(23kB)
strona główna

PAULO COELHO

 

 

 

Na brzegu rzeki Piedry usiadłam i płakałam





(TŁUMACZYLI: BASIA STĘPIEŃ, ANDRZEJ KOWALSKI )

 

 

 

 

 

Dla I.C. i S.B., których wspólnota

w miłości pozwoliła mi dojrzeć

kobiece oblicze Boga;

 

Moniki Antunez, wiernego druha

mojej pracy, która rozjaśnia świat

miłością i entuzjazmem;

 

Paulo Rocco za radość bitew,

które wspólnie stoczyliśmy

i godność potyczek,

które prowadziliśmy przeciw sobie;

 

Matthew Lorę, bo nigdy

nie zapomniał pełnych mądrości

słów z księgi I Cing:

 

“Wytrwałość przynosi pomyślny los”

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

OD AUTORA

 

A jednak

wszystkie dzieci mądrości

przyznały jej słuszność.

Ewangelia św. Łukasza, VII: 35

 

Pewien hiszpański misjonarz odwiedzający nieznaną wyspę napotkał tam trzech azteckich kapłanów.

- Powiedzcie mi, jak się tu modlicie? - zapytał.

- Znamy tylko jedną modlitwę - rzekł jeden z Azteków. - Oto ona: “Boże, Ty jesteś Trójcą i my jesteśmy trójcą. Miej litość nad nami”.

- To piękne słowa - odpowiedział misjonarz. -Wszelako nie takiej modlitwy Bóg wysłucha. Nauczę was innej, o wiele lepszej.

I nauczył ich modlitwy chrześcijańskiej, po czym podjął swą ewangeliczną wędrówkę. Po latach, gdy płynął z powrotem do Hiszpanii, jego statek ponownie przybił do brzegów owej wyspy. Dostrzegłszy z pokładu trzech znajomych kapłanów, uczynił gest powitania w ich stronę.

A wtedy trzej mężowie ruszyli ku niemu, stąpając po wodzie.

- Ojcze! Ojcze! - zawołał jeden z nich, zbliżając się do statku. - Naucz nas, proszę, raz jeszcze modlitwy, której Bóg wysłucha, albowiem nie zdołaliśmy jej zapamiętać!

- Nie warto - rzekł misjonarz, widząc, że stał się cud. W duchu zaś prosił Boga, by mu wybaczył, że dotąd nie pojął, iż przemawia On przecież we wszystkich językach.

Historia ta ilustruje dokładnie to, co pragnę przekazać czytelnikowi w niniejszej powieści. Rzadko bowiem zdajemy sobie sprawę, że żyjemy otoczeni Niezwykłością. Wokół nas codziennie dzieją się cuda, Boskie znaki wytyczają nam drogę, zaś anioły próbują na wszelkie sposoby dać znać o sobie. Jednak nie zwracamy na to większej uwagi, ponieważ nauczono nas, że jedynie kanony i nakazy prowadzą do Boga. Nie jesteśmy w stanie pojąć, że On jest wszędzie tam, gdzie pozwalamy Mu wejść.

Oczywiście, że tradycyjne praktyki religijne są ważne, gdyż dają nam możliwość wspólnego przeżywania kultu i modlitwy. Niemniej nigdy nie powinniśmy zapominać o tym, iż doznanie duchowe jest nade wszystko praktycznym doświadczaniem Miłości. A w Miłości nie ma żadnych reguł. Choćbyśmy trzymali się wiernie podręczników, sprawowali nadzór nad sercem, postępowali zgodnie z góry ustalonym planem - wszystko to nie zda się na nic. Bowiem o wszystkim decyduje serce i ono ustanawia prawa.

Każdy z nas miał okazję doświadczyć tego na własnej skórze. Nieraz zdarzyło się nam skarżyć we łzach: “Cierpię z powodu miłości, która tego niewarta”. Cierpimy, bo czujemy, że dajemy więcej, niż otrzymujemy w zamian. Cierpimy, bo nasza miłość jest nie doceniana. Cierpimy, bo nie udaje nam się narzucić naszych reguł gry.

Ale cierpimy przecież daremnie, bo już w samej miłości tkwi ziarno naszego rozkwitu. Im bardziej kochamy, tym bardziej zbliżamy się do duchowego poznania. Ludzie oświeceni, o sercach rozpalonych Miłością, zawsze zwyciężali przesądy swojej epoki. Śpiewając, śmiejąc się, modląc na głos, tańcząc doznawali tego, co święty Paweł zwykł obdarzać mianem “świętego szaleństwa”. Byli to ludzie szczęśliwi, ponieważ ten, kto kocha, podbija świat - bez obawy, że cokolwiek utraci. Prawdziwa miłość to akt całkowitego oddania.

Na brzegu rzeki Piedry usiadłam i płakałam jest książką o istocie owego daru. Pilar i jej przyjaciel są postaciami fikcyjnymi, symbolizującymi sprzeczności, które towarzyszą nam w poszukiwaniu Drugiego Człowieka. Wcześniej czy później nadchodzi czas, by przezwyciężyć nasze lęki, gdyż droga duchowa wiedzie poprzez codzienne doświadczanie miłości.

Brat Tomasz Merton mawiał: “Życie duchowe nie jest niczym innym, jak właśnie miłością. Kochać wcale nie znaczy czynić dobro, wspomagać czy też chronić kogoś, bowiem w ten sposób traktujemy bliźniego jak zwykły przedmiot, zaś siebie samych postrzegamy jako istoty mądre i szlachetne. A to nie ma nic wspólnego z miłością. Kochać - znaczy połączyć się z drugim człowiekiem i dostrzec w nim iskrę Boga”.

Niechaj łzy Pilar na brzegu rzeki Piedry wiodą nas drogą ku temu zespoleniu.

 

Paulo Coelho

 

NA BRZEGU RZEKI PIEDRY...

 

...usiadłam i płakałam. Legenda głosi, że wszystko, co wpada do tej rzeki - liście drzew, owady, pióra ptaków - przemienia się w kamienie spoczywające na jej dnie. Ach, gdybym tak mogła wyrwać serce z mojej piersi i wrzucić je w nurt rzeki... Wtedy nie byłoby więcej bólu, ani tęsknoty, ani wspomnień.

Na brzegu rzeki Piedry usiadłam i płakałam. Zimowy chłód sprawił, iż czułam delikatny dotyk spływających po mojej twarzy łez, i mieszały się one z lodowatą wodą płynącą u mych stóp. Gdzieś daleko rzeka ta zlewa się z inną, a potem jeszcze z inną, aż - z dala od mych oczu i mego serca - wszystkie te wody wtapiają się w morze.

Niech moje łzy popłyną hen, daleko, aby mój ukochany nie dowiedział się nigdy, że płakałam z jego powodu. Niech moje łzy popłyną hen, daleko, a wtedy zapomnę rzekę Piedrę, klasztor, kościół w Pirenejach, wszechobecną mgłę oraz ścieżki, które razem przeszliśmy.

Zapomnę drogi, góry, pola z moich marzeń -marzeń, których się wyparłam.

Jeszcze we mnie tkwi wspomnienie owej magicznej chwili, momentu, w którym jedno “tak” lub jedno “nie” mogło całkowicie odmienić mój los. Zdawać by się mogło, że wydarzyło się to bardzo dawno temu. A przecież upłynął zaledwie tydzień, od kiedy odnalazłam i utraciłam moją miłość.

Na brzegu rzeki Piedry napisałam tę historię. Dłonie mi marzły, nogi drętwiały i często zmuszona byłam przerywać pisanie.

“Spróbuj po prostu żyć. Rozpamiętywanie jest zajęciem starców” - mawiał.

Być może miłość postarza nas przed czasem, albo odmładza, kiedy po młodości nie ma już śladu. Ale jak zapomnieć tamte chwile? Piszę, aby przemienić smutek w tęsknotę, a samotność we wspomnienia, aby potem, kiedy skończę już opowiadać tę historię, móc wrzucić ją do rzeki Piedry, jak powiedziała kobieta, która mnie przygarnęła. A wody - według słów pewnej świętej - mogą ugasić to, co napisał ogień.

Wszystkie historie miłości są takie same.

 

Całe dzieciństwo i wiek młodzieńczy spędziliśmy razem. Potem on wyjechał daleko, tak jak wyjeżdżają wszyscy chłopcy z małych miast. Mówił, że jedzie poznać świat, że jego marzenia unoszą go daleko od pól Sorii.

Przez parę lat nie miałam od niego żadnych wieści. Od czasu do czasu przychodził wprawdzie jakiś list, ale to było wszystko - nigdy już bowiem nie powrócił do świata naszego dzieciństwa.

Skończyłam szkołę, przeniosłam się do Saragossy i dopiero wtedy odkryłam, jak bardzo miał rację. Soria była maleńką mieściną, a jej jedyny sławny poeta powiedział, że drogę wytycza się idąc. Dostałam się na studia, znalazłam sobie narzeczonego. I rozpoczęłam przygotowania do egzaminu konkursowego na stanowisko urzędnicze, którego nie rozpisywano przez długi czas. Przyjęłam posadę sprzedawczyni, by opłacić studia, oblałam egzamin, zerwałam zaręczyny.

W tym czasie jego listy przychodziły częściej, opatrzone znaczkami pocztowymi z coraz to innych zakątków świata. Zazdrościłam mu. Od dzieciństwa był dla mnie jak starszy brat, który wie wszystko, przemierza świat i pozwala rosnąć swym skrzydłom - podczas gdy ja próbowałam zapuścić korzenie.

Dość nieoczekiwanie jego listy zaczęły przychodzić z jednego miejsca we Francji, i pojawił się w nich Bóg. W jednym z nich wyraził chęć wstąpienia do seminarium duchownego i poświęcenia życia modlitwie. Odpisałam mu, by jeszcze się wstrzymał, by zakosztował smaku wolności, zanim podejmie tak istotną decyzję.

Ale kiedy skończyłam pisać mój list, postanowiłam go podrzeć. Kim byłam, aby prawić mu morały o wolności czy obowiązkach? On wiedział, co znaczą te słowa, ja nie.

Pewnego dnia dowiedziałam się, że prowadzi wykłady. Zdziwiłam się, gdyż był zbyt młody, aby nauczać czegokolwiek. Jednak przed dwoma tygodniami napisał mi, że ma zabrać głos przed niewielką grupą słuchaczy w Madrycie, i że bardzo mu zależy na mojej obecności.

Jechałam cztery godziny z Saragossy do Madrytu, bo zapragnęłam go znowu zobaczyć. Chciałam go posłuchać, posiedzieć w jakiejś kawiarni i powspominać czasy, gdy bawiliśmy się razem i sądziliśmy, że świat jest zbyt duży, aby móc go objechać wokół.

 

SOBOTA 4 GRUDNIA 1993

 

Wykład odbywał się w miejscu bardziej oficjalnym, niż sobie to wyobrażałam. Nie spodziewałam się również aż tylu ludzi. W żaden sposób nie umiałam sobie tego wytłumaczyć.

