(23kB)
strona główna

 

 

Paulo Coelho

Demon i panna Prym

Przełożyły



Basia Stępień

Grażyna Misiorowska

 

Ktoś znakomitszy zwrócił się do niego zapytaniem:

"Nauczycielu dobry, co mam czynić, aby osiągnąć życie wieczne?"

Jezus mu odpowiedział:

"Czemu nazywasz Mnie dobrym?

Nikt nie jest dobry, tylko sam Bóg".

Łukasz: 18, 18-19

 

 

 

Od Autora Pierwsza opowieść o Podziale powstała w starożytnej Persji. Bóg czasu, stworzywszy wszechświat, był świadom jego harmonii, lecz zabrakło mu w niej czegoś niebywale ważnego - towarzysza, z którym mógłby cieszyć się całym tym pięknem.

Przez tysiąc lat modlił się o potomka. Opowieść nie objaśnia, do kogo kierował swe modły, jako że był wszechmocny, jedyny i najwyższy, jednakże modlił się tak długo i tak żarliwie, że w końcu stał się brzemienny.

Gdy zdał sobie sprawę, że jego modlitwy zostały wysłuchane, przeraził się. Wiedział bowiem, iż równowaga kosmosu jest bardzo chwiejna. Było już jednak za późno - dziecko zostało poczęte. Zdołał jedynie sprawić, by dziecię w jego łonie podzieliło się na dwoje.

Legenda głosi, iż z modłów boga czasu zrodziło się Dobro, Ormuzd, a z jego wyrzutów sumienia Zło, Aryman - bracia bliźniacy.

Zaniepokojony, przygotował wszystko tak, by Ormuzd pierwszy opuścił jego łono i mógł dopilnować, by Aryman nie wywołał zamętu we wszechświecie. Jednak Zło było sprytne i przebiegłe. Udało mu się odepchnąć Ormuzda w czasie porodu i pierwsze ujrzało światło gwiazd.

Niepocieszony bóg czasu postanowił dać Or-muzdowi sprzymierzeńców i stworzył ludzki ród, który miał walczyć u jego boku, aby pokonać Ary-mana i uniemożliwić mu panowanie nad światem.

Według perskiej legendy ludzie są sprzymierzeńcami Dobra i w myśl tradycji mają w końcu zwyciężyć. Natomiast inna opowieść o Podziale w zgoła odmiennej wersji, pojawiła się wiele wieków później - człowiek stał się w niej narzędziem Zła.

Sądzę, że większość czytelników wie, co mam na myśli: mężczyzna i kobieta żyli w rajskim ogrodzie, rozkoszując się wszystkimi wspaniałościami, jakie tylko można sobie wymarzyć. Istniał tam jeden tylko zakaz - nie wolno im było poznać, co to Dobro i Zło. Pan Wszechwładny mówił im (Gn: 2,17): z drzewa poznania dobra i zła nie wolno ci jeść.

Lecz pewnego pięknego dnia zjawił się wąż. Zapewniał, iż poznanie ważniejsze jest od samego raju i dlatego powinni je posiąść. Kobieta wzbraniała się, twierdząc, iż Bóg zagroził im śmiercią, lecz wąż uspokoił ją, że wręcz przeciwnie, w dniu, w którym poznają, co to Dobro i Zło, staną się równi Bogu.

Przekonana w ten sposób Ewa zjadła zakazany owoc, a połowę dała Adamowi. Pierwotna harmonia raju została wówczas zniweczona, a kobieta i mężczyzna wygnani i przeklęci. Jednak Bóg wypowiada wtedy niejasne i tajemnicze zdanie, którym zdaje się przyznawać rację wężowi: Oto człowiek stał się taki jak My: zna dobro i zło.

Podobnie jak staroperski mit nie wyjaśnia, do kogo modli się bóg czasu, który przecież jest panem wszechwładnym - Biblia też nie mówi do kogo wypowiada te słowa jedyny Bóg, ani dlaczego, skoro jest jedyny, używa sformułowania: taki jak My.

Jakby nie było, od zarania swych dziejów człowiek jest skazany na życie w odwiecznym Podziale na Dobro i Zło. My, ludzie współcześni, żywimy te same wątpliwości, co nasi przodkowie. Chciałem to pokazać w mojej książce, dlatego tu i ówdzie na jej kartach pojawią się legendy i baśnie powtarzane od pokoleń w różnych zakątkach ziemi.

Książką Demon i panna Prym zamykam trylogię "Zaś siódmego dnia...", w skład której wchodzą jeszcze Na brzegu rzeki Piedry usiadłam i płakałam [wyd. polskie 1996] oraz Weronika postanawia umrzeć (wyd. polskie 2000]. Te trzy książki opowiadają o tygodniu z życia zwykłych śmiertelników, którzy nagle stają twarzą w twarz z miłością, śmiercią i władzą. Zawsze byłem zdania, że głębokie przemiany czy to jednego człowieka, czy całych społeczeństw, dokonują się w bardzo krótkim czasie. Wtedy, gdy najmniej się tego spodziewamy, życie stawia przed nami wyzwania, by poddać próbie naszą odwagę i pragnienie zmiany. W takich chwilach udawanie, że nic się nie stało, czy usprawiedliwianie, że jeszcze nie jesteśmy gotowi, na niewiele się zda.

 

Wyzwanie nie czeka. Życie nie ogląda się za siebie. Tydzień to aż nadto, by zdecydować, czy godzimy się na nasz los, czy nie.

Buenos Aires, sierpień 2000

 

Od niemal piętnastu lat stara Berta przesiadywała dzień w dzień na progu swojego domu. Mieszkańcy Viscos wiedzieli, że tak zazwyczaj zachowują się starzy ludzie: bez końca rozpamiętują przeszłość i czasy młodości, przyglądają się światu, z którym powoli zaczynają się żegnać, i szukają pretekstu do rozmów z sąsiadami.

Jednak Berta miała powód, dla którego tu była. Jej przesiadywanie miało się dziś zakończyć wraz z nadejściem nieznajomego, który wspinał się właśnie po stromym zboczu, w kierunku jedynego hotelu w mieście. Nie wyglądał wcale tak, jak go sobie zwykła wyobrażać. Miał znoszone ubranie, za długie włosy i kilkudniowy zarost na twarzy.

Przybyszowi towarzyszył cień: był nim demon.

"Mój mąż ma rację - powiedziała do siebie. -Gdyby mnie tu nie było, nikt by tego nie zauważył".

Nigdy nie potrafiła ocenić czyjegoś wieku. Uznała, że ma jakieś pięćdziesiąt parę lat. "To jeszcze młody człowiek" - pomyślała w sposób zrozumiały jedynie dla ludzi w podeszłym wieku. Zastanawiała się, jak długo zostanie w ich miasteczku: chyba krótko, bo plecak miał niewielki. Prawdopodobnie zatrzyma się tylko na jedną noc i ruszy dalej ku swojemu przeznaczeniu, którego nie znała i które niewiele ją obchodziło. Uznała jednak, że lata spędzone na progu domu nie są stracone, bo wyczekując przybysza nauczyła się doceniać piękno okolicznych gór - przedtem nie zwracała na nie uwagi: urodziła się tu i przywykła do tego, co ją otacza.

Jak się należało spodziewać, przybysz wszedł do jedynego hotelu w mieście. Przez chwilę Berta zastanawiała się, czy powiedzieć księdzu o niepożądanym gościu, ale i tak nie dałby wiary jej słowom. Powiedziałby, że jest już stara i ma przywidzenia.

