnie pływającymi plemnikami - tu podkreślił, że najmniejsze stężenie może wynosić sto tysięcy na centymetr sześcienny; jak, po dziesięciu minutach, zbiornik zostaje wyjęty z płynu, a jego zawartość ponownie przebadana; jak w przypadku, gdy któreś z jaj pozostało nie zapłodnione, zanurza się je ponownie, a potem w razie potrzeby raz jeszcze; jak zapłodnione jaja wracają do inkubatorów, gdzie alfy i bety pozostają aż do zakończenia butlacji, gdy tymczasem gammy, delty i epsilony wydobywa się po trzydziestu sześciu godzinach i poddaje procesowi Bokanowskiego.

- Procesowi Bokanowskiego - powtórzył dyrektor, a studenci podkreślili w swych małych kajetach. Jedno jajo, jeden embrion, jeden osobnik dorosły - proces normalny.

Jednakże jajo zbokanowizowane będzie pączkować, mnożyć się, dzielić. Od ośmiu do dziewięćdziesięciu sześciu pączków, a każdy pączek rozwinie się w doskonale ukształtowany embrion, każdy embrion w pełnego osobnika dorosłego. Tak iż w miejsce jednego człowieka będzie powstawało dziewięćdziesięciu sześciu. Postęp.

- W zasadzie - podsumował dyrektor RiW - bokanowizacja polega na ciągu ingerencji zatrzymujących rozwój. Stopujemy normalny rozrost i, paradoks, nieprawdaż, jajo reaguje pączkowaniem.

Reaguje pączkowaniem. Ołówki pracowały zaciekle. Wskazał palcem. Spoczywający na sunącej żółwim tempem taśmie pojemnik z probówkami zniknął w dużym metalowym pudle; wynurzał się następny. Maszyny cicho pomrukiwały. Przejście probówek trwa osiem minut, poinformował. Osiem minut twardych promieni Roentgena jajo wytrzymuje z najwyższym trudem. Niektóre giną; spośród pozostałych te najmniej wrażliwe dzielą się na pół; większość daje po cztery pączki, niektóre osiem. Wszystkie wracają do inkubatorów, gdzie pączki zaczynają się rozwijać; po dwóch dniach oziębia się je nagle i w ten sposób zatrzymuje ich rozwój. Dwa, cztery, osiem... pączki reagują dalszym pączkowaniem, po czym poddawane są niemal całkowitemu zatruciu alkoholem; w efekcie pęcznieją dalej i po pączkowaniu - pączek z pączka pączka - mogą dalej rozwijać się w spokoju, jako że dalsze hamowanie w zasadzie prowadziłoby już do ich uśmiercenia. W ciągu tego czasu pierwotne jajo mogło zapoczątkować od ośmiu do dziewięćdziesięciu sześciu embrionów - niezwykłe, przyznacie, udoskonalenie natury. Identyczne bliźniaki - ale nie jakieś tam dwojaczki czy trojaczki dawnej epoki żyworodności, kiedy to jaja dzieliły się akcydentalnie; obecnie możemy mieć bliźniąt całe tuziny. W obfitości.

- W obfitości - powtórzył dyrektor i rozłożył ramiona, jakby rozdawał tę płodność. - W obfitości.

Jednakże któryś ze studentów zadał w swej głupocie pytanie, w czym tu korzyść.

- Mój drogi chłopcze - dyrektor gwałtownie odwrócił się ku niemu. - Czyż ty nie dostrzegasz? Czy nie dostrzegasz? Uniósł dłoń; twarz miała uroczysty wyraz: - Proces Bokanowskiego to jeden z podstawowych czynników stabilności społecznej!

Podstawowych czynników stabilności społecznej.

Standaryzacja mężczyzn i kobiet; identyczne osobniki. Cała niewielka wytwórnia

obsadzona personelem z jednego zbokanowizowanego jaja.

- Dziewięćdziesiąt sześć identycznych osób przy dziewięćdziesięciu sześciu identycznych maszynach! - Głos aż drżał radosnym uniesieniem. - Teraz panujemy nad sytuacją. Po raz pierwszy w dziejach. - Przytoczył hasło planetarne: „Wspólność, Identyczność, Stabilność”. Naprawdę wielkie słowa.

- Gdybyśmy umieli bokanowizować bez ograniczeń, cały problem byłby rozwiązany.

Rozwiązany przez standartyzowane gammy, identyczne delty, jednolite epsilony. Miliony jednakowych bliźniaków. Zasada produkcji masowej wreszcie zastosowana w odniesieniu do biologii.

- Niestety jednak - dyrektor potrząsnął głową - bokanowizować bez ograniczeń nie możemy.

Granicą wydaje się dziewięćdziesiąt sześć, wysoką średnią siedemdziesiąt dwa. Najlepszą (niestety niedoskonałą) rzeczą, jaką można było zrobić, to wytwarzać z danego jajnika i gamet danego samca możliwie największe grupy bliźniaków. A nawet i to było trudne.

- W przyrodzie bowiem dwieście jaj dojrzewa przez lat trzydzieści. Jednakże nas interesuje ustabilizowanie populacji już obecnie, tu i teraz. Z pary bliźniąt raz na ćwierć wieku żaden pożytek.

Oczywiście, pożytek żaden. Jednakże technika Podsnapa niezmiernie przyspieszyła proces dojrzewania. Zapewnia ona co najmniej pięćdziesiąt dojrzałych jaj w ciągu dwu lat. Zapładniać i bokanowizować, innymi słowy, mnożyć przez siedemdziesiąt dwa, a będziemy otrzymywać średnio prawie jedenaście tysięcy braci i sióstr w stu pięćdziesięciu grupach bliźniąt, wszystkie w jednakowym, z dokładnością do dwóch lat, wieku.

- W pewnych zaś przypadkach możemy sprawić, że ten jajnik da nam ponad piętnaście tysięcy dorosłych osobników.

Skinął na jasnowłosego, rumianego młodzieńca, który właśnie przechodził w pobliżu, i zawołał:

- Panie Foster!

Rumiany młodzieniec zbliżył się.

- Panie Foster, czy może nam pan podać rekord jajnika?

- W naszym ośrodku szesnaście tysięcy dwanaście - odrzekł bez wahania pan Foster. Mówił bardzo szybko, miał żywe błękitne oczy i najwyraźniej znajdował przyjemność w przytaczaniu cyfr. - Szesnaście tysięcy dwanaście; w stu osiemdziesięciu dziewięciu grupach identyków. Ale rzecz jasna w ośrodkach tropikalnych - trajkotał dalej - mieli wyniki o wiele lepsze. Singapur często wytwarzał ponad szesnaście i pół tysiąca, Mombasa zaś doszła ostatnio do siedemnastu tysięcy. No ale oni mają pewne fory. Wystarczy zobaczyć, jak murzyński jajnik reaguje na śluz! To wprost zadziwiające, jeśli się przywykło do pracy z materiałem europejskim. Niemniej - dodał ze śmiechem (choć oczy lśniły mu blaskiem waleczności i głowę zadzierał wyzywająco) - niemniej jednak pobijemy ich, jeśli nam się uda. Pracuję teraz nad wspaniałym jajnikiem delta-minus. Zaledwie osiemnastomiesięczny. Już ponad dwanaście tysięcy siedemset dzieci, wybutlowanych lub w embrionach. I wciąż jest mocny. Jeszcze ich pobijemy.

- Oto duch, jakiego lubię! - wykrzyknął dyrektor klepiąc pana Fostera po plecach. - Proszę z nami i niech pan pozwoli chłopcom korzystać z pańskiej głębokiej wiedzy.

Pan Foster uśmiechnął się skromnie.

- Z przyjemnością.

Ruszyli dalej.

W dziale butlacji praca przebiegała harmonijnie i w pełnym porządku. Płaty świeżej świńskiej otrzewnej przygotowane do pokrojenia na części stosownej wielkości nadjeżdżały małymi windami ze składu narządów w podziemiach. Wzzz, a potem klik! otwierają się drzwiczki windy; wyściełacz musi tylko sięgnąć po płat, wsunąć go, wygładzić i zanim wyścielona butla zdąży odpłynąć wzdłuż bezkresnej taśmy poza zasięg jego ręki, wzzz, klik! I następny płat otrzewnej wyskakuje z otchłani, czekając na wsunięcie go w następną butlę, obecnie pierwszą w tej powolnej nieskończonej procesji po tasmie.

Obok wyściełaczy stoją matrykulatorzy. Procesja posuwa się; jaja, jedno po drugim, przenoszone są z probówek do większych pojemników; wyściółka z otrzewnej zostaje zręcznie nacięta, morula wpada, wlewa się roztwór solny... i już butla sunie dalej, i już przychodzi kolej na etykietowanie. Dziedziczność, data zapłodnienia, przynależność do grupy Bokanowskiego - wszystkie te dane przenoszone są z probówek na butlę. Już nie anonimowa, lecz opatrzona nazwami, zidentyfikowana procesja sunie powoli przed siebie; przed siebie przez otwór w ścianie; powoli przed siebie do działu przeznaczenia społecznego.

- Osiemdziesiąt osiem metrów sześciennych formularzy kartoteki - oświadczył z lubością pan Foster, gdy wchodzili do pomieszczenia.

- Zawierających wsze1kie potrzebne informacje - dodał dyrektor.

- Aktualizowane co rano.

- Na ich podstawie dokonuje się obliczeń.

- Tyle a tyle osobników, o takich a takich własnościach - stwierdził pan Foster.

- Takim a takim rozkładzie ilościowym.

- Optimum wybutlacji na dowolny moment.

- Szybka kompensacja nie przewidzianych ubytków.

- Szybka - powtórzył pan Forest. Gdyby panowie wiedzieli, ileż nadgodzin musiałem wprowadzić po ostatnim trzęsieniu ziemi w Japonii! - śmiał się dobrodusznie i kiwał głową.

- Przeznaczeniowcy ślą swoje liczby zapładniaczom.

- Którzy dostarczają im embrionów, jakich tamci sobie życzą.

- A butle docierają tutaj i określa się szczegółowo ich przeznaczenie.

- Po czym wysyła się na dół do składu embrionów.

- Dokąd właśnie pójdziemy.

I otwarłszy drzwi pan Foster poprowadził grupę po schodach w dół do piwnic. Żar był ciągle tropikalny. Zstępowali w gęstniejący półmrok. Dwoje drzwi i korytarz dwukrotnie zakręcający chroniły piwnicę przed przenikaniem światła dziennego.

- Embriony są jak klisza fotograficzna - z łobuzerskim uśmiechem żartował pan Forest otwierając drugie drzwi. - Znoszą tylko światło czerwone.

Rzeczywiście, duszny mrok, w który teraz weszli za Fosterem studenci, rozświetlony był purpurowo, niczym ciemność pod zamkniętymi powiekami w letnie popołudnie. Obwisłe półki, jedna nad drugą, pełne butli, lśniły niezliczonymi rubinami, a wśród rubinów przesuwały się rozmyte czerwone widma mężczyzn i kobiet o purpurowych oczach i wszelkich objawach tocznia na twarzach. Brzęk i klekot urządzeń lekko poruszał powietrze.

- Może poda im pan parę liczb, panie Foster - rzeki dyrektor, zmęczony już mówieniem.

Pana Fostera nic nie mogło uradować bardziej niż podanie paru liczb.

Dwieście dwadzieścia metrów długości, dwieście szerokości, dziesięć wysokości. Wskazał dłonią ku górze. Jak pijące kury studenci wznieśli oczy ku odległemu sklepieniu.

Trzy rzędy półek: parter, galeria pierwsza, galeria druga.

Stalową pajęczynę spiętrzonych jedna nad drugą galerii we wszystkich kierunkach pochłaniał mrok. Obok trzy czerwone widma pracowicie zdejmowały słoje z ruchomych schodów.

Schodów z działu przeznaczenia społecznego.

Daną butlę można było ułożyć na jednej z piętnastu półek, każda zaś z półek była przenośnikiem, który poruszał się z niezauważalną prędkością trzydziestu trzech i jednej trzeciej centymetra na godzinę. Dwieście sześćdziesiąt siedem dni ruchu przy prędkości ośmiu metrów na dobę. Ogółem dwa tysiące sto trzydzieści sześć metrów. Jedno okrążenie piwnicy na poziomie parteru, jedno na galerii pierwszej, połowa na drugiej, aż wreszcie rankiem dnia dwieście sześćdziesiątego siódmego światło dzienne w dziale wybutlacji. Tak zwane istnienie niezależne.