“Kto wie, może przez te lata stał się sławny?” - pomyślałam przez chwilę. O niczym takim nie pisał w swoich listach. Miałam nieprzepartą ochotę porozmawiać z przybyłymi i zapytać, co ich tu przywiodło. Niestety, brakło mi odwagi.

Moje zdziwienie jeszcze się wzmogło, kiedy go ujrzałam wchodzącego na salę. W niczym nie przypominał tamtego chłopca, którego zapamiętałam - ale jedenaście lat może ludzi zmienić. Wydawał się znacznie przystojniejszy niż dawniej, a jego oczy były pełne blasku.

- Oddaje nam to, co było niegdyś nasze - powiedziała stojąca obok kobieta.

Zabrzmiało to zagadkowo.

- Ale co oddaje? - zapytałam zaskoczona.

- To, co nam wcześniej skradziono - wiarę.

- Nieprawda, on nam niczego nie oddaje - wtrąciła młoda dziewczyna siedząca obok mnie. - Oni nie mogą nam oddawać tego, co już do nas należy.

- Po co więc pani tu przyszła? - rzuciła pierwsza z irytacją w głosie.

- Chcę go posłuchać. Pragnę dowiedzieć się, co myślą ludzie jego pokroju. Już raz nas palili na stosie, kto wie, czy nie wpadnie im do głowy zacząć od nowa,

- On działa samotnie - zauważyła kobieta. - I robi to, co w jego mocy.

Młoda dziewczyna uśmiechnęła się ironicznie, po czym odwróciła głowę, ucinając tym samym rozmowę.

- Jak na seminarzystę ma dużo odwagi - ciągnęła dalej kobieta, szukając zapewne poparcia w moich oczach.

Nie rozumiałam nic a nic, milczałam jak zaklęta, aż w końcu dała mi spokój. Młoda dziewczyna siedząca obok mrugnęła do mnie porozumiewawczo, jakbym była jej sprzymierzeńcem. Moje milczenie wynikało jednak z innego powodu. Rozmyślałam nad słowami mojej rozmówczyni. “Seminarzysta”. To niemożliwe. Powiedziałby mi przecież. Zaczął mówić, ale nie potrafiłam się skupić na jego słowach. “Powinnam się chyba była inaczej ubrać” - myślałam, nie wiedząc właściwie, dlaczego miałoby mi na tym zależeć. Wkrótce zauważył mnie wśród zgromadzonych ludzi. Próbowałam odgadnąć jego myśli. Jakie sprawiłam na nim wrażenie? Jaka była różnica pomiędzy osiemnastoletnią dziewczyną a dwudziestodziewięcioletnią kobietą?

Jego głos był ciągle ten sam, jego słowa zmieniły się.

 

Zawsze trzeba podejmować ryzyko. Tylko wtedy uda nam się pojąć, jak wielkim cudem jest życie, gdy będziemy gotowi przyjąć niespodzianki, jakie niesie nam los.

Bowiem każdego dnia wraz z dobrodziejstwami słońca Bóg obdarza nas chwilą, która jest w stanie zmienić to wszystko, co jest przyczyną naszych nieszczęść. I każdego dnia udajemy, że nie dostrzegamy tej chwili, że ona wcale nie istnieje. Wmawiamy sobie z uporem, że dzień dzisiejszy podobny jest do wczorajszego i do tego, co ma dopiero nadejść. Ale człowiek uważny na dzień, w którym żyje, bez trudu odkrywa magiczną chwilę. Może być ona ukryta w tej porannej porze, kiedy przekręcamy klucz w zamku, w przestrzeni ciszy, która zapada po wieczerzy, w tysiącach i jednej rzeczy, które wydają się nam takie same. Ten moment istnieje naprawdę, to chwila, w której spływa na nas cala silą gwiazd i pozwala nam czynić cuda. Tylko niekiedy szczęście bywa darem, najczęściej trzeba o nie walczyć. Magiczna chwila dnia pomaga nam dokonywać zmian, sprawia, iż ruszamy na poszukiwanie naszych marzeń, l choć przyjdzie nam cierpieć, choć pojawią się trudności, to wszystko jest jednak ulotne i nie pozostawi po sobie śladu, a z czasem będziemy mogli spojrzeć wstecz z dumą i wiarą w nas samych.

Biada temu, kto nie podjął ryzyka. Co prawda nie zazna nigdy smaku rozczarowań i utraconych złudzeń, nie będzie cierpiał jak ci, którzy pragną spełnić swoje marzenia, ale kiedy spojrzy za siebie - bowiem zawsze dogania nas przeszłość - usłyszy głos własnego sumienia: “A co uczyniłeś z cudami, którymi Pan Bóg obsiał dni twoje? Co uczyniłeś z talentem, który powierzył ci Mistrz? Zakopałeś te dary głęboko w ziemi, gdyż bałeś się je utracić. I teraz została ci jedynie pewność, że zmarnowałeś własne życie”.

Biada temu, kto usłyszy te słowa. Bo uwierzył w cuda, dopiero gdy magiczne chwile życia odeszły na zawsze.

 

Kiedy skończył mówić, otoczył go wianuszek słuchaczy. Stałam z boku pełna niepokoju, jakie wrażenie wywrę na nim po tylu latach. Czułam się jak małe dziecko - nieufna, zazdrosna o jego nowych przyjaciół i zła, bo poświęcał im więcej uwagi niż mnie.

W końcu podszedł do mnie i zarumienił się. Nie był to już ten sam mężczyzna, który jeszcze przed chwilą perorował z taką powagą. Z wolna zamieniał się w chłopca, który niegdyś chował się ze mną w pustelni świętego Saturnina i całymi godzinami opowiadał o swoich marzeniach, by przemierzyć świat dookoła - a w tym samym czasie nasi rodzice wzywali policję, sądząc, że potopiliśmy się w rzece.

- Witaj, Pilar - powiedział.

Pocałowałam go nieśmiało w policzek. Mogłam mu powiedzieć kilka miłych słów. Mogłam poskarżyć się, że byłam znużona, czekając tyle czasu w tłumie. Mogłam przypomnieć jakąś zabawną anegdotę z naszego dzieciństwa. Mogłam powiedzieć, że jestem z niego dumna, widząc, jak podziwiają go inni. Mogłam wyjaśnić, że śpieszę się na ostatni autobus do Saragossy.

Mogłam. Nigdy nie zdołamy zrozumieć sensu tego słowa, gdyż w każdej chwili naszego życia istnieją sytuacje, które mogły się wydarzyć, ale z jakichś powodów się nie wydarzyły. Istnieją magiczne chwile, które choć mijają nie zauważone, to jednak niewidzialna Ręka Opatrzności zmienia bezpowrotnie nasz los.

I to właśnie stało się teraz. Zamiast tego wszystkiego, co mogłam zrobić, wypowiedziałam zdanie, które parę tygodni później przywiodło mnie na brzeg tej rzeki i sprawiło, że dziś piszę te słowa.

- Możemy napić się kawy? - spytałam wtedy. A on odwrócił głowę w moją stronę i przyjął propozycję, którą zesłał mu los.

- Muszę koniecznie z tobą porozmawiać. Jutro mam kolejny wykład w Bilbao. Wynająłem nawet samochód.

- Właściwie powinnam wrócić do Saragossy - odrzekłam, nie zdając sobie sprawy, że zatrzaskiwałam za sobą ostatnie drzwi umożliwiające ucieczkę.

Ale w ułamku sekundy - może dlatego, że poczułam się znowu dzieckiem, a może dlatego, że to nie my piszemy najlepsze scenariusze naszego życia - powiedziałam:

- Za parę dni nadchodzi święto Matki Boskiej Niepokalanego Poczęcia. Mogę ci więc towarzyszyć do Bilbao i stamtąd wrócić do domu.

Korciło mnie, żeby zapytać o “seminarzystę”.

- Mam wrażenie, iż chciałabyś o coś jeszcze mnie zapytać - powiedział, jakby czytał w moich myślach.

- Tak - odrzekłam niepewnie, jednak w ostatniej chwili brakło mi śmiałości. - Przed wykładem pewna kobieta powiedziała, że oddajesz jej to, co kiedyś do niej należało.

- Ach, to nic ważnego.

- Ale dla mnie to jest ważne. Nic nie wiem o twoim życiu i dziwi mnie, że tak wielu ludzi tu przyszło.

Uśmiechnął się i odwrócił w stronę swoich słuchaczy.

- Chwileczkę - chwyciłam go za ramię. - Nie odpowiedziałeś na moje pytanie.

- To dla ciebie nic ciekawego, Pilar.

- Nie szkodzi. Chciałabym jednak wiedzieć. Wziął głęboki oddech i poprowadził mnie w drugi koniec sali.

- Wszystkie trzy wielkie religie monoteistyczne tego świata - judaizm, katolicyzm i islam - są męskie. Mężczyźni są w nich kapłanami, oni także trzymają pieczę nad dogmatami wiary i ustanawiają prawa.

- A więc co tamta kobieta miała na myśli? Zawahał się przez chwilę, ale w końcu odrzekł.

- Tylko to, że mam nieco inny pogląd na te sprawy. Wierzę w kobiece oblicze Boga.

Odetchnęłam z ulgą, moja rozmówczyni musiała się mylić. Nie mógł być seminarzystą, ponieważ seminarzyści nie mogą mieć odmiennych poglądów.

- Znakomicie to wyjaśniłeś - dodałam uspokojona.

Dziewczyna, która mrugnęła do mnie porozumiewawczo na sali, czekała nie opodal drzwi wejściowych.

- Sądzę, że należymy do tej samej tradycji - powiedziała na mój widok. - Mam na imię Brida.

- Nie wiem, o czym mówisz - odrzekłam nieco zaskoczona.

- Jasne, że wiesz - zaśmiała się.

Wzięła mnie pod rękę i pociągnęła za sobą tak szybko, że nie było już czasu na dalsze wyjaśnienia. Wieczór był chłodny i właściwie nie wiedziałam, co mam ze sobą począć do następnego dnia.

- Dokąd idziemy? - zapytałam.

- Do pomnika Bogini - odrzekła nieco tajemniczo.

- Szukam taniego hoteliku na noc.

- Nie bój się, coś później znajdziemy. Wolałam wprawdzie usiąść w jakieś kawiarni, porozmawiać trochę i dowiedzieć się o nim jak najwięcej, ale nie chciałam wdawać się z nią w niepotrzebne dyskusje. Pozwoliłam jednak, by poprowadziła mnie aleją Kastylijską, gdyż przyjemnie było przypomnieć sobie Madryt po latach.

Dość nieoczekiwanie zatrzymała się pośrodku alei i wskazała na niebo.

- Spójrz - wykrzyknęła.

Księżyc w pełni prześwitywał pomiędzy konarami bezlistnych drzew.

- Jest piękny - przyznałam.

Lecz ona już nie słuchała. Rozkrzyżowała szeroko ramiona, odwróciła dłonie do nieba i stała nieruchomo, kontemplując księżyc.

“W co ja się wpakowałam? - mówiłam sobie w duchu. - Przyjechałam na odczyt, a znalazłam się w alei Kastylijskiej w towarzystwie tej obłąkanej kobiety. Na dodatek jutro wyjeżdżam z nim do Bilbao”.