No cóż, teraz pozostawało tylko czekać na to, co się wydarzy. Szatanowi nie trzeba wiele czasu, by zasiać spustoszenie - tak samo jak burzom, huraganom czy lawinom, które w kilka sekund wyrywają z korzeniami drzewa zasadzone przed dwustu laty. Nagle zdała sobie sprawę, że to, iż Zło zawitało do Yiscos, niczego nie musiało zmienić. Demony wciąż przychodzą i odchodzą, nie zawsze odciskając trwałe ślady. Krążą nieustannie po świecie, czasem tylko po to, by popatrzeć, co się dzieje, innym znów razem, by wywieść na pokuszenie jakąś duszyczkę. Są w ciągłym ruchu, zmieniają cel na chybił trafił, bez żadnej logiki, dla samej przyjemności stoczenia bitwy. Zdaniem Berty w Yiscos nie było nic, co mogłoby przykuć czyjąś uwagę na dłużej niż jeden dzień, a cóż dopiero wzbudzić zainteresowanie w kimś tak ważnym i tak zajętym jak sam wysłannik ciemności.

Próbowała zająć myśli czymś innym, ale obraz nieznajomego nie dawał jej spokoju. Niebo, dotąd rozświetlone słońcem, naraz zaczęło zasnuwać się chmurami.

"To normalne o tej porze roku - pomyślała. -Zwykły zbieg okoliczności, który nie ma nic wspólnego z nieznajomym".

Wtedy usłyszała jak przez niebo przetoczył się grzmot, a po nim trzy następne. To mogło znaczyć, że nadciągnie ulewa, lecz jeśli wierzyć tutejszym przesądom, mogła to również być skarga Boga rozgniewanego na obojętnych na Jego obecność ludzi.

"Może powinnam coś zrobić? W końcu ta chwila, której tak długo oczekiwałam, w końcu nadeszła".

Przez czas jakiś obserwowała w skupieniu, co dzieje się wokół. Chmury zbierały się nad miasteczkiem, ale już nie słychać było żadnego odgłosu burzy. Jako, że niegdyś była dobrą katoliczką, nadal nie wierzyła w gusła i zabobony, zwłaszcza te wywodzące się z tradycji Yiscos, której korzenie sięgały cywilizacji Celtów, zamieszkujących niegdyś te ziemie.

"Piorun to przecież naturalne zjawisko przyrody. Gdyby Bóg chciał porozumieć się z ludźmi, sięgnąłby po środki bardziej bezpośrednie".

W chwili gdy ta myśl przemknęła jej przez głowę, rozległ się znowu trzask pioruna, tym razem znacznie bliżej. Berta wstała, zabrała krzesło i weszła do domu, zanim spadły pierwsze krople deszczu. Teraz jednak jej serce przeszył lęk, którego nie umiała sobie wytłumaczyć.

"Co tu począć?".

Zapragnęła, by nieznajomy natychmiast stąd odszedł. Za stara już była, by pomóc sobie samej, całemu miastu czy - tym bardziej - Wszechmocnemu, który przecież wybrałby sobie kogoś młodszego, gdyby potrzebował wsparcia. Wszystko to było jakimś urojeniem. Pewnie mąż z z nudów wymyśla, czym mogłaby jakoś zabić czas.

Ale to, że widziała demona, co do tego nie miała najmniejszej wątpliwości. Demona z krwi i kości, w przebraniu pielgrzyma.

W hotelu był sklep z regionalnymi specjałami, restauracja serwująca miejscowe dania oraz bar, gdzie spotykali się mieszkańcy Yiscos, by wymieniać poglądy na nieśmiertelne tematy, takie jak pogoda czy obojętność młodych na to, co dzieje się w ich rodzinnej miejscowości. "Dziewięć miesięcy zimy i trzy miesiące piekła", jak zwykli byli mawiać, gdyż w ciągu niespełna dziewięćdziesięciu dni musieli wykonać całą pracę na roli: zaorać ziemię, zasiać ziarno, poczekać, aż wzejdzie, zebrać plon, zwieźć siano, użyźnić glebę i na dodatek ostrzyc owce.

Wszyscy mieszkańcy Yiscos mieli świadomość, że z daremnym uporem czepiają się życia w świecie, który tak naprawdę już przeminął. Trudno im było pogodzić się z faktem, że są ostatnim pokoleniem rolników i pasterzy, od wieków zamieszkujących okoliczne tereny. Wcześniej czy później zjawią się tu maszyny, zwierzęta będzie się hodować gdzieś daleko stąd, karmiąc je specjalną paszą, miasto zostanie sprzedane wielkiej zagranicznej firmie, która pewnie przerobi je na narciarski kurort.

Stało się tak z innymi okolicznymi miejscowościami, ale Yiscos stawiało zacięty opór, spłacało bowiem dług wobec swej przeszłości, wobec silnej tradycji przodków, którzy niegdyś tu mieszkali i wyznawali zasadę, że trzeba walczyć do końca.

Nieznajomy przeczytał uważnie formularz hotelowy, zastanawiając się, jak go wypełnić. Wiedział, że jego akcent może zdradzić, iż pochodzi z Ameryki Południowej, więc zdecydował się na Argentynę, bo był kibicem reprezentacji piłkarskiej tego kraju. W rubryce "adres" wpisał ulicę Colombia, bo znał skłonność mieszkańców Ameryki Południowej do oddawania sobie nawzajem hołdów, nadając ważnym miejscom nazwy z sąsiednich krajów. Nazwisko sławnego w minionym wieku terrorysty podał jako swoje własne.

W ciągu niespełna dwóch godzin każdy z dwu stu osiemdziesięciu jeden mieszkańców Yiscos do wiedział się, że przybył do nich Carlos, urodzony w Argentynie, zamieszkały w Buenos Aires przy zacisznej uliczce Colombia. Małe miasteczka mają to do siebie, że nie trzeba nadto się wysilać, by wszyscy w okamgnieniu poznali czyjeś życie osobiste ze szczegółami.

A o to właśnie chodziło przybyszowi.

Wszedł po schodach do swojego pokoju i wyjął Z plecaka całą zawartość. Miał trochę ubrań, maszynkę do golenia, dodatkową parę butów, witaminy, aspirynę, gruby zeszyt, w którym prowadził notatki, i jedenaście sztabek złota, po dwa kilogramy każda. Wyczerpany napięciem i długą wspinaczką zasnął niemal natychmiast, zastawiwszy jednak uprzednio drzwi krzesłem, mimo iż dobrze wiedział, że może zaufać każdemu z dwustu osiemdziesięciu jeden mieszkańców Yiscos.

Następnego ranka zjadł śniadanie, zostawił w recepcji rzeczy do prania, zapakował z powrotem do plecaka sztabki złota i ruszył w kierunku górskich szczytów. Po drodze zobaczył jedynie siedzącą przed domem i przyglądającą mu się z zaciekawieniem staruszkę.

Zagłębił się w las. Po jakimś czasie przywykł do bzyczenia owadów, świergotu ptaków i szumu wiatru smagającego bezlistne gałęzie drzew. Wiedział, że w miejscu takim jak to mógł być obserwowany z ukrycia, dlatego przez niemal godzinę nie robił nic.

Kiedy nabrał pewności, że każdy, kto próbowałby go podglądać, musiał się już znudzić i odejść, tracąc nadzieję na sensację, przybysz wykopał dół w ziemi w pobliżu skał przypominających kształtem literę Y i tam schował jedną ze sztabek złota. Wspiął się wyżej. Na kolejną godzinę zastygł w głębokiej medytacji, podziwiając przyrodę. Potem wybrał skałę przypominającą orła i wykopał tam dołek, w którym ukrył pozostałe dziesięć sztabek.

Pierwszą osobą, jaką spotkał w drodze powrotnej, była młoda dziewczyna. Siedziała na brzegu strumienia, który utworzyły niezliczone potoczki spływające z lodowców, i czytała książkę. Podniosła wzrok na wędrowca i zaraz wróciła do lektury.