- Jednakże w ciągu tego czasu - zakończył pan Foster - wiele dla nich czynimy. Och, ogromnie dużo. - Jego śmiech był triumfującym śmiechem tego, który wie.

- Oto duch, jakiego lubię! - jeszcze raz oznajmił dyrektor. - Obejdźmy to wkoło. Niech pan mówi im wszystko, panie Foster.

Pan Foster rzetelnie wszystko im mówił.

Mówił im o rozwoju embriona w jego łożysku z otrzewnej. Nakłonił ich do skosztowania wzbogaconego surogatu krwi, którym embrion jest karmiony. Wyjaśnił, dlaczego musi się go stymulować placentyną i tyroksyną. Mówił o wyciągu z corpus luteum. Pokazał strzykawki, które rozstawione co dwanaście metrów, od zera do 2040, robiły embrionowi automatyczne zastrzyki. Mówił o owych stopniowo wzrastających dawkach śluzu, jakie stosowano na ostatnich dziewięćdziesięciu sześciu metrach trasy. Opisał sztuczny krwiobieg macierzyński umieszczany na każdej butli na sto dwunastym piętrze; pokazał im zbiornik z surogatem krwi, pompę odśrodkową, która powodowała stałe zraszanie łożyska płynem i przeprowadzała ów płyn przez sztuczne płuco i filtr wydzielin. Wspomniał o kłopotliwej skłonności embrionu do anemii i o sporych dawkach niezbędnego w tej sytuacji wyciągu ze świńskiego żołądka i z wątroby płodu źrebięcia.

Zademonstrował im prosty przyrząd, za pomocą którego podczas ostatnich dwóch spośród każdych ośmiu metrów ruchu wszystkie embriony są równocześnie potrząsane, aby oswoić je z ruchem. Wskazał na poważny charakter tak zwanego „szoku powybutlacyjnego” i wyliczył środki podejmowane dla zmniejszenia - poprzez odpowiedni trening zabutlowanego embriona - tego niebezpiecznego wstrząsu. Powiedział im o testach na płeć przeprowadzanych w okolicy dwusetnego metra. Wyjaśnił system etykietowania: „T” dla osobników męskich, kółko dla żeńskich, zaś dla bezpłodnych znak zapytania, czarny na białym tle.

- Bowiem w większości przypadków - mówił pan Foster - płodność stanowi rzecz jasna tylko kłopot. Jeden na tysiąc dwieście płodny jajnik w zupełności dla naszych celów wystarczy. Jednakże chcemy mieć możliwość szybkiego wyboru. No i rzecz jasna trzeba zawsze dysponować wielkim marginesem bezpieczeństwa. Dlatego aż trzydziestu procentom żeńskich embrionów pozwalamy na normalny rozwój. Inne przez resztę kursu co dwadzieścia cztery metry otrzymują dawkę męskiego hormonu płciowego. Wynik: zostają wybutlowane jako bezpłodne, co do budowy zupełnie normalne („poza - musiał przyznać - tym, że rzadko, ale naprawdę rzadko, wyrastają im brody”), lecz bezpłodne. Absolutnie bezpłodne. Co wyprowadza nas wreszcie - kontynuował pan Foster - z dziedziny niewolniczego jedynie naśladowania natury i wiedzie ku znacznie bardziej zajmującemu światu ludzkiej wynalazczości.

Zatarł ręce. Oni rzecz jasna nie zadowalają się zwykłą pracą nad rozwojem embrionów: byle krowa to urnie.

- My ponadto przeznaczamy i warunkujemy. Nasze niemowlęta wybutlowujemy w postaci uspołecznionych istot ludzkich, w postaci alf lub epsilonów, w postaci przyszłych krawców lub... - Chciał powiedzieć: „przyszłych zarządców świata”, ale powstrzymał się i rzekł: - przyszłych dyrektorów ośrodków rozrodu.

Dyrektor RiW uśmiechem podziękował za komplement.

Przebywali trzysta dwudziesty metr na jedenastej półce. Młody mechanik, beta-minus, ze śrubokrętem i kluczem francuskim pracował nad pompą surogatu krwi przy jednej z przesuwających się butli. Gdy mechanik dokręcał mutrę, bzyczenie elektrycznego motoru stawało się o ułamek tonu niższe. Niższe, coraz nizsze... Ostatni obrót, rzut oka na licznik obrotów i gotowe. Przeszedł dwa kroki w dół taśmy i rozpoczął tę samą czynność przy następnej pompie.

- Zmniejszanie liczby obrotów na minutę - wyjaśniał pan Foster. - Surogat krąży wolniej, przeplywa zatem przez płuca w większych odstępach czasu, dostarczając embrionowi mniej tlenu. Nie ma to jak niedobór tlenu, to najlepiej utrzymuje embrion poniżej poziomu. - Znowu zatarł ręce.

- Ale dlaczego chce pan utrzymywać embrion poniżej poziomu? - zapytał ze szczerą naiwnością jakiś student.

- Osioł! - zawołał dyrektor, przerywając długą chwilę milczenia. - Czy nie przyszło ci do głowy, że embrion epsilona, jeśli ma. epsilonową dziedziczność, musi mieć warunki epsilonowe?

Najwidoczniej nie przyszło mu do głowy. Zmieszał się.

- Im niższa kasta - powiedział pan Foster - tym mniej tlenu. Pierwszym naruszonym narządem jest zawsze mózg. Potem szkielet. Przy siedemdziesięciu procentach normalnej dawki tlenu uzyskujemy karły. Przy mniej niż siedemdziesięciu bezokie potworki.

- Z których nie ma żadnego pożytku - podsumował pan Foster. Gdyby natomiast (tu jego głos się roznamiętnił i zarazem nabrał konfidencjonalnych tonów) udało się odkryć metodę skracania okresu dojrzewania, cóż by to był za sukces, jakie dobrodziejstwo dla Społeczeństwa!

- Rozważmy na przykład konia.

Rozważyli.

Dojrzewa przez sześć lat; słoń przez dziesięć. Natomiast człowiek po trzynastu latach życia nie jest nawet dojrzały płciowo, zakończenie dojrzewania następuje dopiero w wieku lat dwudziestu. Stąd rzecz jasna ów owoc opóźnionego rozwoju, ludzki rozum.

- Jednakże u epsilonów - nader trafnie zauważył pan Foster - nie potrzeba nam ludzkiego rozumu.

Nie potrzeba i nie uzyskuje się go. Ale mimo iż umysł epsilona osiąga dojrzałość w wieku lat dziesięciu, ciało epsilona pozostaje niezdolne do pracy aż do osiemnastego roku życia. Długi okres zbędnej i zmarnowanej niedojrzałości. Gdyby można było przyspieszyć rozwój fizyczny do rzędu szybkości dojrzewania, powiedzmy, krowy, jakaż ogromna oszczędność dla Społeczeństwa!

- Ogromna! - mamrotali słuchacze.

Entuzjazm pana Fostera był zaraźliwy.

Przeszedł do kwestii dość technicznych; mówił o odchyleniach w zakresie współpracy gruczołów dokrewnych, co powoduje u mężczyzn opóźniony wzrost; uważał, że powoduje to mutacja embrionalna. Czy można usunąć jej skutki? Czy za pomocą stosownej metody można dany embrion epsilona przekształcić do postaci normalnej jak u psów i krów? Oto problem. W żadnym razie jeszcze nie rozwiązany.

W Mombasie Piłkington wytworzył osobniki dojrzałe seksualnie w wieku lat czterech i osiągające pełną dojrzałość w wieku lat sześciu i pół. Triumf nauki. Jednakże społecznie bezużyteczny. Sześcioletni mężczyźni i kobiety byli zbyt głupi nawet do wykonywania pracy epsilona. A proces przebiegał na zasadzie „wszystko albo nic”, albo niczego nie można było zmienić, albo ulegało zmianie wszystko. Ciągle usiłowano znaleźć optymalny kompromis między dorosłymi dwudziestolatkami a dorosłymi sześciolatkami. Jak dotąd bezskutecznie. Pan Foster westchnął i pokiwał głową.

Wędrówka przez purpurowy półmrok zawiodła ich w okolice sto siedemdziesiątego metra na półce dziewiątej. Począwszy od tego miejsca półka dziewiąta była obudowana, butle zaś resztę swej podróży odbywały w czymś na kształt tunelu, urywającego się miejscami na przestrzeni dwóch lub trzech metrów.

- Warunkowanie termiczne - powiedział pan Foster.

Tunele gorące występowały na przęmian z chłodnymi. Chłód zestawiano z bodźcami przykrymi, mianowicie w postaci twardych promieni Roentgena. Do czasu wybutlowania embriony nabędą lęku przed chłodem. Przeznacza się je do tropików, do pracy w charakterze górników, włókniarzy sztucznego jedwabiu i hutników. Później ich umysły zostaną ukształtowane tak, by potwierdzały osądy ciał.

- Warunkujemy ich co do wytrzymałości na upał - zakończył pan Foster. - Nasi koledzy z górnych pięter nauczą ich go lubić.

- A to - wtrącił dyrektor sentencjonalnie - to jest cała tajemnica szczęścia i cnoty. Lubić to, co się musi robić. Wszelkie warunkowanie zmierza do jednej rzeczy: do sprawienia, by ludzie polubili swe nieuniknione przeznaczenie społeczne.

W nie obudowanej części tunelu pielęgniarka ostrożnie badała za pomocą długiej delikatnej strzykawki galaretowatą zawartość przesuwającej się butli. Studenci i ich przewodnicy przez chwilę patrzyli na pielęgniarkę w milczeniu.

- Lenino - powiedział pan Foster, gdy ta wyjęła wreszcie strzykawkę i wyprostowała się.

Dziewczyna odwróciła się szybko. Widać było od razu, że pomimo tocznia i purpurowych oczu była niezwykle urodziwa.

- Henryk! - jej uśmiech błysnął ku niemu czerwono rzędem koralowych zębów.

- Urocza, urocza - mruknął dyrektor i dając jej dwa lub trzy pieszczotliwe klapsy, otrzymał w zamian pełen szacunku uśmiech.

- Co im aplikujesz? - zapytał pan Foster przybierając ton bardzo fachowy.

- Och, zwykłą dawkę tyfusu i śpiączki.

- Pracownicy tropikalni są uodporniani począwszy od sto pięćdziesiątego metra - wyjaśnił studentom pan Foster. - Embriony zachowują jeszcze skrzela. Chronimy rybę przed przyszłymi chorobami człowieka. - Potem, zwróciwszy się znów do Leniny, powiedział: - Jak zwykle, za dziesięć piąta na dachu.

- Urocza - rzekł raz jeszcze dyrektor i dawszy jej pożegnalnego klapsa, oddalił się za resztą osób.

Na półce dziesiątej rzędy przyszłych chemików ćwiczono na tolerancję ołowiu, sody kaustycznej, smoły i chloru. Pierwszy z grupy dwustu pięćdziesięciu embrionów, w przyszłości inżynierów statków kosmicznych, przesuwał się właśnie obok znaku tysiąc setnego metra na półce trzeciej. Specjalne urządzenie nadawało zbiornikom stały ruch obrotowy.

- To aby udoskonalić ich zmysł równowagi - wyjaśnił pan Foster. - Dokonywanie napraw w przestrzeni na zewnątrz statku jest zajęciem dość trudnym. Gdy znajdują się normalnej pozycji, spowalniamy im krążenie, tak iż niemal giną z głodu tlenowego, gdy zaś są w pozycji „do góry nogami”, zdwajamy przepływ surogatu. Uczą się więc kojarzyć tę pozycję z uczuciem komfortu; i rzeczywiście, są naprawdę szczęśliwi tylko wtedy, gdy stoją na głowach.

- A teraz - ciągnął pan Foster - chciałbym wam pokazać pewne nader interesujące warunkowanie intelektualistów alfa-plus. Mamy dużą ich grupę na półce piątej. Galeria pierwsza - krzyknął do dwóch chłopców, którzy zaczęli schodzić w stronę parteru.

- Są w okolicy dziewięćsetnego metra - wyjaśnił. - Nie sposób przeprowadzać skutecznego warunkowania intelektualnego, dopóki płód nie straci ogona. Pozwólcie za mną.

Tu jednak dyrektor spojrzał na zegarek.

- Za dziesięć trzecia - powiedział. - Obawiam się, że nie mamy już czasu na embriony intelektualistów. Musimy zdążyć na górę do żłobka przed zakończeniem ciszy popołudniowej.

Pan Foster był rozczarowany.

- Tylko rzut oka na dział wybutlacji - prosił.