- Zwierciadło Bogini Ziemi! - wyszeptała z zamkniętymi oczami dziewczyna. - Wskaż nam naszą moc i spraw, aby mężczyźni nas rozumieli. Ty, który w niebiosach rodzisz się, świecisz, umierasz i zmartwychwstajesz, to ty objawiłeś nam cykl nasienia i owocu.

Wyciągnęła ramiona ku niebu i przez dłuższy czas stała nieruchomo. Mijający nas przechodnie patrzyli spod oka i śmiali się ukradkiem, ale ona nie zwracała na to najmniejszej uwagi. Za to ja, stojąc u jej boku, umierałam ze wstydu.

- Musiałam to uczynić, aby Bogini wzięła nas pod swoje opiekuńcze skrzydła - rzekła, kiedy złożyła już hołd księżycowi.

- Przepraszam, o czym ty właściwie mówisz? - O tym samym, co twój przyjaciel, tyle że w prawdziwych słowach.

Poczułam żal do siebie, że nie słuchałam uważniej wykładu, bo tak naprawdę nie miałam bladego pojęcia, o czym on mówił.

- My dobrze znamy kobiece oblicze Boga - powiedziała dziewczyna, kiedy ruszyłyśmy dalej. - My, kobiety, rozumiemy i kochamy Wielką Matkę. Za naszą wiedzę zapłaciłyśmy prześladowaniami i płonącymi stosami, jednak udało nam się przetrwać i dotrzeć do jej tajemnic.

Stosy. Czarownice. Spojrzałam baczniej na tę dziewczynę. Była ładna, miała długie, rude włosy sięgające do pasa.

- Kiedy mężczyźni wyruszali na polowanie, my pozostawałyśmy w jaskiniach, w brzuchu Matki, opiekując się dziećmi. Tam właśnie Wielka Matka nauczyła nas żyć. Mężczyzna żył w ciągłym ruchu, a my, pozostając niezmiennie w łonie Matki, spostrzegłyśmy, że z nasion wyrastają rośliny - i podzieliłyśmy się naszym odkryciem z mężczyznami. Upiekłyśmy pierwszy chleb, aby ich nakarmić. Ulepiłyśmy pierwszy dzban, aby mogli ugasić pragnienie. I pojęłyśmy cykl tworzenia, gdyż nasze ciało powielało rytm faz księżyca. Nagle zatrzymała się. - Oto Ona.

Spojrzałam. W centralnym punkcie placu, rojącym się od samochodów, tryskała fontanna, a pośrodku stał posąg kobiety w rydwanie zaprzęgniętym w lwy.

- To plac Cybeli - powiedziałam, chcąc pochwalić się, że znam Madryt. Dziesiątki razy widziałam tę rzeźbę na kartach pocztowych. Lecz dziewczyna wcale mnie nie słuchała. Stała na środku ulicy, próbując przedrzeć się przez potok samochodów.

- Pójdźmy tani! - krzyczała, wymachując ramionami.

Postanowiłam ją dogonić tylko po to, aby podała mi nazwę jakiegoś hotelu. Całe to szaleństwo zaczynało mnie nużyć i chciałam już być sama.

Do fontanny dotarłyśmy niemal równocześnie - ja z mocno bijącym sercem, ona z promiennym uśmiechem na ustach.

- Woda! - krzyknęła. - To właśnie woda jest jej ucieleśnieniem.

- Podaj mi, proszę, nazwę jakiegoś taniego hoteliku.

W tej samej chwili Brida zanurzyła obie dłonie w fontannie.

- Zrób to samo - powiedziała zachęcająco. - Dotknij tafli wody.

- Ani mi się śni. Ale nie przeszkadzaj sobie. Ja idę na poszukiwanie noclegu.

- Proszę, zaczekaj jeszcze chwilę.

Wyjęła z torebki mały flet i zaczęła grać. Muzyka płynąca z instrumentu zdawała się mieć wręcz hipnotyczne działanie. Hałas ulicy stawał się coraz bardziej daleki, a moje serce nagle się uspokoiło. Usiadłam na brzegu fontanny i oglądając na niebie księżyc w pełni, wsłuchiwałam się w dźwięki fletu i szmer wody. Coś mi mówiło - choć dokładnie tego nie rozumiałam - że tu właśnie znajdowała się cząstka mej kobiecej natury.

Nie wiem, jak długo grała, ale kiedy skończyła, odwróciła się w stronę fontanny.

- Cybela jest jednym z wcieleń Wielkiej Matki - rzekła dziewczyna. - To ona sprawuje pieczę nad plonami, ochrania miasta i przywraca kobiecie rolę kapłanki.

- Kim ty właściwie jesteś? - zapytałam. -I dlaczego tak ci zależało na mojej obecności?

Spojrzała mi w oczy i rzekła:

- Jestem tym, kim sądzisz, że jestem. Wyznaję kult Ziemi.

- Ale czego chcesz ode mnie? - nalegałam.

- Potrafię czytać z twoich oczu. Potrafię czytać w twoim sercu. Zakochasz się i będziesz cierpieć.

- Ja?

- Dobrze wiesz, o czym mówię. Widziałam, w jaki sposób patrzył na ciebie. On cię kocha.

Miałam coraz głębsze przeświadczenie, że ta kobieta jest szalona.

- I właśnie dlatego poprosiłam, żebyś poszła ze mną - ciągnęła dalej. - To ważna osoba. I ma prawo mówić te wszystkie bzdury, bo wierzy w Wielką Matkę. Nie pozwól, aby zabłądził. Pomóż mu.

- Nie wiesz nawet, co mówisz. Zagubiłaś się już w swych urojeniach - rzuciłam, przedzierając się ponownie przez strumień samochodów.

I przyrzekłam sobie wymazać z pamięci słowa, które wyszły z jej ust.

 

NIEDZIELA 5 GRUDNIA 1993

 

Zatrzymaliśmy się na kawę w przydrożnym barze.

- Życie nauczyło cię wielu rzeczy - powiedziałam, próbując nawiązać jakoś rozmowę.

- Nauczyło mnie, że możemy się uczyć nieustannie. Nauczyło mnie także, że zawsze można coś zmienić - odrzekł. - Nawet jeśli wydaje się to niemożliwe.

Wyraźnie unikał rozmowy. Podczas dwóch godzin jazdy aż do tamtego baru na skraju drogi prawie nie zamieniliśmy ani słowa.

 

Na początku próbowałam przywołać wspólne wspomnienia z dzieciństwa, ale on wykazywał jedynie uprzejme zainteresowanie. Tak naprawdę wcale mnie nie słuchał i wciąż zadawał te same pytania.

Coś było nie tak. Być może i czas, i odległość odsunęły go na zawsze od mojego świata. “Mówił o magicznych chwilach - myślałam w duchu - lecz jest mu wszystko jedno, jak potoczyły się losy Carmen, Santiago czy Marii”. Żył już w innym świecie, a Soria stała się jedynie odległym obrazem zatrzymanym w czasie. Przyjaciele z dzieciństwa zastygli w dzieciństwie, a znajomi starcy nigdy nie umarli, tak jak dwadzieścia parę lat temu.

Zaczynałam żałować, że przystałam na tę podróż. A kiedy w barze po raz kolejny zmienił temat, postanowiłam już więcej nie nalegać.

Pozostałe dwie godziny drogi do Bilbao były prawdziwą męką. On prowadził samochód, a ja spoglądałam bezmyślnie przez okno. I żadne z nas nie próbowało nawet zatuszować rosnącego skrępowania. W wynajętym samochodzie nie było radia, zatem jedynym rozwiązaniem było pokorne znoszenie tej okropnej ciszy.

- Zapytajmy, gdzie jest dworzec autobusowy - powiedziałam, gdy tylko zjechaliśmy z autostrady. - Wiem, że istnieje stąd bezpośrednie połączenie z Saragossą.

Była to pora sjesty i ulice były niemal wyludnione. Minęliśmy jakiegoś mężczyznę, potem spacerującą parę, on jednak nie zatrzymał się, by spytać o drogę.

- Wiesz, gdzie to jest? - zagadnęłam po chwili.

- Ale co?

Zupełnie nie zwracał uwagi na to, co mówiłam.

Nagle pojęłam, co było powodem naszego milczenia. Bo o czym właściwie można rozmawiać z kobietą, która nigdy nie zapuściła się w daleki świat? Jaki jest sens przebywania z kimś, kto czuje lęk przed nieznanym, kto przedkłada stabilną pracę oraz tradycyjne małżeństwo ponad wszystko? A ja - nieszczęsna - wciąż opowiadałam mu tych samych znajomych z dzieciństwa, o zakurzonych wspomnieniach z nic nie znaczącej mieściny, i jedynie o tym mogłam mówić.

- Możesz mnie tu zostawić - rzekłam, gdy dojechaliśmy do miejsca przypominającego centrum miasta. Starałam się zachowywać naturalność, lecz tak naprawdę czułam się głupio, infantylnie i byłam znużona.

Nie zatrzymał samochodu.

- Muszę złapać autobus do Saragossy - nalegałam.

- Posłuchaj, jestem tu po raz pierwszy. Nie wiem, gdzie się znajduje mój hotel. Nie wiem, gdzie odbędzie się wykład. Nie wiem także, gdzie jest dworzec autobusowy.

- Nie bój się, jakoś sobie sama poradzę. Zwolnił nieco, ale nie zatrzymał się.

- Chciałbym... - próbował coś powiedzieć.

Już po raz drugi nie kończył zdania. Wyobrażałam sobie, co mógł mi powiedzieć: podziękować za towarzyszenie mu w podróży, przesłać pozdrowienia dla przyjaciół i w delikatny sposób zakończyć tę przeciągającą się farsę.

- Zależy mi bardzo, abyś dziś wieczorem poszła ze mną na wykład - rzekł wreszcie.

Byłam zdumiona. Może starał się po prostu zatrzeć wrażenie ciężkiej atmosfery, panującej podczas podróży?

- Chciałbym bardzo, abyś tam poszła ze mną - powtórzył.

Byłam może zwykłą dziewczyną z prowincji, która nie ma nic ciekawego cło powiedzenia, nie posiada także owego blasku i elegancji kobiety z miasta. Jednak życie w małym prowincjonalnym miasteczku, choć nie daje kobiecie obycia i poloru - uczy, jak słuchać głosu serca i posługiwać się intuicją.

A teraz ku mojemu zaskoczeniu intuicja podpowiadała mi, iż słowa mojego przyjaciela są szczere.

Odetchnęłam z ulgą. Oczywiście, nie miałam najmniejszej ochoty iść na jakiś wykład, ale przynajmniej wyglądało na to, że odzyskiwałam przyjaciela, który znowu zapraszał mnie do wspólnych przygód, znowu chciał dzielić ze mną i troski, i radości.

- Dziękuję za zaproszenie - odpowiedziałam. -Ale nie mam pieniędzy na hotel. Poza tym muszę wrócić na uczelnię.