Z całą pewnością matka uczyła ją, by nie rozmawiać z nieznajomymi. Jednak nieznajomi przybywający w nowe miejsce mają prawo zjednywać sobie jego mieszkańców, dlatego obcy zbliżył się do dziewczyny.

-Dzień dobry - odezwał się. - Jest bardzo ciepło jak na tę porę roku.

Przytaknęła.

-Chciałbym coś pani pokazać - nie dawał za wygraną nieznajomy.

Dziewczyna, jak przystało na dobrze wychowaną panienkę, odłożyła książkę, wyciągnęła rękę i przedstawiła się:

-Jestem Chantal. Wieczorami pracuję w barze w hotelu, w którym się pan zatrzymał, i zdziwiło mnie, dlaczego wczoraj nie zszedł pan na kolację.

Nazywa się pan Carlos, pochodzi z Argentyny i mieszka przy ulicy Colombia - w całym Yiscos już o tym głośno, bo każdy, kto przyjeżdża tutaj poza sezonem łowieckim, zawsze budzi powszechną ciekawość. Ma pan pięćdziesiąt lat, siwiejące włosy i spojrzenie człowieka, który wiele przeżył. Jeśli chce mi pan coś pokazać, to z góry dziękuję, bo znam te okolice jak własną kieszeń. To raczej ja mogłabym pokazać panu miejsca, których nigdy pan nie widział, ale z pewnością jest pan bardzo zajęty.

-Mam pięćdziesiąt dwa lata, nie nazywam się Carlos a w formularzu hotelowym podałem tylko fałszywe dane.

Chantal była zbita z tropu. Nieznajomy ciągnął dalej:

-Nie mam wcale zamiaru pokazywać pani Yiscos, lecz coś, czego pani nigdy dotąd nie widziała.

Chantal znała historie dziewcząt, które poszły z nieznajomymi do lasu i wszelki ślad po nich zaginął. W pierwszej chwili ogarnął ją strach, lecz zaraz jego miejsce zajęła tęsknota za przygodą. Ten mężczyzna nie odważy się zrobić jej krzywdy. Przecież dopiero co powiedziała mu, że wszyscy już Onim wiedzą, niezależnie czy dane, które podał w hotelu, są zgodne z rzeczywistością, czy nie.

-Kim pan jest? - zapytała. - Czy zdaje pan sobie sprawę, że jeśli prawdą jest to, co pan mówi, to mogę na pana donieść na policję za fałszowanie danych osobowych?

-Obiecuję, że odpowiem na wszystkie pytania, ale najpierw proszę pójść ze mną. To zaledwie pięć minut drogi stąd.

Chantal zamknęła książkę, westchnęła głęboko 1pomodliła się w duchu, czując, jak jej serce ogarnia na przemian strach i podniecenie. Poszła za nieznajomym, pewna, że będzie to jeszcze jedno rozczarowanie w jej życiu obfitującym w spotkania, które na pierwszy rzut oka wydają się pełne obietnic, ale w końcu okazują się tylko niespełnionym snem o miłości.

Mężczyzna podszedł do skał w kształcie litery Y, wskazał świeżo wzruszoną ziemię i poprosił dziewczynę, by zaczęła kopać.

-Pobrudzę sobie ręce - powiedziała. - I ubranie.

Odłamał jakąś gałąź i podał dziewczynie. Zdziwiło ją jego zachowanie, ale postanowiła spełnić prośbę.

Pięć minut później ukazała się przed nią żółtawa, zabrudzona sztabka metalu.

-Wygląda na złoto - powiedziała Chantal.

-Bo to jest złoto. Moje złoto. Proszę zasypać je ziemią.

Posłuchała. Nieznajomy zaprowadził ją do następnej kryjówki. Znów zaczęła kopać. Ku swemu zdumieniu odkryła wiele żółtych sztabek.

- To też jest złoto i też jest moje - rzekł mężczyzna.

Chantał już chciała ponownie je zakopać, lecz poprosił, by tego nie robiła. Usiadł na pobliskim kamieniu i zapalił cygaro. Obojętnie popatrzył na horyzont.

-Dlaczego mi pan to pokazał?

Nie odezwał się ani słowem.

-Kim pan jest, u licha? I co pan tutaj robi? Dlaczego mi pan to pokazał? Przecież mogę powie dzieć wszystkim, co pan tu ukrył!

-Ileż pytań naraz! - westchnął nieznajomy, wpatrując się w góry, jakby zapomniał o obecności dziewczyny. - Właśnie o to mi chodzi, żeby dowiedzieli się o tym inni.

- Obiecał mi pan odpowiedzieć na każde pytanie.

- Niech pani nie wierzy w obietnice. Świat jest ich pełen. Obietnic bogactwa, zbawienia, wiecznej miłości. Niektórzy sądzą, że mogą wszystko obie cać, inni zaś na to przystają, bo łudzą się, że zapewni im to lepszą przyszłość - tak chyba dzieje się w pani przypadku. Ci, którzy łamią obietnice, czują się bezsilni i sfrustrowani. To samo dzieje się z tymi, którzy gorączkowo chwytają się cudzych obietnic.

Rozgadał się, opowiadał chaotycznie o swoim życiu, o pewnej nocy, która odmieniła całkowicie jego los, o kłamstwach, w które musiał wierzyć, bo inaczej nie sposób było pogodzić się z rzeczywistością. Wiedział, że powinien wyrażać się prościej, mówić językiem bardziej zrozumiałym dla dziewczyny. Jednak Chantal w lot pojęła, o co chodzi. Jak wszyscy starsi mężczyźni, chciał tylko uwieść młodą dziewczynę. Jak każdy człowiek, uważał, że za pieniądze można kupić wszystko. Jak wszyscy przybysze, pewien był, że dziewczęta z prowincji są wystarczająco naiwne, by przyjąć każdą propozycję, byle dawała im bodaj cień szansy na wyrwanie się w świat.

Nie był niestety ani pierwszym, ani ostatnim, który próbował ją omamić w tak pospolity sposób. Niepokoiło ją tylko złoto, jakie jej proponował. Nigdy nie sądziła, że jest aż tyle warta. Pochlebiało jej to, ale jednocześnie przerażało.

-Zbyt wiele doświadczyłam, aby wierzyć obiet nicom - odpowiedziała, by zyskać na czasie.

- Choć zawsze w nie pani wierzyła i nadal wierzy.

-Myli się pan. Wiem, że żyję w raju. Znam Biblię i nie popełnię tego samego błędu, co Ewa, która nie potrafiła zadowolić się tym, co miała.

Oczywiście nie była to prawda i Chantal zaczęła się obawiać, że obcy zniechęci się i odejdzie. Prawdę powiedziawszy, sama sprowokowała to spotkanie w lesie, wybierając sobie na czytanie książki miejsce, obok którego nieznajomy - czy tego chciał, czy nie - musiał przejść w drodze powrotnej i zagaić rozmowę. Mogło to oznaczać nową obietnicę, kilka dni marzeń o nowej miłości i o podróży w nieznane, daleko od miejsca, w którym się urodziła. Jej serce zostało już wielekroć zranione, a mimo to wciąż wierzyła, że spotka mężczyznę swojego życia. Na początku przepuszczała wiele okazji, uważając, że to jeszcze nie ten. Dzisiaj wiedziała już, że czas ucieka nieubłaganie, i gotowa była opuścić Yiscos z pierwszym lepszym, który zechce ją stąd zabrać, nawet gdyby nic do niego nie czuła. Z pewnością nauczy się go kochać, bo miłość to też tylko kwestia czasu.

-To właśnie chciałbym wiedzieć: czy żyjemy w raju, czy w piekle? - przerwał jej rozmyślania nieznajomy.

Wszystko przebiegało zgodnie z jej przewidywaniami - obcy wpadał w sidła.