- No dobrze - dyrektor uśmiechnął się wyrozumiale. - Tylko rzut oka.

 

ROZDZIAŁ DRUGI

Pana Fostera pozostawiono w dziale wybutlacji. Dyrektor RiW oraz jego studenci weszli do najbliższej windy, ta zaś wyniosła ich na piąte piętro.

„Żłobki. Działy Warunkowania Neopawłowowskiego”, głosiła tabliczka.

Dyrektor otworzył drzwi. Znajdowali się w obszernym, pustym pomieszczeniu, bardzo jasnym i słonecznym, całą bowiem ścianę południową zajmowało jedno wielkie okno. Pół tuzina pielęgniarek odzianych w regulaminowe białe spodnie i żakiety ze sztucznego płótna, o włosach aseptycznie ukrytych pod białymi czepkami, zajętych było ustawianiem na podłodze w jednym długim rzędzie wazonów z różami. Wielkie wazony, ciasno zapełnione kwiatami. Tysiące płatków, dojrzałych, jedwabistej gładkości, niczym policzki niezliczonych cherubinków, jednakże cherubinków w tym jasnym blasku nie tylko różowych i aryjskich, ale także jasnych Chińczyków czy Meksykanów, a przy tym skłonnych do apopleksji od zbyt silnego dęcia w trąby niebiańskie, bladych jak śmierć, bladych pośmiertną marmurową bielą.

Gdy wszedł dyrektor RiW, pielęgniarki wyprężyły się w postawie zasadniczej

- Wyłożyć książki - polecił krótko.

W milczeniu pielęgniarki wykonały rozkaz. Książki zostały sprawnie wyłożone pośród wazonów z różami - rząd bajek dziecięcych zachęcająco otwartych na wesoło pokolorowanych obrazkach zwierząt, ryb, ptaków.

- Przywieźć dzieci.

Wybiegły z pokoju i powróciły po minucie lub dwóch, każda pchała przed sobą coś w rodzaju wysokiego wózka kelnerskiego, na którego czterech półkach z drucianej siatki siedziały ośmiomiesięczne niemowlęta, wszystkie jednakowe (najwyraźniej z jednej grupy Bokanowskiego) i wszystkie (jako że należały do kasty delt) odziane w ubranka koloru khaki.

- Umieścić je na podłodze.

Rozładowano wózki.

- Odwrócić je w stronę kwiatów i książek.

Odwrócone, dzieci nagle zamilkły, a potem zaczęły się czołgać na czworakach ku tym zestawom olśniewających barw, ku owym tak wesołym i kolorowym kształtom na białych stronicach. Gdy były już blisko, słońce wychyliło się zza przesłaniającej go przez chwilę chmury. Róże rozpromieniły się jak od nagłego wybuchu wewnętrznej namiętności; lśniące stronice książek zdały się nasycać nowym, głębokim znaczeniem. Od niemowlęcych szeregów dobiegły ciche okrzyki podniecenia, gulgoty i świergoty rozkoszy.

- Świetnie! - zatarł ręce dyrektor. Jak na zamówienie.

Najszybsze z niemowląt prawie już dopełzły do celu. Drobne ręce wyciągały się niepewnie, dotykały, chwytały, obrywały płatki wspaniałych róż, mięły barwne stronice książek. Dyrektor czekał, aż wszystkie niemowlęta oddadzą się radosnym zajęciom. Potem powiedział:

- Teraz patrzcie uważnie! - I dał znak uniesieniem ręki.

Przełożona pielęgniarek, stojąca przy tablicy rozdzielczej po drugiej stronie sali, nacisnęła małą dźwignię.

Nastąpił gwałtowny wybuch. Coraz głośniej i głośniej wyła syrena. Dzwony alarmowe biły jak oszalałe.

Dzieci wzdrygnęły się, rozwrzeszczały; buzie wykrzywiło przerażenie.

- A teraz - krzyknął dyrektor (bo hałas był ogłuszający) - teraz wpajamy lekcję poprzez łagodne elektrowstrząsy.

Znów dał znak ręką i przełożona nacisnęła drugą dźwignię. Krzyki dzieci zmieniły nagle ton. Ostrym, spazmatycznym wrzaskiem dawały obecnie wyraz czemuś rozpaczliwemu, wręcz obłąkańczemu. Drobne ciałka kurczyły się, sztywniały, nóżki drgały niczym pociągane przez niewidzialne druty.

- Podłączmy do prądu cały ten fragment podłogi - krzycząc objaśniał dyrektor. - Na razie wystarczy - dał znak pielęgniarce.

Wybuchy ustały, dzwony umilkły, wycie syren powoli zamierało. Zesztywniałe, wijące się ciałka rozluźniły się, a to, co uprzednio było płaczem i wyciem obłąkanych na pozór niemowląt, przybrało znów postać normalnych krzyków zwykłego przestrachu.

- Dać im na powrót kwiaty i książki.

Pielęgniarki wykonały; jednakże postawione przed różami i na sam widok wszystkich tych wesołych obrazków kotka, kogutka ku-ku-ryku i czarnej owieczki mee-mee niemowlęta kurczyły się z przerażenia; ich wrzaski nasiliły się.

- Obserwujcie - mówił triumfująco dyrektor. - Obserwujcie.

Książki i głośny hałas, kwiaty i elektrowstrząsy - już w niemowlęcym umyśle człony tych par są kojarzone, po dwustu zaś powtórzeniach takiej lub podobnej lekcji ulegną nierozerwalnemu spojeniu. Co człowiek złączył, przyroda niezdolna jest rozłączyć. Wyrosną z „instynktownym”, jak mówią psychologowie, wstrętem do książek i kwiatów. Odruchy trwale uwarunkowane. Z książkami i botaniką dadzą sobie spokój na cale Życie.

- Zabrać je - zwrócił się dyrektor do pielęgniarek.

Dzieci odziane w khaki i ciągle jeszcze rozwrzeszczane załadowano do wózków kelnerskich i wywieziono; pozostała po niemowlętach woń kwaśnego mleka i jakże upragniona cisza.

Jeden ze studentów uniósł rękę; choć rozumie w pełni, dlaczego ludzie z kasty niższej nie mogą tracić społecznego czasu na książki, a także rozumie, iż zawsze pozostawałoby ryzyko, że przeczytają coś, co mogłoby w niepożądany sposób odwarunkować któryś z ich odruchów, to jednak... no więc, nie rozumie sprawy z kwiatami. Po co kłopotać się psychologicznym uniemożliwianiem deltom upodobania do kwiatów?

Dyrektor RiW cierpliwie wyjaśniał. Jeśli powoduje się u niemowląt okrzyki przerażenia na widok róży, to dzieje się to na gruncie wyższych racji polityki ekonomicznej. Jeszcze nie tak dawno temu (przed mniej więcej stu laty) gammy, delty i epsilony warunkowano na upodobania do kwiatów - kwiatów między innymi, a przyrody w ogóle. Chodziło o to, żeby pragnęli oni przy każdej okazji wyjeżdżać na wieś, co zmuszałoby ich do korzystania ze środków transportu.

- Czy nie korzystali ze środków transportu? - zapytał student.

- Owszem, bardzo obficie - odparł dyrektor RiW - Ale poza tym z niczego.

Pierwiosnki i krajobrazy, stwierdził, mają pewną wielką wadę: są darmowe. Miłość przyrody nie napędza fabryk. Zdecydowano usunąć miłość przyrody, przynajmniej wśród kast niższych; usunąć miłość przyrody, ale nie skłonność do korzystania ze środków transportu. Było bowiem rzecz jasna sprawą istotną, by jeżdżono na wieś, pomimo niechęci do niej. Problem polegał na znalezieniu racji korzystania ze środków transportu ekonomicznie bardziej zasadnej niż byle upodobania do pierwiosnków i pejzaży. Znaleziono właściwą.

- Warunkujemy masy na niechęć do przyrody - zakończył dyrektor. Równocześnie jednak wykształcamy w nich upodobanie do sportów na łonie natury. Dbamy przy tym o to, by sporty te wymagały użycia skomplikowanych przyrządów. W ten sposób korzystają zarówno ze środków transportu, jak i z artykułów przemysłowych. Stąd te elektrowstrząsy.

- Rozumiem - powiedział student i zamilkł pełen podziwu.

Przez chwilę trwała cisza; potem odchrząknąwszy dyrektor zaczął:

- W czasach, gdy Pan Nasz Ford był jeszcze na ziemi, żył chłopiec nazwiskiem Rojben Rabinowicz. Rojben był dzieckiem rodziców mówiących po polsku. - Tu dyrektor przerwał. - Wiecie, mam nadzieję, co to jest „polski”?

- Martwy język.

- Jak francuski i niemiecki - dodał inny student, popisując się swoją wiedzą.

- A „rodzice”? - pytał dyrektor RiW.

Zapadło niepewne milczenie. Kilku chłopców zarumieniło się. Nie nauczyli się jeszcze dostrzegać znaczącej, ale często nader subtelnej różnicy między wiedzą czystą a niezbyt czystą. Jeden z nich odważył się w końcu unieść rękę.

- Ludzie byli dawnej... - zawahał się; rumieniec oblał jego twarz. - No więc, oni byli żyworodni.

- Dobrze - dyrektor z aprobatą kiwał głową.

- A gdy dzieci zostały wybutlowane...

- Urodzone - poprawił dyrektor.

- No, to wtedy oni byli rodzicami... to znaczy nie dzieci, tylko tamci drudzy - biedny chłopiec ze zmieszania tracił głowę.

- Krótko mówiąc - podsumował dyrektor - rodzice to ojciec i matka. - Nieprzyzwoitość w funkcji wiedzy faktycznej wdarła się gwałtownie pomiędzy chłopców, milczących i patrzących w Ziemię.

- Matka - powtórzył głośno, wpajając im tę wiedzę; potem, odchylając się w fotelu, stwierdził z powagą: - Są to nieprzyjemne fakty, wiem. Jednakże większość faktów historycznych jest nieprzyjemna.

Powrócił do małego Rojbena - do małego Rojbena, w którego pokoju ojciec i matka (trach, trach!) przez nieuwagę zostawili pewnego wieczoru włączone radio.

(Trzeba wam bowiem pamiętać, że w owych czasach ordynarnej rozrodczości żyworodnej dzieci wychowywali rodzice, nie zaś państwowe ośrodki warunkowania).

Gdy dziecko spało, rozgłośnia londyńska nadawała program; następnego rana, ku zdumieniu trach trach (co odważniejsi chłopcy wymienili uśmieszki) chłopca, mały Rojben po przebudzeniu powtórzył słowo w słowo długi wykład tego osobliwego starego pisarza („jednego z nielicznych, których dziełom pozwolono przetrwać”) George"a Bernarda Shawa, który mówił wówczas, jak podaje dobrze potwierdzona tradycja, o swoim talencie pisarskim. Trach trach (perskie oko i śmieszki) małego Rojbena nic z tego wykładu rzecz jasna nie zrozumieli i sądząc, że ich dziecko oszalało, posłali po doktora. Ten na szczęście znał angielski, rozpoznał odczyt wygłaszany przez Shawa w radio poprzedniego wieczoru, uświadomił sobie wagę wydarzenia i opisał ten przypadek w prasie medycznej.

- Tak odkryto zasadę nauki przez sen, hipnopedii. - Dyrektor RiW dramatycznie zawiesił głos.

Zasada została odkryta, ale musiało upłynąć jeszcze wiele, wiele lat, nim znalazła faktyczne zastosowanie.

- Przypadek małego Rojbena miał miejsce zaledwie dwadzieścia trzy lata po tym, jak na rynku ukazał się pierwszy model T dzieła Pana Naszego Forda. - (Tu dyrektor uczynił na wysokości żołądka znak litery „T”, a wszyscy studenci nabożnie zrobili to samo). - Jednakże...

Studenci skrobali szaleńczo. Hipnopedia, pierwsze zastosowanie A.F. 214.

DIaczego nie wcześniej? Dwie przyczyny: a)...

- Te wczesne eksperymenty - mówił dyrektor RiW - były na fałszywej drodze. Badacze sądzili, że hipnopedia może stać się narzędziem kształcenia intelektualnego...

(Chłopczyk śpi na prawym boku, wyciągnięte prawe ramię zwisa z krawędzi łóżka. Z

otworu w ściance pudełka dobiega łagodny głos:

„Nil jest najdłuższą rzeką Afryki i drugą co do długości w świecie. Chociaż o wiele krótszy niż Missisipi-Missouri, Nil stoi na czele wszystkich rzek pod względem długości zlewiska, które rozciąga się na obszarze trzydziestu pięciu stopni szerokości geograficznej”.