- Ja mam trochę pieniędzy. Możemy przecież poprosić o pokój z dwoma łóżkami.

Zauważyłam, że pomimo panującego chłodu zaczął się pocić. A serce wysyłało mi sygnały ostrzegawcze, których nie potrafiłam odczytać. W moich myślach zapanował zupełny chaos, który wypłoszył niedawne uczucie radości.

Niespodziewanie zatrzymał samochód i spojrzał mi w oczy.

Nikt nie potrafi kłamać, nikt nie potrafi niczego ukryć, jeśli patrzy komuś prosto w oczy. A każda kobieta posiadająca choć odrobinę wrażliwości potrafi czytać z oczu zakochanego mężczyzny. Nawet jeśli przejawy tej miłości bywają czasem absurdalne.

Natychmiast wróciły do mnie słowa rudowłosej dziewczyny wypowiedziane przy fontannie.

I choć mogło się to wydawać nieprawdopodobne, była to prawda.

Nigdy w życiu nie przyszłoby mi do głowy, że po tylu latach pamięć o nas w nim przetrwała. Byliśmy dziećmi, dorastaliśmy razem i odkrywaliśmy świat, trzymając się za ręce. Kochałam go - o ile dziecko potrafi pojąć, czym jest miłość. Ale zdarzyło się to dawno temu, jakby w innym życiu, i należało do epoki, kiedy niewinność otwiera serce na to, co w życiu najlepsze.

Dziś staliśmy się dorośli i odpowiedzialni, a dziecinne sprawy pozostały tylko dziecinnymi sprawami.

I znowu spojrzałam mu prosto w oczy. Nie mogłam, a może nie chciałam uwierzyć w to, co się teraz działo.

- Przede mną jeszcze tylko jeden wykład, a potem będzie 8 grudnia i święto Niepokalanego Poczęcia. Chciałbym zabrać cię w góry - ciągnął dalej. - Muszę ci koniecznie coś pokazać.

Ten błyskotliwy mężczyzna, który jeszcze niedawno opowiadał o magicznych chwilach w życiu, stał teraz przede mną i zachowywał się jak sztubak. Działał zbyt pośpiesznie i nieporadnie, brakowało mu pewności siebie, a jego propozycje były aż nadto niejasne. Przykro było na niego patrzeć.

Wysiadłam z samochodu i oparłam się o maskę. Patrzyłam beznamiętnie na opustoszałą ulicę. Zapaliłam papierosa i starałam się o niczym nie myśleć. Mogłam grać, udawać, że nic nie rozumiem. Mogłam także spróbować przekonać samą siebie, że była to tylko i wyłącznie propozycja przyjaciela w imię dawnej przyjaźni. Bardzo możliwe, że podróżował już zbyt długo i po prostu zaczęło mu się plątać w głowie. A może to ja przesadzałam?

Wyskoczył z samochodu i stanął obok mnie.

- Pragnę, abyś była ze mną na dzisiejszym wykładzie - poprosił raz jeszcze. - Ale jeśli odmówisz, zrozumiem to.

Wspaniale. Świat obrócił się wokół własnej osi i wrócił do punktu wyjścia. Wcale nie było tak, jak sądziłam jeszcze przed chwilą - teraz już nie nalegał, już był skłonny pozwolić mi odjechać. Zakochany mężczyzna nie postępuje w ten sposób.

Poczułam się głupio, a jednocześnie odetchnęłam z ulgą. Tak. Mogłam przecież poświęcić mu jeden dzień. Wspólnie zjemy kolację, napijemy się wina - tego nie próbowaliśmy, będąc dziećmi. Byłaby to wymarzona okazja, żeby zapomnieć o bzdurach, które przyćmiły mi umysł parę minut temu, by przełamać lody, jakie dzieliły nas od chwili wyjazdu z Madrytu.

Ostatecznie jeden dzień nie stanowił dla mnie większej różnicy. Przynajmniej będę miała co opowiadać przyjaciółkom.

- Tylko pamiętaj. Dwa oddzielne łóżka - powiedziałam nieco żartobliwym tonem. - Płacisz także za kolację, bo ja ciągle jestem studentką, więc nie mam grosza przy duszy.

Zanieśliśmy do hotelu nasze bagaże i udaliśmy się piechotą do miejsca, w którym miał się odbyć wykład. Przyszliśmy trochę za wcześnie, więc postanowiliśmy usiąść w pobliskiej kawiarni.

- Pragnę ci coś podarować - powiedział, wręczając mi mały czerwony woreczek.

Otworzyłam go natychmiast. W środku zobaczyłam stary i nieco już zżarty rdzą medalik z wizerunkiem Matki Boskiej z jednej strony i Najświętszym Sercem Jezusa z drugiej.

- To kiedyś należało do ciebie - dodał, widząc zdziwienie na mojej twarzy.

Moje serce znowu zaczęło bić na alarm.

- Pewnego dnia - jeśli dobrze pamiętam była to jesień, taka jak dziś, a my mieliśmy może po dziesięć lat - siedzieliśmy razem na tym placu, na którym rósł wielki dąb. Właśnie miałem ci coś powiedzieć. Coś, do czego przygotowywałem się już od tygodni. Ale kiedy tylko zacząłem mówić, niespodziewanie powiedziałaś, że zgubiłaś swój medalik w pustelni świętego Saturnina i poprosiłaś, abym go odszukał.

Pamiętałam. Jakże mogłabym nie pamiętać! - Udało mi się odnaleźć zgubę, ale kiedy powróciłem na plac, nie miałem już odwagi, aby wypowiedzieć te słowa, które tyle razy powtarzałem sobie w duchu. I obiecałem sobie wtedy solennie, że oddam ci ten medalik tylko wtedy, kiedy będę mógł dokończyć zdanie, które nieopatrznie przerwałaś tamtego jesiennego dnia, przed dwudziestoma laty. Długo starałem się wymazać je z pamięci, ale to zdanie wciąż jest we mnie żywe. I nie mogę już dłużej z nim żyć.

Odstawił nie dopitą filiżankę mocnej kawy, zapalił papierosa i przez dłuższą chwilę wpatrywał się w jakiś niewidoczny punkt na suficie. W końcu spojrzał mi w oczy.

- Owo nie dokończone zdanie jest bardzo proste - rzekł. - Kocham cię.

 

Bywa czasem, że ogarnia nas bezgraniczne uczucie smutku, którego nie potrafimy opanować. Spostrzegamy, że magiczna chwila tego dnia dawno już minęła, a my jej wcale nie wykorzystaliśmy. A wtedy życie jakby ukrywa przed nami cały swój kunszt, cały urok..

Powinniśmy zawsze słuchać małego dziecka, którym niegdyś byliśmy - i które wciąż jeszcze w sobie nosimy. Ono dobrze wie, co to są magiczne chwile, i choć często udaje nam się zagłuszyć jego płacz, to jednak nigdy nie zdołamy stłumić jego głosu.

To dziecko, którym byliśmy, ciągle jest w nas obecne. Szczęśliwe są te maleńkie istoty, bowiem do nieb należy Królestwo Niebieskie.

Jeśli nie narodzimy się na nowo, jeśli nie uda nam się spojrzeć na nasze życie raz jeszcze, z dziecinną prostotą i entuzjazmem - to gubimy sens życia. Ludzkość wymyśliła wiele sposobów samobójstwa. Ci, którzy próbują uśmiercić swoje ciało, znieważają Boskie przykazania na równi z tymi, którzy próbują uśmiercić swoją duszę, choć zbrodnia tych ostatnich jest mniej widoczna dla ludzkich oczu.

Wysłuchajmy tego, co mówi nam dziecko ukryte w naszej duszy. Nie wstydźmy się go. Nie pozwólmy, aby się lękało, że jest samotne, bo nie dociera do nas jego głos.

Bodaj raz dajmy mu szansę, aby pokierowało naszym losem. To dziecko wie dobrze, jak każdy dzień może się różnić od drugiego.

Sprawmy, aby poczuło się znowu kochane. Sprawmy mu przyjemność, nawet jeśli wymagałoby to od nas postępowania, od którego odwykliśmy, które może uchodzić za śmieszne w oczach innych ludzi. Pamiętajcie, że mądrość ludzi jest szaleństwem w oczach Boga. Jeśli posłuchamy głosu dziecka, które mieszka w naszej duszy, oczy nasze znowu nabiorą blasku. A jeśli nie utracimy więzi z tym dzieckiem, to nigdy już nie utracimy więzi z życiem.

 

Świat wokół mnie nabrał jaskrawych barw. Poczułam, że głośniej mówię i zdałam sobie sprawę, że z hukiem odstawiam na stół filiżankę. Cała grupa, może dziesięcioosobowa, przyszła tutaj na kolację zaraz po wykładzie. Wszyscy mówili niemal jednocześnie, przekrzykiwali nawzajem, a ja uśmiechałam się tylko - uśmiechałam się, bo był to naprawdę całkiem odmienny wieczór. Pierwszy od wielu lat, którego z góry nie zaplanowałam.

Jakie to szczęście! Kiedy parę dni temu wyruszałam do Madrytu, byłam zupełnie innym człowiekiem. Z łatwością potrafiłam panować nad moimi uczuciami i zachowaniem. I nagle wszystko się zmieniło. Byłam tutaj, w mieście, w którym nigdy wcześniej nie postała moja stopa, choć znajdowało się zaledwie o trzy godziny drogi od mojego rodzinnego miasta. Przy tym stole znałam zaledwie jedną osobę, ale wszyscy traktowali mnie jak starą znajomą. Byłam zaskoczona sama sobą, gdyż okazało się, że mogłam normalnie rozmawiać, popijać wino i świetnie się bawić.

A znalazłam się tu, bo całkiem nieoczekiwanie życie przywróciło mnie Życiu. Poczucie winy, lęk i wstyd odeszły w kąt. Im dłużej przebywałam w obecności mojego przyjaciela, im uważniej słuchałam jego słów - tym mocniej przekonywałam się, jak bardzo miał rację, mówiąc, że są w życiu chwile, w których trzeba podjąć ryzyko i dać się ponieść szaleństwu.

“Siedzę całymi dniami nad książkami i zeszytami, by nadludzkim wysiłkiem zakuć się własnoręcznie w kajdany - myślałam w duchu. - W końcu do czego jest mi potrzebna posada w urzędzie? Co mi ona da więcej jako człowiekowi, jako kobiecie?

Nic. Przecież nie po to przyszłam na świat, by tkwić za biurkiem, pomagając jakimś sędziom w prowadzeniu procedur sądowych!

Ale nie. Nie powinnam myśleć o moim życiu w ten sposób. Przecież już wkrótce będę musiała do niego powrócić, jeszcze przed niedzielą”.

Powoli chyba wino dawało znać o sobie. W końcu kto nie pracuje, ten nie je.

“Przecież to tylko sen, który zaraz pryśnie” - pocieszałam się.

Ale jak długo jeszcze mogę go przeciągać? Po raz pierwszy przebiegła mi przez głowę myśl, aby towarzyszyć mu w tej wyprawie w góry. Przed nami był przecież długi świąteczny weekend.