- W raju oczywiście. Tyle że jeśli ktoś zbyt długo żyje w miejscu doskonałym, zaczyna się nudzić.

Rzuciła przynętę. Chciała przez to powiedzieć: "Jestem wolna i gotowa". Następne jego pytanie powinno brzmieć: "Tak jak pani?".

-Tak jak pani? - spytał nieznajomy.

Musiała być czujna i nie okazywać zanadto zainteresowania, bo mogłaby go wystraszyć. Kto ma wielkie pragnienie, nie powinien pić zachłannie.

-Czy ja wiem? Czasami myślę, że tak, innym znów razem, że nie potrafiłabym żyć z dala od Yiscos.

Teraz należało udać obojętność.

-No cóż, skoro nie chce mi pan powiedzieć nic o złocie, to podziękuję już za spacer. Wracam nad strumień, do mojej książki.

, -Chwileczkę!

Złapał przynętę.

-Oczywiście, wytłumaczę, dlaczego złoto znalazło się wśród tych skał. Po cóż inaczej przyprowadzałbym panią tutaj?

Seks, pieniądze, władza, obietnice... Chantal udała, że spodziewa się jakiegoś zaskakującego wyjaśnienia. Mężczyźni uwielbiają czuć swoją przewagę, nie zdając sobie sprawy, iż w większości przypadków zachowują się w sposób całkowicie przewidywalny.

-Ma pan zapewne wielkie doświadczenie życiowe i wiele może mnie nauczyć.

No właśnie. Należało poluzować żyłkę, rzucić trochę pochlebstw, aby nie wystraszyć ofiary. To jest podstawowa zasada.

-Jednak muszę przyznać, iż ma pan fatalny zwyczaj prawienia morałów na temat obietnic i ludzkiej łatwowierności, zamiast odpowiadać na pytania wprost. Z przyjemnością zostanę, jeśli odpowie mi pan, kim jest i co tutaj robi.

Obcy oderwał wzrok od górskich szczytów i spojrzał na dziewczynę. Od lat spotykał najróżniejszych ludzi i teraz mógł niemal czytać w jej myślach. Z pewnością sądziła, że pokazując to złoto chciał jej zaimponować swoim bogactwem. Tak samo ona - starała się wywrzeć na nim wrażenie swoją młodością i obojętnym chłodem.

-Kim jestem? No cóż, powiedzmy, że człowie kiem, który poszukuje prawdy. Udawało mi się wprawdzie poznać ją w teorii, ale nigdy w praktyce.

- Prawdy jakiego rodzaju?

- Prawdy o ludzkiej naturze. Odkryłem, że jeśli nadarza się sposobność, by ulec pokusie, to niestety jej ulegamy. Każda istota ludzka na ziemi potrafi czynić zło, zależy to tylko od okoliczności.

- Sądzę...

-Nieważne, co pani sądzi ani co sądzę ja, nie obchodzi mnie też, w co chcemy wierzyć. Chodzi o to, czy moja teoria jest słuszna, czy nie. Chce pa ni wiedzieć, kim jestem? Przemysłowcem, bardzo bogatym i bardzo znanym. Stałem na czele koncernu zatrudniającego tysiące pracowników. Byłem bezwzględny, kiedy było trzeba, i wielkoduszny, gdy uważałem to za konieczne. Przekroczyłem wszelkie możliwe granice rozkoszy i poznania, doznawałem tego, co innym nawet się nie śni. Jestem człowiekiem, który żył w raju, ale zdawało mu się, że jest uwięziony w piekle życia rodzinnego i rutyny, i który piekło całkowitej wolności uznał za raj. Oto kim jestem - człowiekiem, który był i dobry, i zły. Być może, jestem osobą najlepiej przygotowaną do odpowiedzi na pytanie o istotę człowieczeństwa - i właśnie dlatego tu jestem. Wiem, o co mnie teraz pani zapyta.

Chantal poczuła, że traci panowanie nad sytuacją. Musiała natychmiast wziąć się w garść.

-Sądzi pan, że zapytam, dlaczego mi pan pokazał to złoto? Ale tak naprawdę chciałabym wie dzieć, dlaczego bogaty i sławny przemysłowiec przyjeżdża do Yiscos w poszukiwaniu odpowiedzi, którą mógłby znaleźć w książkach, na uniwersytetach lub konsultując się z jakimś uczonym.

Nieznajomemu spodobała się bystrość dziewczyny. Był zadowolony z siebie: jak zwykle wybrał właściwą osobę.

-Przyjechałem do Yiscos, bo zaświtał mi w gło wie pewien pomysł. Dawno temu widziałem w teatrze sztukę autora o nazwisku Diirrenmatt. Za pewne pani go zna...

Była to prowokacja. Ta młoda dziewczyna nigdy oczywiście nie słyszała o Durrenmatcie, a teraz będzie udawała, że wie, o kogo chodzi, i przyjmie swój nonszalancki ton.

- Niech pan mówi dalej - odpowiedziała, zachowując się dokładnie tak, jak przewidywał.

-Cieszę się, że zna go pani, ale proszę mi po zwolić powiedzieć, o jaką sztukę chodzi - cedził uważnie słowa, tak by cynizm nie przebijał przez nie zbyt mocno, ale by dobitnie zrozumiała, że wie, iż ona kłamie. - Otóż w tej sztuce pewna kobieta zdobywa fortunę i wraca do rodzinnego miasta tylko po to, by poniżyć i zniszczyć mężczyznę, który ją odrzucił, gdy była młoda. Całym jej życiem, małżeństwem, sukcesem finansowym kierowała wyłącznie żądza zemsty na swej pierwszej miłości.

Wtedy postanowiłem pojechać do położonej z dala od świata miejscowości, w której mieszkańcy patrzą na życie z radością i spokojem. Chciałem wystawić ich na próbę i sprawdzić, czy dadzą się nakłonić do złamania jednego z dziesięciu przykazań.

Chantal odwróciła głowę. Wiedziała, że nieznajomy się zorientował, iż nigdy nie słyszała o pisarzu, o którym mówił. Obawiała się, że na dodatek zacznie ją wypytywać o przykazania. Nie była bardzo religijna i nie miała o nich pojęcia.

-W tym miasteczku wszyscy są uczciwi, poczy nając od pani - ciągnął nieznajomy. - Pokazałem pani sztabkę złota, która pozwoliłaby pani zdobyć niezależność. Mogłaby pani wyjechać stąd, poznać świat, robić to wszystko, o czym zawsze marzą dziewczęta z prowincji. Ale ta sztabka pozostanie tam, gdzie jest. Pani wie, że ona należy do mnie, lecz mogłaby ją pani sobie przywłaszczyć i złamać przykazanie "Nie kradnij".

Dziewczyna spojrzała na niego niespokojnie.

-Co do dziesięciu pozostałych sztabek - dodał -

to jest ich dość, by każdy z mieszkańców Yiscos nie musiał już pracować do końca życia. Nie chciałem, aby je pani na powrót zakopała, bo nie będą tu dłużej leżeć. Zamierzam je przenieść w inne, mnie tylko znane miejsce. Chcę, aby po powrocie powiedziała pani wszystkim, że je pani widziała i że gotów jestem im je dać, pod warunkiem że zrobią coś, co nigdy nie przyszloby im do głowy.

-Na przykład?

-Nie chodzi o przykład, lecz o coś bardzo konkretnego. Chcę, aby złamali przykazanie "Nie zabijaj".

-Co takiego?! - przeraziła się.

-Dobrze pani usłyszała. Chcę, aby popełnili zbrodnię.

Nieznajomy zauważył, że dziewczyna zesztyw-niała i gotowa była odejść, nie wysłuchawszy do końca, o co mu chodzi. Musiał więc szybko zdradzić jej swój plan.