Następnego dnia przy śniadaniu ktoś pyta:

- Tomeczku, jaka jest najdłuższa rzeka w Afryce? - Przeczący ruch głową. - Ale przecież pamiętasz coś, co zaczyna się od: Nil jest...

- Nil-jest-najdłuższą-rzeką-Afryki-i-drugą-co-do-długości-w-świecie... - Słowa pędzą jedno za drugim. - Chociaż-o-wiele-krótszy-niż...

- No właśnie, więc jaka jest najdłuższa rzeka Afryki?

Tępe spojrzenie:

- Ja nie wiem.

- Ależ, Tomeczku, Nil.

- Nil-jest-najdłuższą-rzeką-Afryki-i-drugą...

- Która rzeka jest więc najdłuższa, Tomeczku?

Tomeczek wybucha płaczem.

- Ja nie wiem - ryczy).

Ów płacz, objaśniał dyrektor, zniechęcił pierwszych badaczy. Eksperymenty zarzucono. Zaprzestano prób uczenia dzieci przez sen długości Nilu. Jak najsłuszniej. Nie można nabywać wiedzy, dopóki się człowiek nie dowie, czego to wszystko dotyczy.

- Należało natomiast zacząć kształcenie mora1ne - oznajmił dyrektor, wiodąc grupę ku drzwiom.

Studenci postępowali za nim, desperacko bazgrząc w marszu, a także w czasie jazdy windą wzwyż. - Kształcenie moralne, które nigdy, w żadnych warunkach, nie powinno być rozumowe.

„Cisza, cisza”, szeptał głośnik, gdy wysiedli na czternastym piętrze; „cisza, cisza”, niestrudzenie powtarzały co chwila na każdym korytarzu grzmiące usta. Studenci, a nawet dyrektor, odruchowo zaczęli iść na palcach. Byli rzecz jasna alfami, ale nawet alfy są należycie kształtowane. „Cisza, cisza”. Powietrze czternastego piętra syczało imperatywem kategorycznym.

Po pięćdziesięciu jardach stąpania na palcach dotarli do drzwi, które dyrektor ostrożnie uchylił. Przekroczyli próg i zanurzyli się w półmrok sypialni o zamkniętych okiennicach. Wzdłuż ściany stało rzędem osiemdziesiąt łóżeczek. Słychać było odgłosy lekkich regularnych oddechów oraz ciągłe mruczenie, niczym bardzo cicha rozmowa dobiegająca gdzieś z oddali.

Gdy weszli, pielęgniarka wstała i wyprężyła się na baczność przed dyrektorem.

- Jaka lekcja jest dziś po południu? - spytał.

- Przez pierwsze czternaście minut mieliśmy elementarne wychowanie seksualne - odpowiedziała. - Teraz idzie elementarna świadomość klasowa.

Dyrektor powoli kroczył wzdłuż długiego szeregu łóżeczek. Osiemdziesięcioro chłopców i dziewczynek, różowiutkich i śpiących spokojnie, leżało oddychając z cicha. Spod każdej poduszki dobiegał szept. Dyrektor RiW przystanął i pochylając się nad łóżeczkiem nasłuchiwał uważnie.

- Mówiła pani: elementarna świadomość klasowa? Może posłuchamy tego z głośnika.

Na końcu sali ze ściany wystawał przekaźnik. Dyrektor podszedł doń i nacisnął guzik.

„... wszystkie noszą odzież zieloną”, mówił cichy, lecz bardzo wyraźny głos, zaczynając od środka zdania, „zaś dzieci delty noszą odzież khaki. Och nie, z dziećmi deltami nie chciałbym się bawić. A epsilony są jeszcze gorsze. Są tak głupie, że nawet nie umieją czytać ani pisać. Ponadto ubierają się na czarno, a to taki wstrętny kolor. Ach, jak się cieszę, że jestem betą”.

Chwila pauzy, potem głos mówił dalej:

„Dzieci alfy noszą odzież szarą. Pracują dużo ciężej niż my, bo są tak strasznie, strasznie mądre. Naprawdę ogromnie się cieszę, że jestem betą, bo nie muszę tak ciężko pracować. A poza tym jesteśmy o wiele lepsze niż gammy i delty. Gammy są głupie. One wszystkie noszą odzież zieloną, dzieci delty zaś noszą odzież khaki. Och nie, z dziećmi deltami nie chciałbym się bawić. A epsilony są jeszcze głupsze. Są tak głupie, że...”

Dyrektor nacisnął wyłącznik. Głos umilkł. Jedynie jak własne słabe echo pomrukiwał nadal spod osiemdziesięciu poduszek.

- Do chwili przebudzenia zostanie im to powtórzone jeszcze ze czterdzieści lub pięćdziesiąt razy, potem znowu w czwartek i sobotę. Sto dwadzieścia powtórzeń trzy razy na tydzień przez trzydzieści miesięcy. A potem przejdą do trudniejszej lekcji.

Róże i elektrowstrząsy, kolor khaki delt i woń asafetydy - nierozerwalnie spojone, zanim jeszcze dziecko nauczy się mówić. Lecz warunkowanie bezsłowne jest powierzchowne i toporne, nie potrafi wpoić bardziej złożonych typów zachowań. Do tych celów potrzeba słów, lecz słów nie angażujących rozumu. Krótko mówiąc, potrzeba hipnopedii.

- Tej najpotężniejszej siły wszechczasów w zakresie umoralniania i socjalizacji.

Studenci zapisali w kajetach. Z pierwszej ręki.

Jeszcze raz dyrektor dotknął wyłącznika.

„... tak strasznie, strasznie mądre”, mówił cichy, sugestywny, niestrudzony głos. „Naprawdę ogromnie się cieszę, że jestem betą, bo...”

Nie tyle krople wody, choć woda istotnie drąży najtwardszy nawet kamień; raczej krople roztopionego wosku, krople, które przywierają do tego, na co spadną, wtapiają się w to, wgryzają, aż w końcu kamień jest jedną wielką czerwoną kroplą.

- Aż w końcu umysł dziecka sam jest tymi treściami, które mu są sugerowane, a suma tych treści jest umysłem dziecka. I nie tylko dziecka. Także umysłem dorosłego - na całe życie. Umysłem, który ocenia, pragnie i wybiera - cały złożony z owych treści. Jednakże wszystkie te treści są naszymi treściami! - dyrektor niemal krzyczał w uniesieniu. - Treści państwowe. - Uderzył pięścią w stół. - Wynika stąd...

Hałas za jego plecami kazał mu się odwrócić.

-O, Fordzie! - powiedział zmienionym tonem. - Co ja zrobiłem, dzieci się zbudziły.

 

ROZDZIAŁ TRZECI

Na zewnątrz, w ogrodzie, dzieci miały czas wolny. W gorącym czerwcowym słońcu sześćset lub siedemset nagich dziewcząt i chłopców uganiało z wrzaskiem po trawnikach, grało w piłkę lub siedziało parami bądź trójkami wśród kwitnących krzewów. Kwitły róże, dwa słowiki wyśpiewywały w gęstwinie, od lip dobiegały nieskładne pienia kukułki. W sennym powietrzu unosiło się brzęczenie pszczół i helikopterów.

Dyrektor i jego studenci stali przez chwilę przypatrując się grze „bąk do rąk”. Dwudziestka dzieci stała kręgiem wokół wieży ze stali chromowej. Piłkę rzucano tak, by upadła na platformę na szczycie wieży, skąd staczała się do wnętrza, padała na szybko wirujące koło, pęd wyrzucał ją przez któryś z licznych otworów wyciętych w cylindrycznej obudowie, i wtedy należało ją łapać.

- Aż dziw bierze - zadumał się dyrektor, gdy ruszyli dalej - dziw bierze, iż nawet w czasach Pana Naszego Forda większość gier nie wymagała żadnego sprzętu poza jedną czy dwiema piłkami, pewną liczbą kijków i może jeszcze kawałkiem siatki. Pomyślcie tylko, co za głupota pozwalać ludziom na złożone gry, które zarazem nie przyczyniają się w ogóle do wzrostu spożycia. Czyste szaleństwo. Dziś zarządcy nie zezwolą na żadną nową grę, która nie będzie wymagać oprzyrządowania co najmniej takiego jak w najbardziej złożonych spośród już istniejących gier.

Przerwał na chwilę.

- Urocza parka - powiedział wskazując palcem.

Na małym trawiastym skwerku pośród wysokich zarośli wrzosu śródziemnomorskiego dwoje dzieci, chłopczyk może siedmioletni i starsza odeń chyba o rok dziewczynka, zajmowało się pierwszą grą miłosną, nader poważnie i z całą uwagą naukowców skupionych nad rozpracowaniem świeżego odkrycia.

- Urocza, urocza! - powtórzył dyrektor z rozmarzeniem.

- Urocza - zgodzili się uprzejmie chłopcy. Ich uśmiechy miały w sobie jednak odcień wyższości. Zbyt niedawno zarzucili takie dziecinne igraszki, by móc je teraz oglądać bez pogardy. Urocza? Ależ to dwoje głuptasków i tyle. Po prostu dzieciaki.

- Zawsze uważam... - ciągnął dyrektor tym samym afektowanym tonem, ale przerwał mu głośny płacz dziecka.

Spośród pobliskich zarośli wyłoniła się pielęgniarka, prowadząc za rękę wyjącego chłopczyka. Wylękniona dziewczynka dreptała za pielęgniarką.

- Co się dzieje? - zapytał dyrektor.

Pielęgniarka wzruszyła ramionami.

- Nic takiego - odpowiedziała. - Po prostu chłopiec jest niechętny zwykłym grom miłosnym. Zauważyłam to już raz czy dwa. A dzisiaj znowu. Właśnie się rozryczał...

- Jak słowo daję - odezwała się wylękniona dziewczynka. - Ja mu nie chciałam zrobić krzywdy ani w ogóle. Jak słowo daję.

- Oczywiście. że nie chciałaś, kochanie - pocieszała ją. pielęgniarka. - Dlatego - mówiła dalej do dyrektora - prowadzę go do zastępcy kierownika poradni psychologicznej. Żeby stwierdził, czy wszystko jest w porządku.

- Słusznie - powiedział dyrektor. - Proszę go tam zabrać. Ty zostań, dziewczynko - dodał, gdy pielęgniarka odchodziła ze swym ciągle rozryczanym podopiecznym. - Jak się nazywasz?

- Polly Trocka.

- I bardzo pięknie - rzekł dyrektor. - No tu biegaj, spróbuj sobie znaleźć jakiegoś innego chłopczyka do zabawy.

Dziecko skoczyło między krzewy i znikło.

- Wspaniałe stworzonko! - zawołał dyrektor spoglądając za nią. Potem, odwracając się do studentów, mówił:

- To, co teraz wam powiem, może brzmieć niewiarygodnie. Jednakże jeśli nie jest się obznajomionym z historią, większość faktów z przeszłości brzmi niewiarygodnie.

Wyłożył im więc tę zdumiewającą prawdę. Przez bardzo długi okres przed narodzinami Pana Naszego Forda, a nawet przez szereg pokoleń później, dziecięce gry erotyczne uważano za nienormalne (ryk śmiechu); nie tylko nawet za nienormalne - wręcz za niemoralne (nie może być); dlatego surowo je tępiono.

Na twarzach słuchaczy pojawił się wyraz niedowierzania. Nie pozwalano się bawić biednym dzieciakom? Nie mogli uwierzyć.

- Nawet młodzieży - mówił dyrektor RiW nawet młodzieży takiej jak wy...

- Niemożliwe!

- Prócz odrobiny ukrytego autoerotyzmu i homoseksualizmu nie pozwalano na nic.

- Na nic?

- Zwykle aż do dwudziestego roku życia.

- Dwudziestego? - zawtórowali studenci chórem głosów pełnych najwyższej niewiary.

- Dwudziestego - potwierdził dyrektor. - Uprzedzałem, że uznacie to za niewiarygodne.

- A co było potem? - pytali. - Jakie skutki?

- Skutki były straszne. - Głęboki, dźwięczny glos wdarł się w rozmowę.

Rozejrzeli się wokoło. Na skraju grupki stał ktoś obcy - mężczyzna średniego wzrostu, czarnowłosy, o haczykowatym nosie, pełnych czerwonych wargach, oczach ciemnych i nadzwyczaj przenikliwych.

- Straszne - powtórzył.