- Kim ty jesteś? - zagadnęła mnie piękna kobieta siedząca z nami przy stole.

- Jego przyjaciółką z dzieciństwa - odpowiedziałam.

- A czy on dokonywał już tych wszystkich nieprawdopodobnych czynów, będąc dzieckiem? - pytała dalej.

- Jakich czynów?

Głośne rozmowy przy stole stawały się mniej donośne.

- No chyba wiesz? - naciskała. - Mam na myśli cuda.

- On zawsze był dobrym mówcą - odpowiedziałam pośpiesznie, nie wiedząc tak naprawdę, co miała na myśli.

Wszyscy wraz z nim wybuchnęli śmiechem - a ja nie miałam pojęcia, co ich tak rozbawiło. Jednak wyborne wino dawało mi dużo swobody i zwalniało z konieczności panowania nad sytuacją.

Zamilkłam, rozejrzałam się dookoła, wtrąciłam coś od rzeczy, co natychmiast wyleciało mi z głowy. I znowu zaczęłam rozważać propozycję wspólnego spędzenia świątecznych dni.

Dobrze mi tu było, dobrze było poznawać nowych, interesujących ludzi, którzy potrafili z poczuciem humoru rozprawiać o poważnych sprawach. To cudownie działało na moją wyobraźnię, gdyż miałam wrażenie, że uczestniczę w światowym życiu. Przynajmniej tej nocy nie musiałam już być kobietą, która ogląda świat przez pryzmat telewizji i gazet.

Będę miała co opowiadać, gdy wrócę do Saragossy. Ale gdybym przyjęła zaproszenie i wyjechała z nim w góry, wtedy przez calutki rok żyłabym nowymi wspomnieniami.

Dochodziłam do wniosku, że miał rację, nie zważając na moje nudne opowieści o Sorii. I poczułam ogromną litość nad sobą, gdyż uświadomiłam sobie, że od lat szufladki mojej pamięci przechowują dokładnie te same historie.

- Może jeszcze odrobinę wina? - zapytał mnie nieznajomy, nieco szpakowaty mężczyzna, dolewając mi szkarłatnego trunku do kieliszka.

Z przyjemnością wypiłam kolejną lampkę wina i pomyślałam z żalem o tym, jak niewiele będę mogła w przyszłości opowiadać moim dzieciom i wnukom.

- Liczę na ciebie - szepnął tak cicho, abym tylko ja mogła go usłyszeć. - Pojedziemy razem aż do Francji?

Kolejne kieliszki wina sprawiły, że miałam odwagę mówić to, co leżało mi na sercu.

- Tak, pod warunkiem, że mi wyjaśnisz do końca jedną rzecz - odparłam.

- Nie wiem, co masz na myśli.

- To, co powiedziałeś mi w kawiarni przed odczytem.

- Mówisz o medaliku?

- Nie - odrzekłam, patrząc mu w oczy i starając się za wszelką cenę zachować pozory osoby trzeźwej. - To, co powiedziałeś mi wtedy.

- Porozmawiamy o tym później.

Tamto wyznanie miłości. Nie znaleźliśmy dotąd czasu, aby o tym spokojnie porozmawiać.

- Jeśli chcesz, żebym pojechała z tobą, musisz mnie wreszcie wysłuchać - rzekłam.

- Nie chcę tu o tym rozmawiać - uciął krótko. -Teraz jest pora zabawy.

- Wyjechałeś z Sorii będąc jeszcze młodym chłopcem - obstawałam uparcie przy swoim. - Jestem jedynie pomostem łączącym cię z rodzinną ziemią. Dzięki mnie żyłeś zawsze blisko swoich korzeni, a to dodawało ci sił do dalszej drogi. I to wszystko. Tu nie może być mowy o miłości. Żadną miarą.

Słuchał mnie bez słowa. Aż w końcu ktoś go zawołał, prosząc o radę, i nie udało nam się dokończyć zaczętej rozmowy.

“Przynajmniej postawiłam sprawy jasno - powiedziałam sama do siebie. - Taka miłość jak ta nie może istnieć, chyba że w bajkach dla dzieci. Bo w prawdziwym życiu miłość musi być możliwa. Nawet jeśli nie jest od razu wzajemna, miłość zdoła przetrwać jedynie wtedy, jeśli istnieje iskierka nadziei - bodaj najmniejsza - że zdobędziemy z czasem ukochaną osobę. A reszta jest czystą fantazją.

Jakby czytał w moich myślach, wzniósł toast w moim kierunku z drugiego krańca stołu:

- Za miłość! - zawołał.

On także wydawał się być na lekkim rauszu, dlatego postanowiłam czym prędzej skorzystać ze sposobności.

- Za mędrców, którzy zdolni są pojąć, że czasem miłość bywa dziecinadą - powiedziałam.

- Mędrzec jest mędrcem tylko dlatego, że kocha. Zaś głupiec jest głupcem, bo wydaje mu się, że miłość zrozumiał - odrzekł.

Wszyscy pojęli w lot jego aluzję i natychmiast rozgorzała przy stole żywiołowa dyskusja o miłości. Każdy miał na ten temat wyrobione zdanie i każdy zażarcie go bronił. Popłynęło wiele butelek wina, nim nastał spokój. W końcu ktoś zauważył, że jest już bardzo późno, a właściciel pragnie zamknąć lokal.

- Mamy przed sobą pięć dni świąt - krzyknął ktoś przy sąsiednim stole. - I jeśli właściciel chce wcześniej zamknąć, to tylko dlatego, że rozmawiacie na zbyt poważne tematy!

Wszyscy wybuchnęli gromkim śmiechem - wszyscy oprócz niego.

- A w jakim miejscu można dyskutować wyłącznie na poważne tematy? - zapytał mój przyjaciel.

- W kościele! - odparł ten sam, mocno już podpity gość. Tym razem cała sala pokładała się ze śmiechu.

Mój towarzysz wstał. Pomyślałam, że go pobije. Wszyscy bowiem powróciliśmy duchem do naszych młodzieńczych lat, gdy bójki, prowokacyjne pocałunki i pieszczoty na oczach wszystkich, zbyt hałaśliwa muzyka i szybkie samochody stanowiły nieodłączną część dobrze spędzonego wieczoru. Tymczasem uczynił coś zupełnie nieoczekiwanego: wziął mnie za rękę i pociągnął do drzwi wyjściowych.

- Lepiej będzie, jak sobie już pójdziemy - powiedział. - Robi się późno.

Deszcz pada na Bilbao i deszcz pada na całą ziemię. Kto kocha, musi umieć zgubić się i odnaleźć. On akurat potrafił dobrze równoważyć obie te umiejętności, i podczas drogi powrotnej do hotelu był pełen radości, nucił nawet pod nosem jakąś piosenkę.

 

Son los locos que inventaron el amor [To szaleńcy wymyślili miłość]

 

Wino szumiało mi jeszcze w głowie, jednak powoli wracała świadomość. Muszę panować nad sobą, abym jutro była w stanie ruszyć z nim w drogę.

Nie będzie to wcale trudne, gdyż nie jestem już zakochana. Ten, kto potrafi poskromić swoje serce, potrafi podbić cały świat.

 

Con un poema y un trombón a desfelarte el corazón...

[Wierszem i puzonem, ożywią twoje serce]

 

“Wolałabym nie poskramiać serca - myślałam w duchu. - Gdybym dała mu się ponieść bodaj przez parę dni, to krople spływającego po mojej twarzy deszczu miałyby inny smak. Gdyby miłość była prostą sprawą, moglibyśmy iść teraz przytuleni do siebie, a słowa piosenki opowiadałyby historię naszej miłości. Gdybym nie musiała wracać do Saragossy, pragnęłabym, aby ten błogi stan odurzenia winem nigdy nie minął. Bez obaw mogłabym się do niego przytulić, pocałować, mówić i słuchać tych słów, które zazwyczaj szepczą sobie zakochani”.

Ale nie. Nie mogłam. Nie chciałam.

Salgamos a volar, ąuierida mia - mówi piosenka. Niech zatem tak się stanie. Wyjedziemy i oderwiemy się od ziemi, ale na moich warunkach.

Jeszcze nie wiedział, że przyjmuję jego zaproszenie. Dlaczego podjęłam to ryzyko? Ponieważ w tej chwili byłam pijana i znużona dniami podobnymi do siebie.

Jednak to znużenie na pewno minie. I zapragnę wrócić do Saragossy - miasta, które wybrałam, by w nim żyć. Czekały tam na mnie studia, czekał egzamin konkursowy. Czekał i przyszły mąż, którego muszę spotkać, ale przecież nie będzie to trudne. Przede mną spokojne życie z dziećmi i wnukami, stały dochód i urlop raz do roku. Nie znałam jego koszmarów, ale znałam swoje. Nie potrzebowałam nowych. Te, które już miałam, w zupełności mi wystarczają.

Nigdy nie mogłabym zakochać się w kimś takim jak on. Znałam go zbyt dobrze, żyliśmy za długo obok siebie, nie były mi obce ani jego słabości, ani obawy. I nie potrafiłam podziwiać go bezgranicznie, jak inni.

Wiedziałam, że miłość jest jak tama. Jeśli pozwolisz, aby przez szczelinę sączyła się strużka wody, to w końcu rozsadza ona mury i nadchodzi taka chwila, w której nie zdołasz opanować żywiołu. A kiedy mury runą, miłość zawładnie wszystkim. I nie ma wtedy sensu zastanawiać się, co jest możliwe, a co nie, i czy zdołamy zatrzymać przy sobie ukochaną osobę. Kochać - to utracić panowanie nad sobą.

Nie. Nie mogłam dopuścić do pęknięcia muru. Nawet najmniejszego.

- Chwileczkę!

Mój przyjaciel natychmiast przestał śpiewać. Gdzieś w oddali mokry trotuar odbijał echo szybkich kroków.

- Chodźmy! - powiedział, pociągając mnie za sobą.

- Proszę poczekać! - zawołał za nami jakiś człowiek - Muszę z panem pomówić.

- To nie do nas - stwierdził. - Chodźmy do hotelu.

Jednak chodziło o nas: wokół nie było żywego ducha. Moje serce zaczęło łomotać jak oszalałe. Alkohol wyparował ze mnie niczym kamfora. Przypomniałam sobie, że Bilbao leży w Kraju Basków i że zamachy terrorystyczne są tu na porządku dziennym. Kroki zbliżały się coraz bardziej.

- Szybciej - ponaglił mnie i jeszcze przyśpieszył kroku.

Ale było już za późno. Postać człowieka przemokłego od stóp do głów wynurzyła się z ciemności.

- Na miłość Boską, zatrzymajcie się, proszę! -rzekł nieznajomy mężczyzna błagalnym głosem.

Byłam przerażona. Rozpaczliwie rozglądałam się za jakąś kryjówką albo policyjnym samochodem, który by cudem wyrósł spod ziemi. Instynktownie jeszcze mocniej uczepiłam się jego ręki -ale on ją delikatnie odsunął.

- Na Boga! - rzekł mężczyzna. - Dowiedziałem się, że przebywa pan w tym mieście. Potrzebuję pańskiej pomocy. Chodzi o mojego syna!