-Daję wam tydzień. Jeśli w ciągu siedmiu dni ktoś zostanie tutaj zabity - może to być starzec, z którego już nie ma wiele pożytku, ktoś nieuleczalnie chory lub upośledzony umysłowo, kto tylko przysparza kłopotów innym, zresztą jest mi obojętne, kto padnie ofiarą - złoto stanie się własnością mieszkańców Yiscos, a ja udowodnię sobie samemu, że wszyscy jesteśmy źli. Jeśli pani ukradnie sztabkę złota, ale miasteczko oprze się pokusie, albo na odwrót, to uznam, że są na świecie i ludzie dobrzy, i ludzie źli, a to postawi mnie przed poważnym problemem, oznaczać to bowiem będzie, że tę walkę - toczoną na płaszczyźnie duchowej - może wygrać każda ze stron. Czy wierzy pani w Boga,

w siły nadprzyrodzone, w walkę między aniołami a demonami?

Chantal milczała i nieznajomy zrozumiał, że zadał pytanie w niewłaściwym momencie. Istniało ryzyko, że dziewczyna odwróci się na pięcie i nie pozwoli mu dokończyć. Dość ironii, trzeba przejść do sedna sprawy.

-Jeśli natomiast opuszczę to miejsce z moimi jedenastoma sztabkami złota, to okaże się, że wszystko, w co pragnąłem wierzyć, jest wierutnym kłamstwem. Nie takiej odpowiedzi poszukuję, ponieważ moje życie byłoby znośniejsze, gdybym to ja miał rację, a świat okazał się zły. Cierpieć będę nadal tak samo, bo to nie ukoi mojego cierpienia, jednak jeśli cierpią wszyscy, ból jest łatwiejszy do zniesienia. Natomiast jeśli tylko niektórzy są skazani na wielkie tragedie, to w dziele Stworzenia tkwi ogromny błąd.

Chantal poczuła łzy pod powiekami, lecz starała się panować nad sobą.

- Dlaczego pan to robi? Dlaczego wybrał pan to miasto?

-Nie chodzi tu wcale o panią ani o miasto. Myślę tylko o sobie. Dzieje jednego człowieka są dziejami wszystkich ludzi. Chcę wiedzieć, czy jesteśmy dobrzy, czy źli. Jeśli jesteśmy dobrzy, to sprawiedliwy i miłu jący Bóg odpuści mi moje grzechy. Wybaczy mi, że źle życzyłem moim prześladowcom i w najważniejszych chwilach życia podjąłem błędne decyzje. Wybaczy mi nawet tę propozycję, którą teraz pani składam - bo to On popchnął mnie w krainę cienia.

Jeśli zaś jesteśmy źli, to wszystko jest dozwolone, a ja nigdy nie popełniłem żadnego błędu. Wszyscy jesteśmy z góry skazani, bez względu na to, jak w życiu postępujemy. Nie możemy odkupić naszych win, albowiem zbawienie znajduje się poza zasięgiem myśli i działań człowieka. Zanim Chantal odeszła, zdążył dodać: - Może pani odmówić. Wtedy powiem mieszkańcom Yiscos, że mimo usilnych próśb nie chciała mi pani pomóc i sam im złożę moją propozycję. Jeśli wówczas zdecydują się kogoś zabić, będzie wielce prawdopodobne, że wybiorą właśnie panią.

Mieszkańcy Yiscos szybko przywykli do rytmu dnia przybysza, który budził się wcześnie, zjadał obfite śniadanie i wychodził w góry pomimo śniegu, który zaczął padać już następnego dnia po jego przybyciu i wkrótce zamienił się w szalejącą niemal bez ustanku zamieć. Nigdy nie jadał obiadu, wracał do hotelu po południu, zamykał się w pokoju i zapadał w drzemkę - tak przynajmniej się wszystkim zdawało.

O zmierzchu znów wychodził na spacer, tym razem wokół miasteczka. Do kolacji zawsze zasiadał jako pierwszy, zamawiał najbardziej wyszukane dania, nie dając się zwieść cenie, wybierał najlepsze wina - co niekoniecznie znaczyło najdroższe - wypalał papierosa i szedł do baru, gdzie od pierwszego wieczoru starał się zaprzyjaźnić ze stałymi bywalcami.

Lubił słuchać opowieści o okolicach i ludziach zamieszkujących niegdyś Yiscos. Mówiono, że ongiś było to spore miasto, o czym świadczyły ruiny domostw położonych u wylotu trzech istniejących do dziś ulic. Wypytywał o zwyczaje i przesądy, których życie tutejszych ludzi nadal było pełne, o sposoby hodowli i uprawy ziemi.

Sam o sobie opowiadał sprzeczne historie: raz mówił, że był marynarzem, kiedy indziej wspominał wielkie fabryki broni, którymi jakoby kierował, albo czasy kiedy porzucił wszystko i zaszył się w jakimś klasztorze w poszukiwaniu Boga.

Ludzie, wychodząc z baru, zastanawiali się na głos, czy mówił prawdę, czy kłamał. Burmistrz uważał, że człowiek może robić w życiu wiele rzeczy, może być i fabrykantem, i mnichem, chociaż mieszkańcy Yiscos sądzili, że ich los był od dziecka przesądzony. Proboszcz zaś uznał, że przybysz to człowiek zagubiony, który przyjechał do Yiscos, by odnaleźć samego siebie.

Jedno było pewne dla wszystkich - że nieznajomy pozostanie w miasteczku jedynie przez siedem dni. Właścicielka hotelu słyszała, jak telefonował na stołeczne lotnisko, aby potwierdzić swój lot, o dziwo do Afryki, a nie do Ameryki Południowej. Zaraz po tej rozmowie wyjął z kieszeni plik banknotów, chcąc uregulować z góry rachunek za pokój, chociaż właścicielka zapewniała, że ma do niego zaufanie. Skoro jednak nalegał, zasugerowała mu, by zapłacił kartą kredytową, jak to zwykle czynili goście hotelowi. Tym sposobem w razie nagłej potrzeby, miałby w kieszeni gotówkę. "W Afryce mogą nie honorować kart kredytowych" - chciała dodać, ale w porę ugryzła się w język. Gdyby wyszło na jaw, że podsłuchiwała rozmowę, albo co gorsze, że uważa jedne kraje za bardziej zacofane od innych - byłaby to kompromitacja.

Nieznajomy podziękował za troskę i grzecznie poprosił, aby jednak przyjęła pieniądze.

Przez trzy następne wieczory płacił - zawsze gotówką - za kolejkę w barze dla wszystkich. Coś takiego nigdy dotąd nie zdarzyło się w Yiscos, dlatego szybko poszły w niepamięć wszelkie wzajemnie się wykluczające opinie na jego temat. Zaczęto dopatrywać się w nieznajomym duszy szlachetnej i przyjacielskiej, człowieka bez uprzedzeń, który nie wywyższał się nad innych.

Odtąd wieczorne dyskusje przybrały inny ton. Gdy zamykano bar, część ostatnich gości przyznawała rację burmistrzowi, twierdząc, iż przybysz jest człowiekiem doświadczonym przez los, zdolnym docenić wartość przyjaźni. Reszta opowiadała się po stronie księdza, który znał się na ludzkiej duszy, i był zdania., że jest on raczę] człowiekiem samotnym, poszukującym nowych przyjaciół albo nowego sensu życia.

Tak czy owak wszyscy mieszkańcy Yiscos zgadzali się co do tego, że jest miły i czuli, że kiedy w najbliższy poniedziałek wyjedzie, będzie im go brakowało.