Dyrektor RiW, który wcześniej przysiadł był na jednej ze stalowych, wyłożonych gumą ławeczek poręcznie rozsianych po ogrodzie, na widok przybysza zerwał się na równe nogi i skoczył naprzód z rozpostartymi ramionami i wylewnym uśmiechem.

- Pan zarządca. Cóż za radosna niespodzianka!

Chłopcy, co tak stoicie? To jest pan zarządca, Jego Fordowska Wysokość Mustafa Mond.

 

W czterech tysiącach pomieszczeń Ośrodka cztery tysiące elektrycznych zegarów równocześnie wybiło czwartą. Z głośników odezwały się bezcielesne głosy:

„Pierwsza dzienna zmiana wolna. Druga zmiana przejmuje. Pierwsza dzienna zmiana...”

W windzie, w drodze na górę do przebieralni Henryk Foster i wicedyrektor działu przeznaczenia ostentacyjnie odwracali się plecami do Bernarda Marksa z biura psychologicznego: odwracali się od jego niesmacznej reputacji.

Lekki szum i stukot urządzeń nadal wirował w purpurowym powietrzu składu embrionów. Zmiany personelu przychodziły i odchodziły, jedna purpurowa, zniszczona toczniem twarz ustępowała miejsca innej, majestatycznie, uparcie pełzły przenośniki z ładunkiem przyszłych mężczyzn i kobiet.

Lenina Crowne raźno ruszyła ku drzwiom.

 

Jego Fordowska Wysokość Mustafa Mond! Witającym go studentom oczy wyłaziły z orbit. Mustafa Mond! Zarządca na Europę Zachodnią! Jeden z dziesięciu zarządców świata. Jeden z dziesięciu..., a tu on siada sobie na ławce obok dyrektora RiW, chyba zostanie, tak, zostanie, przemówi do nich... z pierwszej ręki. Z ręki Forda samego.

Dwoje opalonych na brąz dzieci wyłoniło się z zarośli, patrzyło na nich przez chwilę wielkimi, zdziwionymi oczyma, potem powróciło do swoich zabaw pośród listowia.

- Pamiętacie wszyscy - rzekł zarządca swym silnym, głębokim głosem - pamiętacie wszyscy, jak sądzę, ową piękną, natchnioną sentencję Pana Naszego Forda: Historia to bujda. Historia - powtórzył dobitnie - to bujda.

Machnął dłonią; wyglądało to tak, jak gdyby jakąś niewidzialną miotełką z piór zmiótł resztkę kurzu, a ów kurz to była Harappa, to było chaldejskie Ur; jak gdyby zmiótł pajęczynę, a ta pajęczyna to były Teby, Babilon, Knossos i Mykeny. Szur, szur - i nie ma Odyseusza, Hioba, Gautamy i Jezusa. Szur - i znikają resztki starożytnego kurzu zwanego Ateny, Rzym, Jerozolima i Państwo Środka. Szur - i już opróżnione miejsce po Italii. Szur, katedry, szur, szur Król Lear i Myśli Pascala. Szur, pasja; szur, requiem; szur, symfonia; szur...

 

- Henryk, idziesz wieczorem na czuciofilm? zapytał wicedyrektor działu przeznaczenia. - Słyszałem, że ten nowy w „Alhambrze” jest znakomity. Jest tam scena miłosna na niedźwiedziej skórze, podobno wspaniała. Odtworzyli każdy włosek sierści. Niezwykłe efekty dotykowe.

 

- Dlatego właśnie nie uczy się was historii - rzekł zarządca. - Teraz jednak nadeszła chwila...

Dyrektor RiW spojrzał nań z niepokojem. Istniały osobliwe pogłoski o ukrytych w sejfie pracowni zarządcy starych zakazanych książkach. Biblia, poezja - Ford jeden wie co.

Mustafa Mond kątem oka dostrzegł to zaniepokojone spojrzenie i kąciki jego czerwonych warg wygięły się ironicznie.

- W porządku, dyrektorze - powiedział z odcieniem lekkiego szyderstwa w głosie - nie będę ich psuł.

Dyrektor zmieszał się.

 

Kto czuje się wzgardzony, chętnie sam przybiera pogardliwy wyraz twarzy. Uśmieszek Bernarda Marksa był pogardliwy. Każdy włosek sierści, też coś!

- Będę musiał się wybrać - powiedział Henryk Foster.

Mustafa Mond pochylił się do przodu i dla podkreślenia swych słów potrząsał przed studentami dłonią z wyprostowanym palcem wskazującym.

- Spróbujcie sobie uświadomić, co to znaczyło mieć żyworodną matkę.

Znów nieprzyzwoitość. Teraz jednak żadnemu ze studentów nawet do głowy nie przyszło się uśmiechnąć.

- Spróbujcie sobie wyobrazić, co znaczyło „żyć na łonie rodziny”.

Spróbowali. Jednakże najwidoczniej bez żadnego skutku.

- A czy wiecie, co to był „dom rodzinny”?

Potrząsali głowami; nie wiedzą.

 

Ze swej purpurowej piwnicy Lenina Crowne pofrunęła przez siedemnaście pięter w górę, po wyjściu z windy skręciła w prawo, przeszła długim korytarzem i otwarłszy drzwi z napisem „Przebieralnia żeńska”, zanurzyła się w oszałamiający chaos ramion, piersi i bielizny. Strumienie gorącej wody wpadały do setki wanien lub z nich wyciekały. Dudniąc i sycząc osiemdziesiąt aparatów próżniowych do masażu wibracyjnego ugniatało i oblepiało jędrne i opalone ciała osiemdziesięciu doskonałych egzemplarzy samiczych. Każda z kobiet mówiła możliwie najgłośniej. Szafa grająca muzyką syntetyczną sączyła solo superkornetu.

- Cześć Fanny - powiedziała Lenina do młodej kobiety, która miała tuż obok swój wieszak i szafkę.

Fanny pracowała w dziale butlacji i jej nazwisko także brzmiało „Crowne”. Jednakże dwumiliardowa populacja globu miała tylko dziesięć tysięcy nazwisk, zbieżność nie była więc zbyt zadziwiająca.

Lenina rozsunęła zamek błyskawiczny - w dół wzdłuż żakietu, dalej oburącz dwa zamki przy spodniach i dalej w dół, aby zdjąć bieliznę. Jeszcze w butach i pończochach skierowała się ku łazienkom.

 

Dom, dom rodzinny - kilka małych pokoi gęsto zaludnionych przez mężczyznę, kobietę rodzącą co pewien czas oraz przez tabun chłopców i dziewcząt w różnym wieku. Brak powietrza, brak miejsca; nie dość wyjałowione więzienie; mrok, choroby, smród.

(Opowieść zarządcy była tak wyrazista, że jeden z chłopców, bardziej wrażliwy od pozostałych, słuchając pobladł i zbierało mu się na wymioty).

 

Lenina wyszła z łazienki, wytarła się ręcznikiem do sucha, ujęła wtopioną w ścianę długą giętką rurkę, przystawiła sobie jej wylot do piersi niczym w zamiarze popełnienia samobójstwa i nacisnęła spust. Podmuch gorącego powietrza owionął ją obłokiem najdelikatniejszego pudru. Nad umywalką znajdowało się w zbiornikach osiem różnych odmian perfum oraz woda kolońska. Lenina otworzyła trzeci z lewej kurek, skropiła się szyprem i dzierżąc w dłoni buty i pończochy poszła sprawdzić, czy wolny jest któryś z aparatów do masażu.

 

A ów dom rodzinny był psychicznie równie nieczysty jak fizycznie. W aspekcie psychicznym była to królicza nora, kupa gnoju rozparzona tarciem się o siebie ciasno upchanego Życia, cuchnąca namiętnościami. Cóż za dławiąca bliskość, jakie niebezpieczne, obłąkane, nieprzyzwoite stosunki między członkami rodziny! W jak nienormalny sposób matka zajmowała się swoimi dziećmi (swoimi dziećmi)... niczym kotka kociętami; jednakże kotka umiejąca mówić, kotka, która potrafi powtarzać bez przerwy: „moje dziecko, moje dziecko”. „Mój niemowlaczek, och, och, przy piersi, maleńkie łapki, głodniutkie, cóż za niewysłowiona omdlewająca rozkosz! Śpi wreszcie moje dzieciątko, mój niemowlaczek śpi z kropelką białego mleczka w kąciku ust. Mój niemowlaczek śpi...”

- Tak - rzekł Mustafa Mond kiwając głową - dreszcz człowieka przechodzi.

 

- Z kim spędzasz dzisiaj wieczór? - spytała Lenina, wracając po masażu podobna do perły rozświetlonej od wewnątrz, lśniąca różowawo.

- Z nikim.

Lenina uniosła ze zdziwieniem brwi.

- Ostatnio coś kiepsko się czuję - wyjaśniła Fanny. - Doktor Wells radził mi zażyć substytut ciążowy.

- Ależ kochanie, masz dopiero dziewiętnaście lat. Pierwszy substytut ciążowy obowiązuje dopiero w dwudziestym pierwszym roku życia.

- Wiem, moja droga. Ale dla niektórych lepiej jest zaczynać wcześniej. Doktor Watts powiedział mi, że brunetki o szerokiej miednicy, tak jak ja, powinny brać pierwszy substytut ciążowy w wieku siedemnastu łat. A więc ja mam dwa lata opóźnienia, a nie przyspieszenia.

Otworzyła drzwiczki swej szafki i wskazała na stojący na górnej półce rząd pudełek i flakoników z etykietkami.

- Syrop z corpus luteum - czytała na głos Lenina. Ovarin, gwarantowanie świeży; termin ważności 1 sierpnia A.F. 632. Wyciąg z gruczołów mlecznych; stosować trzy razy dziennie przed posiłkami, popić odrobiną wody. Placentyna; stosować dożylnie 5 centymetrów sześciennych raz na trzy dni... Uff! - Lenina wstrząsnęła się. - Nie znoszę zastrzyków, a ty?

- Ja też. Ale skoro pomagają... - Panny była dziewczyną nadzwyczaj rozsądną.

Pan Nasz Ford - albo Pan Nasz Freud, bo z jakiejś niezgłębionej przyczyny nazywał tak siebie, ilekroć mówił o sprawach psychologicznych - a więc Pan Nasz Freud był pierwszym, który ujawnił przeraźliwe zagrożenia spowodowane życiem rodzinnym. Świat pełen był ojców - a stąd pełen marności; pełen był matek - a stąd pełen wszelkiego rodzaju zboczeń, od sadyzmu po czystość płciową; pełen był braci, sióstr, wujków, ciotek - pełen szaleństwa i samobójstw.

- A jednak i dziś, pośród dzikusów z Samoa, na niektórych wyspach w okolicach Nowej Gwinei...

Żar słoneczny kładł się jak gorące piastry miodu na nagich ciałach dzieci pląsających swobodnie wśród kwiatków hibiskusa. Dom rodzinny był w każdej z dwudziestu chat o dachach z palmowych liści. Na wyspach Trobriandzkich poczęcie było dziełem duchów przodków; nikt nigdy nie słyszał o ojcu.

- Skrajności spotykają się - rzekł zarządca. - W gruncie rzeczy taka już ich natura.

 

- Doktor Wells uważa, że substytut trzymiesięcznej ciąży załatwiłby obecnie problem mojego zdrowia na jakieś trzy lub cztery lata.

- Cóż, może i ma rację - stwierdziła Lenina. - Ale, Fanny, czy ty chcesz przez to powiedzieć, że przez najbliższe trzy miesiące nie będziesz...

- Ależ skąd, moja droga. Najwyżej przez tydzień lub dwa. Wieczorem będę w klubie grać w brydża muzycznego. A ty zapewne wychodzisz?

Lenina potwierdziła skinieniem głowy.

- Z kim?

- Z Henrykiem Fosterem.

- Znowu? - miła, okrągława niczym księżyc twarz Fanny przybrała nietaktownie wyraz bolesnego, pełnego dezaprobaty zdziwienia. - Czy chcesz powiedzieć, że zawsze wychodzisz z Henrykiem Fosterem?

 

Matki i ojcowie, bracia i siostry. A oprócz tego mężowie, żony, kochankowie. Prócz tego monogamia i miłość.

- Choć wy zapewnie nie wiecie, co to jest - rzekł Mustafa Mond.

Potrząsnęli głowami.

Rodzina, monogamia, miłość. Wszędzie wyłączność, wszędzie zawężanie pola penetracji, rygorystyczne kanalizowanie popędu i energii.

- A przecież każdy należy do każdego - zakończył przywołując hipnopedyczne przysłowie.