Nieznajomy rozpłakał się i uklęknął na ziemi.

- Bardzo proszę! Błagam!

Mężczyzna westchnął głęboko, spuścił nisko głowę i przymknął oczy. Przez dłuższą chwilę klęczał w milczeniu. Słychać było tylko szum deszczu pomieszanego z łkaniem nieznajomego.

- Idź do hotelu, Pilar, i połóż się spać. Wrócę dopiero nad ranem.

 

PONIEDZIAŁEK 6 GRUDNIA 1993

 

Miłość jest pełna pułapek. Kiedy chce dać znać o sobie - oślepia światłem i nie pozwala dojrzeć cieni, które to światło tworzy.

- Spójrz na ziemię wokół nas - rzekł mój przyjaciel. - Połóżmy się tutaj i poczujmy, jak bije serce naszej planety.

- Nie, nie chcę pobrudzić jedynego ubrania, jakie ze sobą zabrałam - odrzekłam.

Przechadzaliśmy się po wzgórzach porośniętych drzewami oliwkowymi. Po wczorajszym deszczu w Bilbao poranne słońce wydawało mi się nierzeczywistym snem. Nie miałam słonecznych okularów - zresztą niewiele wzięłam ze sobą, bo przecież planowałam wrócić do Saragossy jeszcze tego samego dnia. Spałam w koszuli, którą mi pożyczył, a w małym sklepiku obok hotelu kupiłam jakiś podkoszulek, aby móc przynajmniej uprać ten, który miałam na sobie.

- Już chyba opatrzyło ci się to samo ubranie, które ciągle noszę - zażartowałam, by sprawdzić, czy jakiś banalny frazes zdoła przywołać mnie do rzeczywistości.

- Cieszę się, że jesteś tu ze mną.

Nie próbował już mówić o miłości, odkąd wręczył mi medalik, ale był w znakomitym nastroju i wydawało się, że znowu ma osiemnaście lat. Szedł obok, jak ja skąpany w jasności tego poranka.

- Po co właściwie chcesz tam jechać? - zapytałam, wskazując pasmo Pirenejów na horyzoncie.

- Bo za tymi górami leży Francja - odrzekł żartobliwie.

- Uczyłam się geografii. Pragnę jedynie wiedzieć, dlaczego tam jedziemy.

Przez chwilę nic nie mówił i nie przestawał się uśmiechać.

- Abyś mogła zobaczyć pewien dom. Kto wie, może ci się spodoba?

- Jeśli chcesz zabawić się w pośrednika nieruchomości, to daj sobie spokój! Nie mam pieniędzy.

Było mi wszystko jedno, czy dotrę do jakieś małej wioski w Nawarze, czy we Francji. Jedno było pewne - nie miałam najmniejszej ochoty spędzić świąt w Saragossie.

“Widzisz? - słuchałam, jak mój rozsądek przemawiał do serca. - Jednak jesteś zadowolona, że przyjęłaś zaproszenie. Zmieniłaś się i nawet tego nie zauważyłaś”.

Ależ skąd, wcale się nie zmieniłam. Może tylko byłam trochę bardziej rozluźniona.

- Spójrz na kamienie, leżące na ziemi. Są okrągłe i gładkie. Wyglądają niczym nadmorskie kamyczki wygładzone wodą, choć morze nigdy nie dotarło do pól Nawarry. To stopy wieśniaków, stopy pielgrzymów, stopy poszukiwaczy przygód nadały kształt tym kamieniom - rzekł. - Zmieniły się i one, i wędrowcy.

- Czy wiedzę, którą posiadasz, zawdzięczasz podróżom?

- Nie. To zasługa misterium Objawienia.

Niewiele rozumiałam i nawet nie starałam się zgłębić sensu jego słów. Byłam całkowicie zauroczona słonecznym światłem, wiejskim krajobrazem i ośnieżonymi wierzchołkami gór w oddali.

- Dokąd teraz idziemy? - zapytałam.

- Donikąd. Po prostu napawamy się urokiem poranka, słońca i krajobrazu. Czeka nas długa podróż samochodem.

Przez chwilę jakby się wahał, w końcu jednak zadał mi pytanie:

- Czy zachowałaś medalik?

- Tak - ucięłam krótko i przyśpieszyłam kroku. Nie chciałam, by dotykał tego tematu, bałam się, że stłumi radość i rozproszy beztroskę tych cudownych chwil.

Z oddali wyłoniło się małe miasteczko. Na sposób wielu średniowiecznych osad zawieszone było na szczycie zbocza, więc nawet z daleka mogliśmy dojrzeć iglicę kościoła i ruiny starego zamczyska.

- Chodźmy tam - poprosiłam.

Zawahał się, ale w końcu przystał na moją prośbę. Po drodze dostrzegłam małą kapliczkę i miałam ochotę do niej zajrzeć. Wprawdzie nie potrafiłam już się modlić, ale cisza panująca w kościołach zawsze działała na mnie kojąco.

“Nie czuj się winna - mówiłam sama do siebie. - Ostatecznie, jeśli jest zakochany, to jego zmartwienie”.

Zapytał o medalik. Wiedziałam, że miał cichą nadzieję, iż wrócę do naszej wczorajszej rozmowy. A jednocześnie bał się usłyszeć to, czego usłyszeć nie chciał - dlatego nie podjął już tematu.

Być może rzeczywiście mnie kochał. Ale na pewno uda nam się przemienić tę miłość w coś innego, coś o wiele głębszego.

“Jakaż jestem śmieszna - pomyślałam. - Przecież nie ma nic głębszego od miłości. W baśniach księżniczka całuje ropuchę, a ta zamienia się w pięknego księcia. Zaś w życiu księżniczka całuje księcia, a on przeistacza się w ropuchę”.

Po niespełna półgodzinnym marszu dotarliśmy w końcu do kaplicy. Na jej schodach siedział jakiś staruszek.

Była to pierwsza osoba, którą napotkaliśmy od początku naszej wędrówki. Nastał już bowiem koniec jesieni i pola znowu oddano pieczy Pana, by użyźnił ziemię swym błogosławieństwem i pozwolił, żeby człowiek w pocie czoła zapewnił sobie byt.

- Dzień dobry - rzekł mój przyjaciel do starca.

- Dzień dobry.

- Jak się nazywa ta miejscowość? - San Martin de Unx.

- Unx? - powtórzyłam nazwę z niedowierzaniem. - Ależ przypomina to imię skrzata!

Starzec nie zrozumiał żartu. Trochę zmieszana podeszłam do drzwi kaplicy.

- Nie może pani tam wejść - oznajmił starzec. - Kaplica jest zamykana w południe. Jeśli chce ją pani obejrzeć, proszę tu wrócić o czwartej. Przez na wpół otwarte drzwi do kaplicy trudno mi było dojrzeć, co jest w środku, tym bardziej że panował tam półmrok.

- Proszę mnie wpuścić choć na małą chwilę. Pragnę się tylko pomodlić.

- Bardzo mi przykro, ale już jest zamknięte. Przez cały czas przysłuchiwał się mojej rozmowie ze starcem, ale nie odezwał się ani słowem.

- No dobrze! W takim razie chodźmy stąd - powiedziałam. - Nie ma sensu dalej dyskutować. Patrzył wciąż na mnie, ale jego wzrok był pusty i jakby odległy.

- Nie chcesz już zajrzeć do kaplicy?

Wiedziałam, że nie spodobała mu się moja reakcja. Zapewne uznał, że jestem słaba, tchórzliwa, niezdolna do walki o swoje racje. Na nic pocałunek - księżniczka i tak przemieniła się w ropuchę.

- Przypomnij sobie wczorajszy wieczór - powiedziałam. - Uciąłeś nagle naszą rozmowę w restauracji, gdyż nie miałeś ochoty na dyskusję. A teraz masz mi za złe, kiedy zachowuję się dokładnie tak samo.

Starzec przyglądał się nam beznamiętnie. Właściwie powinien być zadowolony, bo na jego oczach - w miejscu, gdzie wszystkie poranki, wszystkie popołudnia i wszystkie wieczory są takie same - coś się w końcu działo.

- Drzwi do kaplicy są otwarte - zwrócił się do starca mój przyjaciel. - Jeśli chcesz pieniędzy, możemy dać ci parę groszy. Ale w zamian ona chce obejrzeć kościół.

- Czas zwiedzania już minął.

- W porządku. W takim razie poradzimy sobie sami.

Chwycił mnie za rękę i, nie oglądając się na nic, wprowadził szybko do środka.

Moje serce zaczęło bić mocniej. Starzec mógł się rozsierdzić, wezwać policję, niwecząc tym samym całą naszą podróż.

- Dlaczego to robisz? - zapytałam.

- Bo chciałaś wejść do kaplicy - odrzekł.

Nie byłam w stanie niczego oglądać. Cała ta dyskusja, moja własna słabość przyćmiły urok cudownego poranka.

Wytężałam słuch, aby wyłowić odgłosy dochodzące z zewnątrz. Oczami wyobraźni ujrzałam starca, który oddala się pośpiesznie i policję nadjeżdżającą z miasteczka. Bluźniercy. Złodzieje. Popełniliśmy przestępstwo, złamaliśmy prawo. Starzec mówił przecież, że czas zwiedzania już minął! On był słabszy i nie mógł nas powstrzymać. Policja będzie surowsza, gdyż nie uszanowaliśmy ani miejsca, ani starego człowieka.

W kaplicy spędziłam dokładnie tyle czasu, ile trzeba, by zachować pozory spokoju ducha. Moje serce biło jednak tak mocno, że obawiałam się, iż on je usłyszy.

- Możemy już iść - powiedziałam, kiedy wydało mi się, że minął czas zmówienia jednej modlitwy.

- Nie obawiaj się niczego, Pilar. Nie przyszłaś tu przecież po to, by odegrać jakąś rolę.

Nie miałam najmniejszej ochoty, by przykry incydent ze starcem przerodził się w kłótnię między nami.

- Jaką rolę? Nie wiem, o czym mówisz - ucięłam krótko.

- Widzisz, niektórzy ludzie żyją skłóceni z innymi ludźmi, skłóceni z samymi sobą, skłóceni z życiem. Wówczas zaczynają odgrywać spektakl w oparciu o scenariusz, który jest odbiciem ich własnych frustracji.

- Znam wielu takich ludzi i wiem dobrze, o czym mówisz.

- Szkoda tylko, iż nie mogą grać w tej sztuce sami i wciągają w nią innych aktorów. To właśnie uczynił ten człowiek sprzed kaplicy. Pragnął się za coś odegrać i właśnie nas wybrał do tego celu. Gdybyśmy mu ulegli, czulibyśmy teraz żal i smak porażki, bowiem tym samym zgodzilibyśmy się wziąć udział w jego nędznym życiu i w jego rozgoryczeniach. Zawziętość tego starca była uderzająca, więc łatwo nam było nie dać się wciągnąć w jego grę. Inni natomiast “powołują” nas na scenę, bo żyją w wiecznym poczuciu krzywdy, narzekają bezustannie na niesprawiedliwość losu i wymagają od nas poparcia, uczestnictwa w ich życiu.