Poza tym wszyscy doceniali jego takt, który ujawnił się przy pewnej niezbyt istotnej kwestii. Zazwyczaj podróżni, szczególnie ci przybywający samotnie, próbowali nawiązać rozmowę z obsługującą bar Chantal Prym, zapewne w nadziei na przelotny romans czy może coś więcej. Jednak nieznajomy zwracał się do niej tylko zamawiając drinki i nigdy nie rzucał w jej stronę uwodzicielskich ani tym Przez trzy kolejne noce od spotkania nad strumieniem Chantal prawie nie zmrużyła oka. Wicher szalał na dworze, kołatał zdezelowanymi okiennicami. Dziewczyna budziła się raz po raz, zlana potem, choć z oszczędności wyłączała na noc ogrzewanie.

Pierwszą noc spędziła po stronie Dobra. Pomiędzy dwoma sennymi koszmarami, których nie pamiętała po przebudzeniu, modliła się i prosiła Boga o pomoc. Ani przez chwilę nie zaświtała jej w głowie myśl, by komukolwiek opowiedzieć o tym, co usłyszała od nieznajomego w lesie, i stać się posłanniczką grzechu i śmierci.

W pewnej chwili stwierdziła, że Bóg jest zbyt daleko, by ją usłyszeć, i zaczęła się modlić do swojej nieżyjącej już babki, która ją wychowywała, po tym jak matka Chantal zmarła podczas porodu.

Z całych sił chwytała się myśli, że Zło panoszyło się już kiedyś po tych ziemiach i odeszło na zawsze. Wiedziała, że mimo codziennych trosk i kłopotów mieszkańcy Yiscos są ludźmi na wskroś uczciwymi, godnymi szacunku, rzetelnie wypełniają swoje obowiązki i mogą każdemu śmiało spojrzeć w oczy. Lecz nie zawsze tak było. Przez ponad dwa stulecia gnieździła się tutaj najgorsza hołota i w tamtych czasach przyjmowano to jako rzecz naturalną, tłumacząc sobie, iż to rezultat klątwy rzuconej przez Celtów po klęsce zadanej im przez Rzymian.

Działo się tak aż do chwili, gdy spokój i odwaga jednego człowieka, który nie wierzył w siłę klątw, lecz w moc błogosławieństw, odmieniły los jego ziomków. Wsłuchując się w uderzenia ciężkich okiennic, Chantal przypominała sobie opowiadanie babki.

"Przed wieloma laty pewien pustelnik, znany później jako święty Sawin, mieszkał w jednej z okolicznych grot. Yiscos było wówczas przygranicznym miasteczkiem, zaludnionym przez zbiegłych bandytów, przemytników, prostytutki, łotrów i awanturników poszukujących towarzystwa ludzi sobie podobnych, morderców zbierających siły przed kolejną rzezią. Najgorszy z nich, Arab imieniem Ahab, panował nad całą okolicą, ściągając ogromne podatki od wieśniaków, którzy starali się mimo wszystko jakoś wiązać koniec z końcem i godnie żyć.

Pewnego dnia Sawin opuścił swoją grotę, udał się do domu Ahaba i poprosił o nocleg.

- Czyżbyś nic o mnie nie słyszał? - roześmiał się szyderczo Ahab. - Jestem łotrem, który ściął wiele głów na tych ziemiach. Twoje życie nic dla mnie nie znaczy.

-Wiem o tym - odrzekł Sawin. - Ale dość już mam mojej pustelni i chciałbym spędzić przynajmniej jedną noc pod twoim dachem.

Ahabowi nie w smak była sława świętego, która mogła się równać tylko z jego sławą - nie chciał się nią dzielić z kimś tak słabym jak Sawin. Dlatego postanowił zabić go jeszcze tej samej nocy, aby pokazać wszystkim, że to on jest jedynym prawowitym władcą Yiscos.

Jakiś czas gawędzili. Ahaba poruszyły słowa świętego, jednak był człowiekiem podejrzliwym i od dawna nie wierzył już w Dobro. Wskazał Sawi-nowi posłanie i ku przestrodze zaczął ostrzyć nóż. Sawin przyglądał mu się przez jakiś czas, po czym zamknął oczy i zasnął.

Ahab ostrzył nóż przez całą noc. Wczesnym rankiem, gdy Sawin obudził się, ujrzał Ahaba plączącego przy jego posłaniu.

-Nie wystraszyłeś się mnie, ani też pochopnie nie osądziłeś. Ty pierwszy spędziłeś noc pod moim dachem, wierząc, że jestem dobry i zdolny dać schronienie potrzebującym. Ponieważ wierzyłeś, że mogę postąpić uczciwie, nie mogłem zrobić inaczej.

Z dnia na dzień Ahab porzucił bandyckie życie i zaczął na swoim terenie wprowadzać zmiany. Wtedy to Yiscos przestało być przygraniczną kryjówką dla szumowin i stało się ośrodkiem handlu.

Oto co powinnaś wiedzieć i o czym powinnaś zawsze pamiętać".

Chantal wybuchnęła płaczem, dziękując babce za opowiedzenie jej tej historii. Jej sąsiedzi byli dobrzy i mogła im zaufać. Kiedy próbowała na nowo zasnąć, przyszła jej do głowy myśl, że wyjawi im, co wie o nieznajomym, tylko po to, żeby zobaczyć jego przerażoną minę w chwili, gdy mieszkańcy go stąd przepędzą.

Wieczorem jak zwykle przybysz wszedł do baru i zagaił rozmowę - zupełnie jak turysta, udający, że obchodzi go sposób, w jaki strzyże się tu owce czy wędzi mięso. Mieszkańcom Yiscos zdawało się, że przyjezdnych zawsze fascynował ich zdrowy, naturalny tryb życia, dlatego powtarzali w nieskończoność te same opowieści o urokach życia z dala od cywilizacji, choć każdy z nich w głębi serca marzył o tym, by znaleźć się gdzieś daleko stąd, wśród samochodów zanieczyszczających powietrze i w dzielnicach, gdzie nigdy nie jest bezpiecznie - z tej prostej przyczyny, że wielkie miasta zawsze fascynowały ludzi z prowincji.

Jednak kiedy zjawiał się jakiś gość, okazywali w słowach - tylko w słowach - radość płynącą z życia w raju utraconym, starając się przekonać siebie samych, że przyjście na świat właśnie tutaj było wspaniałym darem losu, graniczącym z cudem. Zapominali przy tym, że jak dotąd żaden z przyjezdnych nie zdecydował się porzucić wszystkiego i zamieszkać w Yiscos.

W barze panował pogodny nastrój, choć nieco zepsuła go jedna uwaga nieznajomego:

- Tutejsze dzieci są bardzo dobrze wychowane. Wiele podróżowałem i wiem, że wszędzie dzieci krzyczą od rana, a tutaj jest tak cicho.

Po chwili konsternacji, jako że w Yiscos nie było dzieci, ktoś zapytał przybysza, jak mu smakuje tutejsza kuchnia, i rozmowa potoczyła się normalnym torem. Rozpływano się nad urokami życia na prowincji, użalano nad pośpiechem i hałasem wielkich miast.

W miarę upływu czasu Chantal stawała się coraz bardziej niespokojna. Obawiała się, że nieznajomy każe jej opowiedzieć o ich spotkaniu w lesie. Ale on nawet na nią nie patrzył. Zwrócił się do niej tylko raz, gdy zamawiał kolejkę dla wszystkich, za którą, jak zwykle, zapłacił gotówką.

W końcu ostatni goście opuścili bar, a przybysz udał się do swego pokoju. Chantal zdjęła fartuch, zapaliła papierosa z paczki, którą ktoś zostawił na stole, i obiecała właścicielce hotelu, że posprząta rano, bo jest wykończona po nieprzespanej nocy. Uzyskawszy zgodę pracodawczyni, wzięła płaszcz i wyszła.

Deszcz chłostał jej twarz. Pocieszała się, że wszystko to było tylko szalonym wybrykiem, makabrycznym żartem nieznajomego, który chciał zawrócić jej w głowie.