Studenci z zapałem przytaknęli stwierdzeniu, które, powtórzone im w mroku sześćdziesiąt dwa tysiące razy, zostało przez nich uznane nie tylko za po prostu prawdziwe, lecz za aksjomat, oczywisty i w najwyższym stopniu poza wszelką dyskusją.

 

- Ależ - protestowała Lenina - mam Henryka dopiero jakieś cztery miesiące.

- Dopiero cztery miesiące. Dobre sobie. A co gorsza - ciągnęła Fanny, oskarżycielsko wznosząc palec - w ciągu tego okresu prócz Henryka nie było nikogo. Mam rację?

Lenina zaczerwieniła się po uszy, jednakże wzrok, a także ton jej głosu pozostał wyzywający.

- Owszem, nikogo więcej nie było - mówiła w rycz z zaciekłością. - I zupełnie nie pojmuję, dlaczego miałby być.

- Och, ona zupełnie nie pojmuje, dlaczego miałby być - powtórzyła Fanny jakby do niewidzialnego słuchacza za lewym ramieniem Leniny. Potem, nagle zmieniając ton, mówiła dalej: - Mówię serio, naprawdę powinnaś być ostrożna. To strasznie źle wygląda, kiedy się tak chodzi ciągle z tym samym. Kolo czterdziestki, no, trzydziestu pięciu, jeszcze by uszło. Ale w twoim wieku, Lenino! Nie, tak naprawdę nie można! A wiesz przecież, jak bardzo dyrektor potępia wszystko, co zbyt intensywne i długotrwałe. Cztery miesiące z Henrykiem Fosterem, bez żadnego innego mężczyzny... no, ależ byłby wściekły, gdyby się dowiedział...

 

- Przedstawcie sobie rurkę z wodą pod ciśnieniem. - Przedstawili sobie. - Nakłuwam ją - powiedział zarządca. - Ależ wytrysk!

Nakłuł dwadzieścia razy. Dwadzieścia małych fornann.

- Moje dziecko. Moje dzieciątko...!

- Mamusiu! - szaleństwo jest zaraźliwe.

- Moje kochanie, moje jedyne, najdroższe, najcenniejsze...

Matka, monogamia, miłość. Fontanna strzela wysoko w górę, szalony, pienisty, dziki strumień. Wypierana ciecz ma tylko jedno ujście. Moje kochanie, moje dzieciątko. Nic dziwnego, że ci biedni prenowożytni ludzie byli obłąkani, źli i żałośni. Ich świat nie pozwalał im na beztroskę, nie pozwalał im na zdrowie psychiczne, cnoty, szczęśliwość. A te matki i kochanki, te zakazy, na których respektowanie nie byli przecież uwarunkowani, te pokusy i te wyrzuty sumienia w samotności, te wszystkie choroby i nieustające cierpienie w odosobnieniu, ta niepewność i nędza - sprawiały, że targały nimi silne uczucia. A silnie odczuwając (i to na dodatek w samotności, w beznadziejnej izolacji każdej jednostki), jakże mogli zapewnić sobie stabilność?

 

- Oczywiście nie musisz go rzucać. Bierz sobie tylko kogoś od czasu do czasu i tyle. On chyba ma inne dziewczyny, prawda?

Lenina potwierdziła.

- Pewnie, że ma. Henryk Foster to absolutny dżentelmen, zawsze umie się znaleźć. A poza tym trzeba pomyśleć o dyrektorze. Wiesz, jak mu zależy...

- Poklepywał mnie dziś po pośladku - przyznała kiwając głową Lenina.

- No widzisz! - triumfowała Fanny. - Teraz widać, o co jemu chodzi. Prawdziwie eleganckie maniery.

 

- Stabilność - mówił zarządca - stabilność. Nie ma cywilizacji bez stabilności. Nie ma stabilności społecznej bez stabilności indywidualnej. - Jego głos grzmiał niczym trąby. Słuchając go chłopcy czuli, że się rozrastają, że coś ich rozgrzewa od wewnątrz.

Maszyna pracuje, pracuje i musi pracować - ciągle. Śmierć, jeśli się zatrzyma. Miliard kłębił się na skorupie Ziemi. Koła zaczęły się obracać. Po stu pięćdziesięciu latach były już dwa miliardy. Wszystkie koła stop. Po stu pięćdziesięciu tygodniach jest już znowu tylko miliard; tysiąc tysięcy tysięcy mężczyzn i kobiet zmarło z głodu.

Koła muszą obracać się nieustannie, ale nie może się to dziać bez dozoru. Muszą istnieć ludzie do nadzorowania ich ruchu, ludzie tak zrównoważeni jak koła na osiach, ludzie zdrowi, posłuszni, trwale zadowoleni.

Zawodząc: Moje dziecko, moja mamusiu, moje jedyne, jedyne kochanie; jęcząc: Moja wina, mój straszliwy Boże; krzycząc z bólu, mamrocząc w gorączce, opłakując starość i nędzę - jakże mogą nadzorować ruch kół? A skoro nie mogą nadzorować ruchu kół...

Niełatwo pogrzebać lub spalić ciała tysiąca tysięcy tysięcy mężczyzn i kobiet.

 

- A w ogóle - glos Fanny brzmiał przymiłnie - mieć prócz Henryka jeszcze jednego czy dwóch mężczyzn nie jest ani kłopotliwe, ani niemiłe. I w związku z tym powinnaś postępować nieco bardziej wielogamicznie...

 

- Stabilność - mówił z naciskiem zarządca - stabilność. Potrzeba pierwsza i ostateczna. Stabilność. Z niej to wszystko.

Gestem ręki wskazał ogrody, wielkie budynki Ośrodka Warunkowania, nagie dzieci igrające wśród zarośli i biegające po trawnikach.

 

Lenina potrząsnęła głową.

- Ostatnio - stwierdziła z zadumą w głosie jakoś nie miałam ochoty na wielogamiczność. Czasem tak bywa. A ty tego nie odczuwałaś, co, Fanny?

Fanny kiwnęła głową z sympatią i zrozumieniem.

- No tak, ale trzeba się przemóc - powiedziała sentencjonalnie. - Trzeba postępować godnie. W końcu przecież każdy należy do każdego.

- Tak, każdy należy do każdego - powtórzyła powoli Lenina i westchnąwszy umilkła na chwilę; potem ujęła dłoń Fanny i ścisnęła ją lekko. - Masz zupełną rację, Fanny. Jak zwykle. Spróbuję się przemóc.

 

Popęd zahamowany wylewa, a powódź to uczucia, powódź to namiętność, powódź to nawet szaleństwo: zależy to od siły strumienia, wysokości i wytrzymałości zapory. Strumień nie napotykający przeszkody spływa gładko w dół wytkniętym kanałem aż po spokojny dobrobyt. (Embrion jest głodny; dzień po dniu pompa surogatu krwi niestrudzenie wykonuje swe osiemset obrotów na minutę). Wybutlowane niemowlę płacze; natychmiast zjawia się pielęgniarka z butelką wydzieliny zewnętrznej. W ten przedział czasu między pragnieniem a zaspokojeniem wkrada się uczucie. Trzeba ten przedział skracać, burzyć wszystkie te stare, niepotrzebne bariery.

- Szczęściarze! - zawołał zarządca. - Nie wiedzieć ile kosztowało cierpień, by wasze życie uczynić uczuciowo łatwym; by zabezpieczyć was, na ile to możliwe, przed wszelkim w ogóle uczuciem.

- Ford go prowadzi - mruknął dyrektor RiW. - Wszystko w porządku na tym naszym świecie.

 

- Lenina Crowne? - zapinając zamek spodni Henryk Foster powtórzył pytanie wicedyrektora przeznaczenia. - Och, to wspaniała dziewczyna. Cudownie sprężysta. Dziwi mnie, że jej nie miałeś.

- Doprawdy nie wiem, czemu tak wyszło - powiedział wicedyrektor przeznaczenia. - Muszę się tym zająć. Przy pierwszej okazji.

Ze swego miejsca po drugiej stronie przebieralni Bernard Marks usłyszał, co tamci mówią, i pobladł.

 

- Tak prawdę mówiąc - rzekła Lenina - zaczyna mnie już troszeczkę nudzić to codzienne bycie tylko z Henrykiem. - Naciągnęła lewą pończochę. - Znasz Bernarda Marksa? - zapytała tonem, którego absolutna obojętność była najwyraźniej wymuszona.

Fanny patrzyła ze zdumieniem.

- Chyba nie chcesz powiedzieć, że...?

- Czemu nie? Bernard jest alfą-plus. A poza ty m zaprosił mnie na zwiedzanie rezerwatu dzikich. Zawsze chciałam zobaczyć jakiś rezerwat dzikich.

- Ależ... jak on się prowadzi!

- Co mnie obchodzi, jak on się prowadzi?

- Mówią, że nie lubi golfa z przeszkodami.

- Mówią, mówią... - zakpiła Lenina.

- A poza tym spędza większość czasu sam. głosie Fanny brzmiała groza.

- No więc kiedy będzie ze mną, nie będzie sam. A w ogóle, dlaczego wszyscy się na niego uwzięli? Ja tam uważam, że jest uroczy. - Uśmiechnęła się do siebie; jaki absurdalnie nieśmiały! Tak przestraszony, jakby ona była zarządcą świata, a on jakąś przypisaną do miejsca przy taśmie gamma-minus.

 

- Niech każdy pomyśli o swoim życiu - polecił Mustafa Mond. - Czy któryś z was napotkał kiedyś nieprzebytą przeszkodę?

Odpowiedzią było przeczące milczenie.

- Czy któryś z was był zmuszony przetrwać jakiś długi okres między uświadomieniem sobie pragnienia a jego zaspokojeniem?

- Ee... - zaczął jeden z chłopców i zamilkł.

- No, mów - rzekł dyrektor RiW. - Nie każ czekać jego Fordowskiej Wysokości.

- Kiedyś musiałem czekać prawie cztery tygodnie, zanim dziewczyna, którą chciałem mieć, pozwoliła.

- I w efekcie czułeś silne napięcia?

- Straszne!

- Straszne, otóż to - powiedział zarządca. - Nasi przodkowie byli tak głupi i krótkowzroczni, że kiedy pojawili się pierwsi reformatorzy, oferując uwolnienie ich od tych strasznych napięć, w ogóle nie chcieli mieć z nimi do czynienia.

 

- Mówią o niej jak o kawałku mięsa - zgrzytał zębami Bernard. - Ten by wziął, tamten by wziął. jak baraninę. Degradacja do postaci baraniny. Powiedziała, że się zastanowi, że da mi w tym tygodniu odpowiedź. Och, Fordzie, Fordzie, Fordzie. - Chętnie by poszedł i tłukł każdego z nich po gębie. Mocno, raz za razem.

- Tak, naprawdę radzę ci jej spróbować - mówił Henryk Foster.

 

- A na przykład ektogeneza. Pfitzer i Kawaguczi opracowali całą technikę. Ale czy rządy w ogóle się tym interesowały? Nie. Istniało tak zwane chrześcijaństwo. Zmuszano kobiety do żyworództwa.

 

- On jest brzydki! - stwierdziła Fanny.

- Mnie tam się podoba.

- No i taki mały - skrzywiła się Fanny; mały wzrost był czymś naprawdę okropnym, zazwyczaj cechował kasty niższe.

- Sądzę, że jest bardzo miły - odparła Lenina. - Chciałoby się go pieścić. Rozumiesz. Jak kotka.

Fanny była wstrząśnięta.

- Mówią, że kiedy on był jeszcze w butli, ktoś się pomylił, myślał, że on jest gammą, i dodał alkoholu do jego surogatu krwi. Dlatego jest taki karłowaty.

- Co za bzdury! - Lenina była oburzona.

 

- Nauczanie przez sen było w Anglii zabronione. Istniał tak zwany liberalizm. Parlament, o ile wiecie, co to było, uchwalił zakaz takiego nauczania. Są na to dowody. Przetrwały mowy o wolności jednostki. Wolność jest nieefektywna i przykra. Wolność to okrągły kołek w kwadratowej dziurze.

 

- Ależ, mój stary, zapewniam cię, będziesz mile przyjęty. - Henryk Foster klepał wicedyrektora przeznaczenia po plecach. - Przecież w końcu każdy należy do każdego.

Sto powtórzeń przez trzy noce tygodniowo w ciągu czterech lat, pomyślał Bernard Marks, fachowiec od hipnopedii. Sześćdziesiąt dwa tysiące czterysta powtórzeń przeradza się w jedną prawdę. Idioci!