Spojrzał mi głęboko w oczy.

- Miej się na baczności - rzekł. - Bowiem jeśli ktoś przystępuje do tej gry, zawsze wychodzi z niej przegrany.

Miał rację. Mimo to nie czułam się swobodnie w tej kaplicy.

- Już się pomodliłam. Możemy iść.

Wyszliśmy - i oślepiły mnie ostre promienie słoneczne, kontrastujące z mrokiem panującym w świątyni. A kiedy moje oczy przywykły do światła, zauważyłam, że starzec gdzieś dawno zniknął.

- Chodźmy coś zjeść - zadecydował, kierując kroki w stronę miasteczka.

Do obiadu wypiłam dwie lampki wina. Nigdy w swym życiu nie piłam, tyle co teraz. Czyżbym popadała w nałóg? Chyba przesadzam - pocieszyłam się.

Mój przyjaciel rozmawiał z kelnerem. Dowiedział się, że gdzieś w okolicy znajdują się jakieś ruiny z czasów rzymskich. Starałam się śledzić rozmowę, ale nie mogłam ukryć złego humoru.

Księżniczka zamieniła się w ropuchę. Jakie to w końcu ma znaczenie? Czy rzeczywiście muszę dwoić się i troić, skoro tak naprawdę niczego nie szukam - ani mężczyzny, ani miłości?

“Przecież wiedziałam od razu - myślałam w duchu. - Wiedziałam, że cały mój dotychczasowy świat legnie w gruzach. Rozsądek ostrzegał mnie, ale serce nie posłuchało jego rad”.

Przyszło mi zapłacić wysoką cenę, by zdobyć to, co mam. Musiałam wyrzec się wielu rzeczy, których niegdyś pragnęłam, zrezygnować z tylu dróg, które otwierały się przede mną. Poświęciłam wszystkie marzenia w imię jednego, najważniejszego - spokoju ducha. I za nic nie chciałam tego spokoju utracić.

- Jesteś rozdrażniona - rzekł, skończywszy rozmowę z kelnerem.

- Tak, jestem. Sądzę, że tamten starzec powiadomił policję. Sądzę, że to miasteczko jest zbyt małe, by nie wiedzieli, gdzie nas szukać. Sądzę także, że twój upór, aby zjeść tu obiad, może obrócić w niwecz całą naszą podróż.

Bawił się szklanką. Zapewne wiedział dokładnie, że wcale nie o to mi chodziło, że po prostu było mi wstyd. Dlaczego postępujemy w ten sposób? Dlaczego widzimy tylko źdźbło w naszym oku, a nie dostrzegamy gór, pól i gaju oliwnego?

- Zapewniam cię, nic takiego się nie wydarzy -odrzekł. - Tamten starzec dawno już siedzi w domu i nawet nie pamięta porannego zajścia. Zaufaj mi.

“To przecież nie z tego powodu jestem rozdrażniona, głupcze” - pomyślałam.

- Słuchaj raczej głosu swego serca - ciągnął dalej.

- Właśnie dokładnie to robię - odpowiedziałam.

- I marzę, żeby jak najszybciej stąd wyjść. Nie czuję się tu dobrze.

- Nie pij więcej wina w ciągu dnia. To w niczym nie pomaga.

Do tej pory jakoś nad sobą panowałam. Ale teraz przebrała się miara i postanowiłam wyrzucić z siebie to, co leżało mi na sercu.

- Wydaje ci się, że wiesz już wszystko. Potrafisz dostrzec magiczne chwile i mówić o zapomnianym dziecku, które w nas drzemie. Zastanawiam się, co ty właściwie tu ze mną robisz. Uśmiechnął się.

- Podziwiam cię - odpowiedział. - A także podziwiam walkę, którą toczysz z własnym sercem.

- Jaką walkę?

- Dajmy spokój - odrzekł. Dobrze wiedziałam, co ma na myśli.

- Nie łudź się - odpowiedziałam. - Zresztą, jeśli chcesz, możemy o tym porozmawiać. Mylisz się co do moich uczuć.

Przerwał zabawę szklanką i popatrzył mi w oczy.

- Nie łudzę się. Wiem, że mnie nie kochasz. Jego słowa sprawiły, że poczułam się jeszcze bardziej zagubiona.

- Ale będę o to walczył. W życiu bowiem istnieją rzeczy, o które warto walczyć do samego końca.

Nie wiedziałam, co powiedzieć.

- A ty jesteś tego warta - zakończył.

Odwróciłam głowę. Przed chwilą czułam się niczym ropucha, teraz stawałam się na nowo księżniczką.

“Chciałabym móc wierzyć jego słowom - myślałam, patrząc na obraz przedstawiający rybaków i ich lodzie. - Niewiele by to zmieniło, ale przynajmniej nie czułabym się taka samotna i taka żałosna”.

- Wybacz mi moją złość - powiedziałam w końcu. A on uśmiechnął się tylko, wezwał kelnera i zapłacił rachunek.

W drodze powrotnej czułam się jeszcze bardziej zbita z tropu. Może sprawiło to słońce? Ale nie, była przecież jesień i słońce nie przygrzewało zbyt ostro. Może ten starzec, choć on już dawno zniknął z mojego życia.

A może wszystko to, co było nowe? Kiedy but jest nowy, uwiera. Życie wcale nie jest inne: dopada nas znienacka i zmusza do pójścia w nieznane - gdy tego wcale nie chcemy, gdy tego nie potrzebujemy. Próbowałam skupić się na krajobrazie, ale już nie widziałam ani gaju oliwnego, ani pól, ani miasteczka na wzgórzu, ani kaplicy ze starcem siedzącym na schodach. Wszystko to oddalało się ode mnie coraz bardziej.

Przypomniałam sobie wczorajsze pijaństwo i refren piosenki, którą śpiewał.

 

Las tardecitas de Buenos Aires tienen este no se... ąue se yo? Viste? Sali de tu casa, por Arenales.

[Wieczory w Buenos Aires mają coś takiego, czy ja wiem? Widziałaś, wyszedłem z twojego domu ulicą Arenales.]

 

Dlaczego Buenos Aires, skoro byliśmy w Bilbao? I co to za ulica - Arenales? Czego właściwie chciał?

- Co to za piosenka, którą śpiewałeś wczoraj?

- Ballada dla szaleńca - odrzekł. - Tylko dlaczego dopiero dzisiaj o to pytasz?

- Ot, tak sobie - odpowiedziałam.

Chociaż tak, był właściwie powód. Wiedziałam, że nucił tę piosenkę, bo była ona pułapką. I sprawił, iż zapamiętałam jej słowa. A przecież musiałam się nauczyć na pamięć tylu innych rzeczy, czekał mnie trudny egzamin. Mógł zaśpiewać jakąś znaną piosenkę, którą słyszałam już tysiąc razy - ale wybrał coś całkiem mi nie znanego.

To pułapka. Ilekroć dźwięki tej melodii popłyną z radia lub płyty, wskrzeszę w pamięci jego obraz. Przypomnę sobie Bilbao i tamten czas, w którym jesień mojego życia znowu przemieniła się w wiosnę. Przypomnę sobie tamte wzruszenia, wspólne przeżycia oraz to dziecko, które obudziło się we mnie Bóg wie kiedy.

On to wszystko przewidział. Był rozsądny, obyty, wiele w życiu widział i dobrze wiedział, jak zdobyć kobietę, której pragnie.

“Chyba oszaleję - powtarzałam sobie w duchu. - Podejrzewam, że jestem alkoholiczką, bo wypiłam raptem parę lampek wina przez dwa dni z rzędu. Sądzę, że jest przebiegły, a swoją łagodnością zdobył władzę i kontrolę nade mną”.

“Podziwiam walkę, którą toczysz z własnym sercem” - powiedział w restauracji.

Ale on się mylił. Już dawno temu rozprawiłam się ze swoim sercem. I na pewno nie pokocham tego, co niemożliwe. Bo znam własne granice i odporność na cierpienie.

- Powiedz coś - poprosiłam, gdy wracaliśmy do samochodu.

- Ale co?

- Cokolwiek. Porozmawiaj ze mną.

Wtedy zaczął opowiadać o objawieniach Matki Boskiej w Fatimie. Doprawdy nie wiem, skąd przyszedł mu do głowy ten pomysł - ale udało mi się nieco odprężyć, słuchając historii o trójce pastuszków.

Moje serce powoli uspokajało się. Tak, znam dobrze własne granice i potrafię panować nad sobą.

Przybyliśmy na miejsce w nocy, ale mgła opadła tak nisko, że trudno było cokolwiek dojrzeć.

Dostrzegłam zaledwie zarys jakiegoś małego placu, parę latarni, kilka średniowiecznych domów słabo oświetlonych żółtawym światłem oraz studnię.

- Mgła! - rzekł podniecony. -Jesteśmy w Saint-Savin.

Sama nazwa niewiele mi mówiła, jednak ucieszyłam się, bo wreszcie byliśmy we Francji.

- Dlaczego wybrałeś akurat to miejsce? - zapytałam.

- Z powodu domu, który pragnę ci sprzedać - odrzekł śmiejąc się. - A poza tym obiecałem sobie kiedyś, że wrócę tutaj w dniu święta Niepokalanego Poczęcia.

- Właśnie tutaj?

- Niedaleko stąd.

Zatrzymał samochód. A kiedy z niego wysiedliśmy, chwycił mnie za rękę i zabrał na spacer we mgle.

- To miejsce nieoczekiwanie wtargnęło w moje życie - powiedział.

“Tak jak ty wtargnąłeś w moje” - pomyślałam.

- Niegdyś w tym właśnie miejscu uświadomiłem sobie, że zboczyłem z obranej drogi. Jednak myliłem się, tak naprawdę tu ją dopiero odnalazłem.

- Jesteś bardzo tajemniczy - zauważyłam.

- To właśnie tu zrozumiałem, jak bardzo mi cię brakowało przez te wszystkie lata.

Rozejrzałam się wokół, choć nie wiedziałam, dlaczego to robię.

- A jaki to ma związek z twoją drogą życiową?

- Najpierw znajdźmy może pokój do wynajęcia, gdyż jedyne dwa hotele w tym miasteczku są otwarte tylko latem. Potem zjemy kolację w jakiejś dobrej restauracji - tym razem bez stresu, bez lęku przed policją i bez obawy, że będziemy musieli szybko uciekać do samochodu. A gdy w końcu wino rozwiąże nam języki, porozmawiamy spokojnie o wszystkim. Roześmieliśmy się oboje. Poczułam się lekko i swobodnie. Jadąc tutaj, uświadomiłam sobie, ile bzdur wbiłam sobie do głowy przez lata. A gdy mijaliśmy przełęcz oddzielającą Francję od Hiszpanii, poprosiłam Boga, by oczyścił moją duszę z niepokoju i bojaźni.

Nie chciałam już nigdy więcej zachowywać się jak mała dziewczynka, postępować jak wiele moich koleżanek, które bały się miłości niemożliwej do spełnienia, ale nie wiedziały dokładnie, czym jest tak naprawdę owa “miłość nie spełniona”.