Ale przypomniała sobie o złocie. Widziała je na własne oczy. Może to wcale nie było złoto? Była zanadto zmęczona, by to teraz roztrząsać. Gdy tylko znalazła się w swoim pokoju, rozebrała się i szybko wskoczyła pod kołdrę.

Następnej nocy Chantal stanęła przed Dobrem i Złem. Zapadła w głęboki sen bez snów, ale obudziła się po niespełna godzinie. Na zewnątrz panowała całkowita cisza. Nawet wiatr przestał uderzać w okiennice, nie słychać było nocnych ptaków - nic, zupełnie nic, co mogłoby wskazywać, że nadał znajduje się pośród żywych.

Podeszła do okna i popatrzyła na pustą ulicę. Drobny deszcz i mgła rozświetlona słabym blaskiem hotelowego neonu nadawały miastu atmosferę niesamowitości. Dobrze znała ciszę tej zapadłej mieściny, ciszę oznaczającą nie tyle spokój, ile całkowity brak nowych wydarzeń, o których można by opowiadać.

Spojrzała ku górom. Nie było ich widać, bo chmury wisiały nisko, ale wiedziała, że gdzieś tam jest ukryta sztabka złota - albo raczej czegoś żółtawego - którą zakopał nieznajomy. Pokazał jej kryjówkę, jakby prosząc, by odkopała i wzięła sobie ten skarb.

Wróciła do łóżka, przez pewien czas przekręcała się z boku na bok, znowu wstała i poszła do łazienki. Obejrzała w lustrze swoje nagie ciało. Ogarnął ją strach, że już wkrótce przestanie być ponętne. Znów weszła do łóżka. Żałowała, że nie wzięła ze sobą pozostawionej na stole w barze paczki papierosów, ale wiedziała, że właściciel po nią wróci. Domyśliłby się, kto ją wziął. Yiscos takie już było: napoczęta paczka papierosów miała swojego właściciela, zgubiony guzik od płaszcza musiał być przechowywany do chwili, gdy ktoś się po niego zgłosi. Resztę wypłacano co do grosza - zaokrąglanie rachunku było nie do pomyślenia. Przeklęte miejsce, gdzie wszystko jest przewidywalne, zgodne z odwiecznym porządkiem.

Gdy zdała sobie sprawę, że już nie zaśnie, spróbowała znowu modlić się i przypomnieć sobie babcię, ale jej myśli wciąż krążyły wokół jednego obrazu: dołek, w którym leży zabrudzony ziemią żółty metal, a ona stoi nieopodal i trzyma w ręku gałąź podobną do kostura pielgrzyma gotującego się do drogi. Zasypiała i budziła się wiele razy, lecz na zewnątrz wciąż trwała ta sama przytłaczająca cisza, a ona w kółko myślała o tym samym.

Zaledwie pierwsze promienie słońca wpadły przez okno, Chantal ubrała się i poszła w góry.

Choć ludzie w Yiscos zwykli wstawać o świcie, teraz było jeszcze dla nich zbyt wcześnie. Szła pustą ulicą, niespokojnie oglądając się za siebie, aby upewnić się, czy nieznajomy jej nie śledzi, ale w gęstej mgle trudno było coś zobaczyć. Od czasu do czasu przystawała, starając się wyłowić odgłos obcych kroków, lecz słyszała jedynie przyśpieszone bicie własnego serca.

W lesie skierowała się do skał piętrzących się na kształt litery Y. Zawsze z lękiem zbliżała się do nich, bo wyglądały tak, jakby za chwilę miały runąć w dół. Znalazła gałąź, którą rzuciła tu poprzednim razem. Zaczęła nią drążyć ziemię, dokładnie w tym miejscu, które uprzednio wskazał jej nieznajomy, włożyła rękę do dołka, by wyjąć sztab-kę. Nastawiła uszu: las był spowity jakąś niesamowitą ciszą, jakby porażony czyjąś obecnością -zwierzęta zamarły, liście nie szeleściły.

Metal był zaskakująco ciężki. Przetarła sztabkę i zobaczyła jakieś dwie pieczęcie i serię cyfr - nie miała pojęcia, co to znaczy.

Ile to mogło być warte? Nie wiedziała dokładnie, ale z pewnością, jak mówił nieznajomy, do końca życia nie musiałaby się martwić o pieniądze. Trzymała w rękach klucz do swoich marzeń, coś, czego zawsze pragnęła i co teraz jakimś cudem znalazło się w jej posiadaniu. Patrzyła na złoto, które dawało jej możliwość wyrwania się z kieratu jednakowych dni i nocy w Yiscos; nudnej drogi z domu do pracy i z powrotem. Była zatrudniona w tym hotelu, od kiedy osiągnęła pełnoletność. To złoto pozwalało uwolnić się od corocznych odwiedzin przyjaciół i przyjaciółek, których rodzice wysłali daleko stąd na studia, by stali się kimś; od mężczyzn, którzy obiecywali wszystko a następnego ranka odchodzili bez słowa; od niespełnionych nadziei. Ta chwila była najważniejsza w jej życiu.

Los nigdy nie był dla niej łaskawy. Ojca nie znała, matka zmarła podczas porodu, ona przeżyła z poczuciem, że winna jest jej śmierci. Babka, prosta kobieta, utrzymywała się z krawiectwa i ciułała grosz do grosza, byleby tylko wnuczka mogła nauczyć się choć czytać i pisać. Chantal marzyła, że pewnego dnia zdoła się wyrwać do wielkiego miasta, że znajdzie męża, pracę, a może zostanie odkryta przez jakiegoś łowcę talentów, którego losy zawiodą na ten skraj świata, że zrobi karierę w teatrze albo napisze książkę, która odniesie wielki sukces, że stanie się znaną modelką i będzie stąpać po purpurowym dywanie sławy.

Każdy dzień był wypełniony oczekiwaniem. Każdej nocy mógł zjawić się ktoś, kto doceni jej zalety. Każdy mężczyzna w jej łóżku niósł nadzieję opuszczenia na zawsze z tej zapadłej dziury. Już nigdy nie będzie musiała oglądać tych trzech ulic na krzyż, rozpadających się domów i spłowiałych dachów, kościoła z zarośniętym cmentarzem, hotelu i regionalnych specjałów, które przygotowywano przez długie tygodnie, by koniec końców sprzedać je za cenę zwykłych, fabrycznych wyrobów.

Kiedyś wymyśliła sobie, że Celtowie zamieszkujący niegdyś te ziemie ukryli tutaj niezwykły skarb, i żyła nadzieją, że w końcu uda jej się go odnaleźć. Oczywiście ze wszystkich jej marzeń to było najdziwaczniejsze i najbardziej absurdalne.

I oto nadszedł długo oczekiwany dzień. Stała ze sztabką złota w dłoniach i pieszczotliwie gładziła skarb, w którego istnienie nigdy do końca nie wierzyła - zwiastun wolności.

Ogarnęła ją panika - jedyna szansa na szczęście w jej życiu mogła prysnąć jak bańka mydlana. A jeśli nieznajomy zmieni zdanie? Jeśli postanowi poszukać innego miasta, gdzie spotka kogoś bardziej skorego do pomocy przy realizacji swojego planu? Czyż nie byłoby lepiej przestać się teraz bić z myślami, wrócić do domu, spakować rzeczy i po prostu wyjechać?

Wyobraziła sobie siebie, jak schodzi stromą uliczką, próbuje zatrzymać jakiś samochód... W tym czasie nieznajomy wychodzi na poranny spacer i odkrywa, że skradziono mu złoto. Gdy ona dociera do najbliższego miasta, on biegnie do hotelu, by powiadomić policję.