 

- Albo system kastowy. Ciągle proponowany, ciągle odrzucany. Istniała tak zwana demokracja. Tak jakby ludzie byli równi nie tylko pod względem fizykochemicznym.

 

- No więc, powiem tylko tyle, że mam zamiar przyjąć jego zaproszenie.

 

Bernard nienawidził ich, nienawidził. Ale było ich dwóch, byli rośli, byli silni.

 

- Wojna dziewięcioletnia wybuchła A.F. 141.

 

- Choćby nawet było prawdą, że mu dodano alkoholu do surogatu krwi.

 

- Fosgen, chloropikryna, etyl jodoacetowy, dwufenycjanoarsyna, trójchlorometyl chloroformowy, siarczek dwuchloroetylowy. Nie mówiąc o kwasie hydrocjanowym.

 

- W co jednak nie wierzę - zakończyła Lenina.

 

- Ryk czternastu tysięcy samolotów sunących zwartym szykiem. Ale na Kurfüstendamm i w Ósmej Dzielnicy Paryża eksplozje bomb wirusowych brzmią nie głośniej niźli strzelanie z papierowych toreb.

 

- Bo chcę zobaczyć rezerwat dzikich.

 

- CH3C6H2(NO2)3 + Hg(CNO)2 = no, czemu? Ogromnej dziurze w ziemi, rumowisku, strzępom ciała, galaretowatej masie, stopie, nadal obutej, która frunie w powietrzu i ląduje, pac, na środku grządki pelargonii - czerwonych; cóż za wspaniałe widowisko owego łata!

 

- Lenina, jesteś beznadziejna. Koniec z nami, mam cię dość.

 

- Szczególnie pomysłowa była rosyjska metoda zatruwania zbiorników wodnych.

 

Odwrócone do siebie plecami, Fanny i Lenina przebierały się w milczeniu.

 

- Wojna dziewięcioletnia, wielki krach gospodarczy. Trzeba było wybierać między podjęciem trudu zarządzania światem a destrukcją. Między stabilizacją a...

 

- Fanny Crowne też jest miła - powiedział wicedyrektor przeznaczenia.

 

W szkółce zakończyła się lekcja elementarnej świadomości klasowej, głosy dostosowywały właśnie przyszły popyt do przyszłej podaży przemysłowej. „Ubóstwiam latać - szeptały - ubóstwiam latać, uwielbiam nowe ubranka, uwielbiam...”

 

- Liberalizm, rzecz jasna, zmarł z owrzodzenia, jednakże tak czy owak nie można było działać przemocą.

 

- W żadnym razie nie tak sprężysta jak Lenina. O, w żadnym razie.

 

„A stare ubranka są brzydkie - ciągnął niestrudzony szept. - Zawsze wyrzucamy stare ubranka. Lepszy nowy wzór niż łatanie dziur, lepszy nowy wzór niż łatanie dziur, lepszy nowy...”

 

- Rządzenie to sprawa stołka, nie kołka. Rządzi się przy pomocy mózgu i pośladków, nie pięści. Na przykład: wystąpił spadek konsumpcji dóbr.

 

- No, jestem gotowa - powiedziała Lenina, lecz Fanny milczała nadal, odwrócona plecami. - Och, pogódźmy się, Fanny, kochanie.

 

- Każdy mężczyzna, kobieta i dziecko obowiązani byli skonsumować rocznie tyle a tyle. W interesie przemysłu. Jedynym skutkiem...

 

„Lepszy nowy wzór niż łatanie dziur. Dużo łat, nędzny świat; dużo łat...”

 

- Któregoś dnia - powiedziała dobitnie Fanny posępną nutą w głosie - będziesz mieć kłopoty.

 

- Świadomy opór na wielką skalę. Wszystko tylko nie konsumpcja. Powrót do natury.

 

„Ubóstwiam latać, ubóstwiam latać”.

 

- Powrót do kultury. Tak, do kultury. Nie konsumuje się wiele, gdy się siedzi i czyta książki.

 

- Dobrze wyglądam? - spytała Lenina. Jej żakiet wykonany był ze sztucznego jedwabiu w kolorze zieleni butelkowej i lamowany zielonym futerkiem wiskozowym na mankietach i kołnierzu.

 

- Przy Golders Green karabin maszynowy skosił ośmiuset gwardzistów.

 

„Lepszy nowy wzór niż łatanie dziur, lepszy nowy wzór niż łatanie dziur”.

 

Zielone sztruksowe szorty i białe pończoszki z wełny wiskozowej, wywinięte pod kolanem.

 

- Potem była owa słynna masakra w British Museum. Dwa tysiące miłośników kultury zagazowanych siarczkiem dwuchloroetylu.

 

Zielono-biała dżokejka ocieniała czoło Leniny; jej buciki były jasnozielone i starannie wyczyszczone.

 

- Aż w końcu - mówił Mustafa Mond - zarządcy uświadomili sobie, że przemoc nic nie daje. Wolniejsze, lecz nieskończenie bardziej pewne są metody ektogenezy, warunkowania neopawlowowskiego i hipnopedii.

 

Jej talię zaś opinał wysadzany srebrem zielony pas myśliwski ze sztucznego safianu, wypchany (jako że Lenina nie była bezpłodna) zapasem środków antykoncepcyjnych.

 

- Wreszcie wykorzystano odkrycia Pfitznera i Kawagucziego. Aktywna kampania przeciw żyworództwu...

 

- Doskonale! - wykrzyknęła z entuzjazmem Fauny. Nigdy nie umiała długo opierać się urokowi Leniny. - I cóż za niezwykle uroczy pas maltuzjański!

 

- Wraz ze zwalczaniem Przeszłości; to zaś przez zamykanie muzeów, wysadzanie w powietrze zabytków (na szczęście większość z nich uległa już zniszczeniu podczas wojny dziewięcioletniej), wycofywanie wszelkich książek wydanych przed A.F. 150.

 

- Muszę sobie załatwić taki sam - powiedziała Fanny.

 

- Istniały na przykład tak zwane piramidy.

 

- Mój stary czarno lakierowany bandolecik.

 

- I człowiek nazwiskiem Szekspir. Oczywiście nigdy o nim nie słyszeliście.

 

- To po prostu wstyd, ten mój bandolet.

 

- Takie są korzyści prawdziwie naukowej edukacji.

 

- „Dużo łat, nędzny świat; dużo lat, nędzny...”

 

- Wprowadzenie pierwszego T-modelu, dzieła Pana Naszego Forda...

 

- Mam go już prawie trzy miesiące.

 

- ... uznano za początek nowej ery.

 

- „Lepszy nowy wzór, niż łatanie dziur, lepszy nowy...”

 

- Istniało, jak już mówiłem, tak zwane chrześcijaństwo.

 

- „Lepszy nowy wzór, niż łatanie dziur”.

 

- Etyka i filozofia podkonsumpcji...

 

„Uwielbiam nowe ubranka, uwielbiam nowe ubranka, uwielbiam...”

 

- Nader istotna w warunkach niedoprodukcji, jednakże w wieku maszyn i wiązania azotu z pierwiastkami - prawdziwa zbrodnia przeciw społeczeństwu.

 

- Henryk Foster mi go dał.

 

- Górne części wszystkich krzyży obcinano, tak by powstał kształt litery „T”. Istniał tak zwany Bóg.

 

- To imitacja safianu.

 

- Teraz mamy Republikę Świata. I obchody Dnia Forda, śpiewy wspólnotowe i posługi solidarnościowe.

 

- O, Fordzie, jak ja ich nienawidzę! - myślał Bernard Marks.

 

- Istniały tak zwane niebiosa; mimo to jednak pito ogromne ilości alkoholu.

 

- Jak mięso, po prostu jak mięso.

 

- Istniała tak zwana dusza i tak zwana nieśmiertelność.

 

- Spytaj Henryka, gdzie go zdobył.

 

- Niemniej zażywali morfinę i kokainę.

 

- A co gorsza ona sama traktuje siebie jak mięso.

 

- Roku Fordowskiego 178 subsydiowano dwa tysiące farmakologów i biochemików.

 

- Co on taki skwaszony? - powiedział wicedyrektor przeznaczenia wskazując na Bernarda Marksa.

 

- W sześć lat później ruszyła produkcja rynkowa. Lek doskonały.

 

- Podrażnimy się z nim.

 

- O działaniu wywołującym stan euforyczny, narkotyczny, wizjogenny.

 

- Oj, Marks, jaki skwaszony. - Drgnął, klepnięty w plecy i podniósł wzrok. To ten brutal Henryk Foster. - Przydałaby ci się chyba odrobina somy.

 

- Wszystkie zalety chrześcijaństwa i alkoholu, żadnej z ich wad.

„O, Fordzie, chętnie bym go zabił”, ale jedyne, co powiedział, to: „Nie, dziękuję”, i odsunął podawaną mu fiolkę tabletek.

 

- Uwalniamy się od rzeczywistości, kiedy tylko zechcemy, i takoż wracamy, bez bólu głowy i bez potrzeby mitologii.

 

- No weź - nalegał Henryk Foster. - Bierz.

 

- Stabilność została w faktyczny sposób zapewniona.

 

- J eden sześcienny centymetr i znika ponury sentyment - powiedział wicedyrektor przeznaczenia, cytując hipnopedyczną sentencję.

 

- Pozostawało już tylko usunąć starość.

 

- A niech cię, ty...! - krzyknął Bernard Marks.

 

- O, ho, ho!

 

Hormony gruczołowe, transfuzja młodej krwi, sole magnezu...

 

- I pamiętaj, lepsza mikstura niż awantura. - Wyszli ze śmiechem z przebieralni.

 

- Usunięto wszelkie objawy starości. A wraz z nimi, rzecz jasna...

 

- Nie zapomnij zapytać go o ten pas maltuzjański - powiedziała Fanny.

 

- Wraz z nimi wszystko, co charakterystyczne dla starczego umysłu. Psychika pozostawała niezmienna przez całą długość życia.

 

- ... odbyć przed zmierzchem dwie rundy golfa z przeszkodami. Muszę pędzić.

 

- Praca, zabawa... po sześćdziesiątce nasze siły i gusta pozostają takie jak w wieku lat siedemnastu. W dawnych złych czasach starzy ludzie usuwali się z życia, szli na emeryturę, poświęcali się religii, spędzali czas na myśleniu... na myśleniu!

 

- Idioci, wieprze! - mówił do siebie Bernard Marks, idąc korytarzem do windy.

 

- Dziś, oto postęp, starzy ludzie pracują, starzy ludzie kopulują, starzy ludzie nie mają czasu, nie maję chwili wytchnienia od przyjemności, okazji do tego, by usiąść i zacząć rozmyślać; gdyby zaś przez nieszczęśliwy przypadek pojawiła się taka szczelina czasu w spoistej substancji ich rozrywek, zawsze pozostaje soma, rozkoszna soma, pół grama na popołudnie, gram na weekend, dwa gramy na podróż na przewspaniały Wschód, trzy na mroczną wieczność na księżycu; wracając znajdą się już po drugiej stronie szczeliny, bezpieczni, na twardym gruncie codziennej pracy i rozrywek, biegając z jednego czuciofilmu na drugi, od jednej sprężystej dziewczyny do innej, od zawodów elektromagnetycznego golfa do...

 

- Idźże stąd, dziewczynko krzyknął nieco gniewnie dyrektor RiW. - Chłopczyku, odejdź stąd! Nie widzicie, że Jego Fordowska Wysokość jest zajęta? Bawcie się gdzie indziej w waszą grę miłosną.

 

- Biedne dzieciaczki! - powiedział zarządca.

 

Powoli, majestatycznie, z cichym poszumem maszynerii sunęły naprzód przenośniki, trzydzieści trzy centymetry na godzinę. W czerwonym półmroku lśniły niezliczone rubiny.

 

ROZDZIAŁ CZWARTY

§ 1

Winda była pełna mężczyzn z przebieralni alf i wchodzącą Leninę powitało wiele życzliwych uśmiechów i skinięć głową. Była bardzo lubiana i z prawie każdym spośród tych mężczyzn zdarzyło jej się spędzić noc.

Są przemili, myślała odpowiadając na powitania. Uroczy chłopcy! Choć, prawdę mówiąc, wolałaby, żeby uszy Jerzego Edzela nie były takie duże (może na trzysta dwudziestym Ósmym metrze dano mu o kropelkę za dużo paratyroidu?). A patrząc na Benita Hoovera nie mogła się pozbyć myśli, że gdy zdejmie ubranie, widać, iż jest naprawdę zbyt owłosiony.