Gdybym teraz myślała jak one, straciłabym cały urok tych kilku dni spędzonych razem z nim.

“Uważaj - pomyślałam w duchu. - Uważaj na szczelinę w tamie. Kiedy się pojawi, już nic na tym świecie nie zdoła jej zasklepić”.

- Niech Najświętsza Panna strzeże nas teraz i na wieki wieków - rzekł.

Milczałam.

- Dlaczego nie powiedziałaś “amen”? - zapytał.

- Nie sądzę, żeby to miało jakiekolwiek znaczenie. Niegdyś religia stanowiła część mego życia, ale te czasy należą już do przeszłości.

Zawróciliśmy, kierując się powoli w stronę samochodu.

- Ale czasem jeszcze zdarza mi się zmówić modlitwę - ciągnęłam dalej. - Modliłam się, gdy przeprawialiśmy się przez Pireneje. Lecz robiłam to bezwiednie i nie mam pojęcia, czy rzeczywiście jestem osobą wierzącą.

- Dlaczego?

- Ponieważ Bóg mnie nie wysłuchał, kiedy cierpiałam. Parę razy w życiu próbowałam kochać całym sercem, ale moje uczucie zostało wzgardzone i odepchnięte. Jeśli rzeczywiście Bóg jest Miłością, to powinien był bardziej dbać o moje uczucia.

- Bóg jest Miłością. Ale to Najświętsza Panna jest tą istotą, która najlepiej rozumie, co dzieje się w ludzkim sercu.

Wybuchnęłam śmiechem, lecz gdy spojrzałam na niego, zobaczyłam, iż mówił zupełnie poważnie - to nie był wcale żart.

- Święta Dziewica rozumie tajemnicę całkowitego oddania - ciągnął dalej. - I przez to, że sama kochała i cierpiała, uwolniła nas od bólu. Tak samo jak Jezus uwolnił nas od grzechu.

- Jezus był synem Boga, zaś Maria zwykłą kobietą, która otrzymała Łaskę i przyjęła Go do swego łona - odrzekłam. Chciałam jakoś zatuszować wybuch ironicznego śmiechu, chciałam, aby zrozumiał, że szanuję jego uczucia religijne. Wiara i miłość nie podlegają dyskusji, tym bardziej w tym cudownym miasteczku.

Otworzył drzwi do samochodu i wyjął nasze bagaże. A kiedy próbowałam odebrać swoje rzeczy z jego rąk, uśmiechnął się tylko.

- Pozwól mi nieść twoją torbę - rzekł. “Kiedy ostatnio ktoś tak o mnie dbał?” - pomyślałam wzruszona.

Zapukaliśmy do pierwszych napotkanych drzwi, ale nie wynajmowano tam pokoi. W następnym domu nikt nawet nie otworzył. Wreszcie w trzecim przyjął nas miły staruszek - ale kiedy poszliśmy obejrzeć pokój, okazało się, że jest tylko jedno duże łóżko. Odmówiłam.

- Pojedźmy raczej do jakiegoś większego miasta - zaproponowałam.

- Zaraz znajdziemy pokój - odpowiedział. -Czy znasz ćwiczenie Innego? Jest częścią napisanej przed stu laty historii, której autor...

- Nie mówmy o autorze, lepiej opowiedz mi po prostu tę historię - poprosiłam, gdy przechodziliśmy przez jedyny plac w Saint-Savin.

 

Pewien człowiek spotkał starego przyjaciela, który nigdy nie odkrył swego powołania. “Pewnie będę musiał znowu dać mu parę groszy” - pomyślał. Ale tego samego wieczoru dowiedział się, że jego przyjaciel stał się bogatym człowiekiem i wrócił, by spłacić zaciągnięte długi.

Poszli więc do baru, w którym ongiś często bywali, i tam jego przyjaciel postawił wszystkim gościom po kielichu wina. A pytany o przyczynę tak wielkiej hojności, odpowiedział, że jeszcze do niedawna był kimś Innym.

- A kim jest ten Inny?- zaciekawili się goście.

- Inny jest tym, którym nauczono mnie być, ale to wcale nie ja. Inny wierzy, że powinnością każdego człowieka jest przez cale życie głowić się, jak zgromadzić pieniądze, by na starość nie umrzeć z głodu. I człowieka tak bardzo pochłaniają myśli i plany na przyszłość, że przypomina sobie o życiu dopiero wtedy, gdy jego dni na ziemi są policzone. Ale wówczas na wszystko jest już za późno.

- A ty kim jesteś?

- Jestem tym, kim może być każdy z nas, jeśli słucha swego serca. Człowiekiem, którego zachwyca tajemnica życia, który dostrzega cuda i czerpie radość z tego, co robi. Tyle tylko, że ten Inny - z lęku przed cierpieniem - nie pozwalał mi dotąd działać.

- Niemniej cierpienie istnieje - zaoponowali jego przyjaciele.

- Istnieją jedynie porażki. Lecz nikt nie zdoła przed nimi uciec. Dlatego w walce o marzenia lepiej przegrać parę drobnych potyczek, niż zostać pokonanym na całej linii, nie wiedząc nawet, o co się walczyło.

- I tylko tyle? - zapytali.

- Tak, tylko tyle. Kiedy dokonałem tego odkrycia, postanowiłem stać się tym, kim zawsze pragnąłem być. Inny tkwił ciągle obok, w moim pokoju, wciąż na mnie patrzył, ale nigdy więcej nie pozwoliłem mu się do siebie zbliżyć - choć wiele razy próbował mnie ostrzec przed ryzykiem płynącym z lekceważenia przyszłości.

I począwszy od dnia, gdy wypędziłem Innego z mojego życia, Moc Boska dokonała cudów.

 

“Sądzę, że on sam wymyślił tę historię. Może jest piękna, ale nie może być prawdziwa” - pomyślałam, gdy poszukiwaliśmy noclegu. Saint-Savin liczyło niespełna trzydzieści domów i niebawem, tak jak podejrzewałam, będziemy zmuszeni pojechać do większego miasta.

Choćby nie wiem ile było w nim zapału, choćby posłał Innego na koniec świata, i tak mieszkańcy Saint-Savin nie dowiedzą się nigdy, że jego marzeniem było spędzenie nocy właśnie w ich miasteczku i z pewnością mu w tym nie pomogą. Kiedy opowiadał swą historię, odniosłam wrażenie, że mówi o mnie: o moim lęku, braku pewności siebie, o niemożności dostrzegania piękna, w obawie że dzień jutrzejszy położy kres marzeniom i znowu powróci codzienne cierpienie.

A bogowie grają w kości i nie pytają wcale, czy chcesz przyłączyć się do gry. Jest im obojętne, że właśnie porzuciłeś kogoś, dom, pracę, karierę czy marzenia. Bogowie kpią sobie z twojego poukładanego życia, w którym każde pragnienie można osiągnąć wytężoną pracą i wytrwałością. Bogowie nie przejmują się zbytnio ani naszymi planami na przyszłość, ani oczekiwaniami. Gdzieś we wszechświecie rzucają kości, i przypadkiem wypada twoja kolej. I odtąd zwyciężyć lub przegrać - to tylko kwestia szczęścia.

Bogowie grają w kości i uwalniają Miłość z okowów. Jej siła może tworzyć lub niszczyć - w zależności od kierunku, w jakim powiał wiatr, gdy wychodziła z niewoli.

Jak dotąd wiatry mu sprzyjały. Lecz wiatry bywają równie kapryśne jak bogowie, i w głębi duszy zaczęłam odczuwać ich pierwsze porywy.

I jakby los starał się udowodnić mi, że historia Innego była prawdziwa, a wszechświat zawsze sprzyja marzycielom - znaleźliśmy w końcu pokój z dwoma łóżkami. Wykąpałam się, uprałam bieliznę i włożyłam nowy podkoszulek. Czułam się jak nowo narodzona i to dodało mi pewności siebie.

“Kto wie, może Innej nie spodoba się moja bluzka?” - zażartowałam w duchu.

Po kolacji w towarzystwie naszych gospodarzy - bowiem jesienią i zimą wszystkie restauracje są zamknięte - mój przyjaciel poprosił o butelkę wina, obiecując, że odkupi ją następnego dnia.

Włożyliśmy płaszcze, złapaliśmy dwie pożyczone szklanki i wyszliśmy.

- Usiądźmy przy studni - zaproponowałam.

Usadowiliśmy się wygodnie, popijając wino, by odpędzić jakoś od siebie zimno i odprężyć się.

- Wydaje mi się, że Inny znowu wstępuje w ciebie i opuścił cię dobry nastrój.

Zaśmiał się.

- Wierzyłem, że uda nam się znaleźć pokój i w końcu go znaleźliśmy. Bo wszechświat zawsze pomaga nam spełnić marzenia, nawet najbardziej błahe. A ponieważ są to nasze marzenia, tylko my jesteśmy w stanie ocenić, jak wysoką cenę za nie płacimy.

Mgła, której światło latarni nadawało złocisty odcień, nie pozwalała dojrzeć przeciwległej strony placu. Wzięłam głęboki oddech i postanowiłam rozpocząć rozmowę, której nie mogliśmy już dalej odkładać.

- Mieliśmy rozmawiać o miłości - zaczęłam. -Nie możemy przecież w nieskończoność omijać tego tematu. Wiesz dobrze, co się ze mną działo przez ostatnie dni. Gdyby to zależało ode mnie, ten temat mógłby nie istnieć, ale skoro już się pojawił - nie mogę przestać o nim myśleć.

- Kochać to niebezpieczna rzecz.

- Wiem o tym dobrze - odrzekłam. - Kochałam już nieraz. Miłość jest jak narkotyk. Na początku odczuwasz euforię, poddajesz się całkowicie nowemu uczuciu. A następnego dnia chcesz więcej. I choć jeszcze nie wpadłeś w nałóg, to jednak poczułeś już jej smak i wierzysz, że będziesz mógł nad nią panować. Myślisz o ukochanej osobie przez dwie minuty, a zapominasz o niej na trzy godziny. Ale z wolna przyzwyczajasz się do niej i stajesz się całkowicie zależny. Wtedy myślisz o niej przez trzy godziny, a zapominasz na dwie minuty. Gdy nie ma jej w pobliżu - czujesz to samo co narkomani, kiedy nie mogą zdobyć narkotyku. Oni kradną i poniżają się, by za wszelką cenę dostać to, czego tak bardzo im brak. A ty jesteś gotów na wszystko, by zdobyć miłość.

- Co za okropne porównanie - oburzył się.

To rzeczywiście było okropne porównanie, które zupełnie nie pasowało do wybornego wina, starej studni i średniowiecznych domów okalających mały plac. Ale taka była prawda. W końcu po tym, co już uczynił w imię miłości, powinien poznać również groźbę, jaką ona niesie.

- Dlatego warto kochać jedynie tę osobę, którą jesteśmy w stanie utrzymać u swego boku - dokończyłam.



dalej


strona główna
(23kB)