Odwracając twarz ze wzrokiem nieco posmutniałym od wspomnień czarnej gęstwiny owłosienia Benita, dojrzała w kącie małe szczupłe ciało i melancholijną twarz Bernarda Marksa.

- Bernard! - podeszła do niego - właśnie cię szukałam. - Jej glos zadźwięczał czysto wśród poszumu windy. Inni obejrzeli się zaciekawieni. - Chciałam z tobą pomówić o naszych planach co do nowego Meksyku. - Kątem oka dostrzegła wgapionego w nią ze zdumieniem Benita Hoovera. Rozdrażniło ją to jego spoglądanie. „Zdziwiony, że jego nie proszę o następne spotkanie!”, powiedziała w myśli do siebie. Potem głośno i tonem cieplejszym niż zwykle mówiła dalej:

- Byłoby wspaniale wyjechać z tobą w lipcu na jakiś tydzień. - (No cóż, publicznie daje wyraz swej niewierności wobec Henryka. Fanny powinna być zadowolona, choćby to był tylko Bernard). - To znaczy - Lenina posłała mu znaczący uśmiech, najbardziej czarowny, jaki tylko mogła przywołać - jeśli nadal mnie chcesz.

Bladą twarz Bernarda okrył gwałtowny rumieniec. „Co u licha?” zdumiała się Lenina, poruszona jednakże tym osobliwym hołdem dla swej władzy.

- Czy nie byłoby lepiej porozmawiać o tym gdzie indziej? - jąkał się, straszliwie zakłopotany.

„Czy mówię coś niestosownego? - pomyślała Lenina. - Nie mógłby się bardziej stropić, gdybym powiedziała jakiś nieprzyzwoity żart, na przykład zapytała go, kto był jego matką, czy coś w tym rodzaju”.

- Bo wobec tych ludzi tutaj... - jąkał zmieszany przez ściśnięte gardło.

Lenina roześmiała się szczerze i wcale nie złośliwie.

- Ależ jesteś zabawny! - zawołała, uznawszy go w myśli za naprawdę zabawnego. - Uprzedzisz mnie na przynajmniej tydzień wcześniej, dobrze? - mówiła dalej innym już tonem. - Sądzę, że polecimy chyba Błękitną Pacyficzną? Czy ona startuje z wieży na Charing-T? A może z Hampstead?

Nim Bernard zdążył odpowiedzieć, winda zatrzymała się.

- Dach! - zabrzmiał piskliwy głos.

Windziarz był niskim, małpim stworkiem ubranym w czarną tuniko półkretyna epsilona-minus.

- Dach!

Rozwarł drzwi. Uderzyły weń gorące promienie popołudniowego Słońca; zamrugał oczami. „Ooo, dach!”, powtórzył zachwycony. Wyglądał jak nagle radośnie przebudzony z mrocznego, unicestwiającego odrętwienia. „Dach!”

Uśmiechał się ku twarzom pasażerów pełen psiego, pełnego nadziei uwielbienia. Rozmawiając i śmiejąc się wyszli z windy na rozświetlony teren. Windziarz spoglądał za nimi.

- Dach? - powtórzył znowu, tym razem pytająco.

Zadźwięczał dzwonek i głośnik u sufitu windy zaczął wydawać polecenia tonem bardzo łagodnym, ale bardzo władczym.

„Zjeżdżaj w dół - mówił - zjeżdżaj w dół. Piętro osiemnaste. Zjeżdżaj w dół, zjeżdżaj w dół. Piętro osiemnaste. Zjeżdżaj w dół, zjeżdżaj...”

Windziarz zatrzasnął drzwi, nacisnął guzik i natychmiast zapadł na powrót w szemrzący półmrok szybu, półmrok jego zwykłego otępienia.

Na dachu było gorąco i słonecznie. Powietrze letniego popołudnia pełne było brzęczenia helikopterów, niższy zaś w tonie pomruk niewidocznych rakiet sunących po jasnym niebie na wysokości pięciu czy sześciu mil pieścił ucho w delikatnym powietrzu. Bernard Marks odetchnął głęboko. Spojrzał w niebo, ogarnął wzrokiem błękitny horyzont, a w końcu zatopił spojrzenie w twarzy Leniny.

- Czyż nie cudownie! - głos drżał mu nieco. Uśmiechnęła się do niego z wyrazem całkowitego zrozumienia.

- Doskonałe warunki na golfa z przeszkodami - odpowiedziała z uniesieniem. - Ale teraz, Bernardzie, muszę już pędzić. Henryk się złości, gdy każę mu czekać. Daj mi niedługo znać o terminie wyjazdu.

I skinąwszy dłonią na pożegnanie, pobiegła przez płaski dach ku hangarom. Bernard stał patrząc na oddalające się migotanie białych pończoszek, na żywy, energiczny ruch opalonych kolan, raz, dwa, raz, dwa, na mniej żywy ruch fałd tych jej opiętych sztruksowych szortów pod żakietem barwy zieleni butelkowej. Twarz Bernarda przybrała wyraz cierpienia.

- Naprawdę miła dziewczyna - zabrzmiał za jego plecami mocny i pogodny glos.

Bernard drgnął i obejrzał się. Pochylona nad nim pyzata, rumiana twarz Benita Hoovera uśmiechała się doń - uśmiechała się z jawną serdecznością. Benito był niepoprawnie dobroduszny. Ludzie mówili o nim, że idzie przez życie nawet nie dotykając somy. Złość i złe nastroje, od których inni ludzie musieli się dopiero uwalniać, do niego w ogóle nie miały dostępu. Dla Benita rzeczywistość była zawsze słoneczna.

- A przy tym sprężysta. I to jak! - Potem zaś, innym już tonem: - Ale zdaje się, że coś ci doskwiera. Przydałaby ci się chyba odrobina somy. - Benito sięgnął do prawej kieszeni spodni i wyjął fiolkę. - jeden sześcienny centymetr i znika ponury... hej, co się dzieje?

Bernard odwrócił się nagle i uciekł.

Benito spoglądał za nim.

„Co się stało temu facetowi?” - zadumał się i kiwając głową uznał, że plotka o alkoholu dodanym do surogatu krwi tego chłopca musi być prawdziwa.

„Uszkodzony mózg zapewne”.

Schował fiolkę somy, wyjął gumę do żucia nasyconą hormonami płciowymi i wypchawszy sobie nią policzki, przeżuwając ruszył powoli ku hangarom.

Henryk Foster wytoczył swą maszynę z hangaru i gdy Lenina nadeszła, czekał już na nią siedząc w kabinie pilota.

- Cztery minuty spóźnienia - tyle tylko powiedział, gdy wdrapała się do środka i usiadła obok niego. Włączył silnik i uruchomił śmigła helikoptera. Maszyna wystrzeliła pionowo w górę. Gdy Henryk dodał gazu, pomruk śmigła przeszedł z buczenia szerszenia w buczenie osy, z brzęczenia osy w bzyczenie komara; szybkościomierz wskazywał, że wznoszą się z prędkością dwóch kilometrów na minutę. W dole pod nimi Londyn malał. W ciągu paru sekund ogromne budowle o wielkich blatach dachów stały się zaledwie kępą kwadratowych grzybów wyrastających z zieleni parków i ogrodów. Pośrodku nich, na cienkiej nóżce, wyższa i smuklejsza wieża na Charing-T zwracała się ku niebu dyskiem lśniącego cementu.

Jak rozmyte we mgle torsy baśniowych atletów ogromne mięsiste chmury tkwiły na błękitnym niebie nad ich głowami. Z jednej z nich wynurzył się nagle mały purpurowy owad i opadał z brzęczeniem.

- O, Czerwona Rakieta - powiedział Henryk - leci z Nowego Jorku. - Spojrzał na zegarek i dodał potrząsając głową: - Siedem minut spóźnienia. Te połączenia atlantyckie są wprost skandalicznie niepunktualne.

Zdjął stopę z pedału gazu. Pomruk śmigła nad ich głowami opadł o półtorej oktawy, z powrotem poprzez buczenie trzmiela, chrabąszcza, jelonka. Pęd maszyny ku górze osłabł; w chwilę później zawiśli nieruchomo w powietrzu. Henryk pchnął dźwignię; rozległ się szczęk. Najpierw powoli, potem szybciej i szybciej przednie śmigło zaczęło się obracać, aż jego kształt rozpłynął się w kolistą smugę. Coraz silniej gwizdał na statecznikach wiatr wzbudzony ruchem poziomym, Henryk wpatrywał się w obrotomierz; gdy strzałka dotarła do kreski „tysiąc dwieście” wyłączył śmigła. Maszyna nabyła wystarczająco wiele pędu poziomego, by dalej posuwać się już samą siłą bezwładu.

Lenina spojrzała przez okno w podłodze pod jej stopami. Lecieli nad sześciokilometrowym pasem parków, oddzielającym Londyn Centralny od pierwszego pierścienia przedmieść. Roślinność o skróconym okresie życia wyglądała dziwacznie. Szeregi wież do gry „bąk do rąk” lśniły pośród drzew. Obok Shepherd’s Bush dwa tysiące par mieszanych złożonych z bet-minus grało w „tenisa na powierzchni sfery riemannowskiej”. Rzędy kortów do gry w tenisa przesuwanego rozciągały się po obu stronach głównej drogi z Notting Hill do Willesden. Na boisku w Ealing odbywały się pokazy gimnastyczne w wykonaniu delt oraz śpiewy wspólnotowe.

- Jakiż wstrętny jest kolor khaki - zauważyła Lenina, dając wyraz hipnopedycznym poglądom swojej kasty.

Zabudowania czuciostudia w Hounslow zajmowały siedem i pół hektara. W pobliżu armia pracowników w strojach koloru czarnego oraz khaki trudziła się układaniem nowej szklanej nawierzchni na Wielkiej Drodze Zachodniej. Gdy przelatywali, właśnie wylewano jeden z ogromnych tygli samojezdnych. Stopiony kamień wypływał na drogę strumieniem oślepiającej lawy; azbestowe walce jeździły tam i z powrotem; za posuwającym się za nim w pewnej odległości nawilżaczem para rosła białymi kłębami.

Koło Brentford Zakłady Zrzeszenia Telewizyjnego wyglądały jak małe miasto.

- Teraz pewnie mają przerwę zmianową - odezwała się Lenina.

Jak mszyce i mrówki, zielone niczym liście dziewczęta-gammy i czarni półkretyni roili się koło wyjść lub stali w kolejkach do tramwajów jednoszynowych. Bety-minus o barwie morwy maszerowały pośród tłumu. Dach głównego budynku pełen był ruchu lądujących i startujących helikopterów.

- Ojej - zawołała Lenina tak się cieszę, ze nie jestem gammą.

W dziesięć minut później byli już w Stoke Poges i mogli zacząć pierwszą rundę golfa z przeszkodami.

 

§ 2

Ze spuszczonymi oczyma, ze wzrokiem umykającym natychmiast, gdy tylko napotkał on zarys sylwetki człowieka, spieszył Bernard przez dach. Zachowywał się jak ktoś ścigany, jednakże ścigany przez wrogów, których nie chce widzieć, by się nie przekonać, że są jeszcze bardziej wrodzy, niż przypuszczał, i by nie zostać wpędzonym w jeszcze większe poczucie winy i jeszcze bardziej beznadziejną samotność.

„Ten okropny Benito Hoover!” A przecież chciał jak najlepiej. Co zresztą w pewnym sensie pogarsza tylko sprawę. Ci, co chcą dobrze, postępują w taki sam sposób jak ci, co chcą źle. Nawet Lenina przyprawia go o cierpienie. Pomyślał o owych tygodniach wahań spowodowanych nieśmiałością, kiedy to patrzył, tęsknił i rozpaczał sądząc, że nigdy nie odważy się jej poprosić. Czy podejmie ryzyko poniżenia poprzez pełną pogardy odmowę? Ale jeśli ona powie „tak”, jakaż to będzie radość. Cóż, powiedziała „tak”, a on nadal był nieszczęśliwy, . bo ona dzisiejsze popołudnie uznała za doskonałe do gry w golfa z przeszkodami, bo pobiegła na spotkanie z Henrykiem Fosterem, bo uznała jego, Bernarda, za zabawnego z tego tylko powodu, że nie chciał rozmawiać publicznie o ich najbardziej intymnych sprawach. Jednym słowem, nieszczęśliwy, bo zachowała się tak, jak każda zdrowa i obyczajna angielska dziewczyna powinna się zachować, nie zaś w jakiś inny, nienormalny, osobliwy sposób.



dalej


strona główna
(23kB)