Oczyma wyobraźni zobaczyła siebie, jak podchodzi prosto do kasy dworcowej i kupuje bilet na drugi koniec świata. Wtedy niby spod ziemi wyrastają obok niej dwaj policjanci i uprzejmie proszą, by zechciała otworzyć walizkę. Przestają być uprzejmi, kiedy widzą złoto. Właśnie tej kobiety szukali od paru godzin.

Na posterunku ma do wyboru: albo powiedzieć prawdę, w którą i tak nikt nie uwierzy, albo skłamać, że zobaczyła w lesie świeżo wzruszoną ziemię, postanowiła kopać głębiej i znalazła złoto. Niedawno miała krótki romans z pewnym poszukiwaczem celtyckich skarbów. Powiedział jej, że tutejsze prawo stanowi w sposób jasny, iż można zatrzymać wszystko, co się znajdzie, oprócz przedmiotów owartości historycznej, które przechodzą na wła sność państwa. Ale ta sztabka złota nie miała abso lutnie żadnej wartości historycznej, a więc jej wła ścicielem może stać się ten, kto ją znalazł.

Potem policja przesłucha nieznajomego, ale on nie zdoła udowodnić, że Chantal weszła do jego pokoju w hotelu i go okradła. Ich zeznania będą sprzeczne, ale, być może, on okaże się silniejszy, bardziej wpływowy i dlatego szala zwycięstwa przechyli się na jego stronę. Jednak Chantal zwróci się do policji o zbadanie sztabki i jej wersja zostanie potwierdzona, bo na powierzchni metalu zostaną wykryte ślady ziemi.

Tymczasem wieści o tym skandalu dotrą już do Yiscos. Mieszkańcy z zazdrości albo z zawiści zaczną powątpiewać w uczciwość dziewczyny, wspominając, że nieraz zdarzało się jej sypiać z hotelowymi gośćmi. Będą podejrzewać, że okradła przybysza podczas snu.

Historia zakończy się żałośnie: sztabka złota zostanie skonfiskowana aż do wyjaśnienia sprawy, Chantal zaś, poniżona i przegrana, wróci do Yiscos I na długie lata stanie się tematem plotek krążących po okolicy. Wkrótce zrozumie, że postępowanie sądowe nie prowadzi do niczego, na adwokatów potrzeba pieniędzy, których ona nie ma, i zmuszona będzie dać za wygraną.

Ostatecznie więc nie będzie miała złota, a na dodatek straci reputację.

Ale możliwa była i inna wersja. Jeśli nieznajomy mówił prawdę, to czy Chantal, kradnąc złoto i uciekając z nim daleko stąd, nie uchroni miasta przed większym nieszczęściem?

Jednak zanim jeszcze wyszła rankiem z domu, wiedziała, że nie jest w stanie tego zrobić. Dlaczego właśnie w chwili, gdy mogła całkiem odmienić swój los, tak bardzo się bała? Czy nie sypiała z tymi, na których miała ochotę? Czy nie dawała jednoznacznie do zrozumienia gościom hotelowym, by zostawiali jej suty napiwek? Czy nie zdarzało się jej kłamać? Czy nie zazdrościła dawnym przyjaciołom, którzy teraz zjawiali się w Yiscos tylko z okazji świąt?

Kurczowo zacisnęła dłonie na złocie. Nagle poczuła się słaba i zrozpaczona. Z powrotem ułożyła sztabkę w dołku i przysypała pieczołowicie ziemią. Nie potrafiła jej ukraść, i nie miało to nic wspólnego z uczciwością - po prostu ogarnęło ją przerażenie.

Uświadomiła sobie, że istnieją dwa powody, które nie pozwalają ludziom spełnić swoich marzeń. Najczęściej po prostu uważają je za nierealne. A czasem na skutek nagłej zmiany losu pojmują, że spełnienie marzeń staje się możliwe w chwili, gdy się tego najmniej spodziewają. Wtedy jednak budzi się w nich strach przed wejściem na ścieżkę, która prowadzi w nieznane, strach przed życiem rzucającym nowe wyzwania, strach przed utratą na zawsze tego, do czego przywykli.

Ludzie tęsknią za całkowitą odmianą, a jednocześnie pragną, by wszystko pozostało takie jak dawniej. Teraz musiała rozwiązać tę zagadkę, choć niewiele z niej pojmowała. Może już się zasiedziała w Yiscos, pogodziła z brakiem nadziei i dlatego każda szansa na odmianę losu wydawała jej się niczym brzemię nie do udźwignięcia?

Zapewne nieznajomy przestał już na nią liczyć i wybierze kogoś innego, a może wyjedzie. Jednak nie miała dość odwagi, by podjąć wyzwanie i zacząć nowe życie.

O tej porze powinna być już w pracy. Odwróciła się od skarbu i poszła do hotelu, gdzie czekała pracodawczyni z lekko urażoną miną, bo przecież dziewczyna miała posprzątać bar, nim obudzi się jedyny gość hotelowy.

Obawy Chantal były bezpodstawne - nieznajomy nie wyjechał. Zjawił się tego wieczoru w barze, jeszcze bardziej uroczy niż zwykle. Snuł opowieści, które może nie miały wiele wspólnego z prawdą, ale na pewno przeżył je silnie w wyobraźni. I znów ich beznamiętne spojrzenia tylko się skrzyżowały, gdy podszedł do baru, by zamówić jeszcze jedną kolejkę dla wszystkich.

Chantal była wyczerpana. Chciała, by goście poszli sobie jak najprędzej, ale nieznajomy był dziś szczególnie rozmowny i nie przestawał opowiadać historii, których wszyscy słuchali z uwagą i z tym politowania godnym respektem, czy raczej służalczością, jaką prowincjusze okazują przybyszom z wielkich miast, bo uważają ich za bardziej wykształconych, obytych w świecie, bardziej inteligentnych i nowoczesnych.

"Głupcy - myślała w duchu. - Nie mają pojęcia, jak są ważni. Nie zdają sobie sprawy, że to tylko dzięki ludziom takim jak oni, ludziom, którzy harują od rana do nocy, uprawiają ziemię w pocie czoła, troszczą się o swoje stada - tylko dzięki nim inni mogą jeść. Ci zapracowani wieśniacy są na świecie bardziej potrzebni niż mieszkańcy wielkich miast, a mimo to zachowują się jak istoty gorszego gatunku".

Nieznajomy próbował udowodnić, że ogłada i wykształcenie dają mu przewagę nad każdym kto był w barze. Wskazał wiszący na ścianie obraz.

- Czy wiecie, co to jest? To jedno z najbardziej znanych dzieł na świecie, ostatnia wieczerza Jezusa z uczniami, namalowana przez Leonarda da Vinci.

- Ten obraz nie może być aż tak znany - ode zwała się właścicielka hotelu. - Kosztował grosze.

- To tylko reprodukcja. Oryginał znajduje się w jednym z kościołów daleko stąd. O tym obrazie krąży legenda. Chcielibyście ją poznać?

Wszyscy przytaknęli, a Chantal po raz kolejny zawstydziła się, że jest jedną z nich i słucha człowieka, który chełpi się swoją próżną wiedzą tylko po to, by pokazać, że wie więcej niż inni.

-Tworząc to dzieło, Leonardo da Vinci natknął się na pewną trudność. Musiał namalować Dobro pod postacią Jezusa oraz Zło pod postacią Judasza - przyjaciela, który zdradza go podczas ostatniej wieczerzy. Malarz zmuszony był przerwać pracę, gdyż poszukiwał modeli doskonałych.

Pewnego dnia w czasie występu chóru chłopięcego, dostrzegł w jednym ze śpiewaków idealne uosobienie Chrystusa. Zaprosił go do swojej pracowni i wykonał kilka szkiców.

Minęły trzy lata. Ostatnia wieczerza była prawie gotowa, jednak Leonardo wciąż nie znalazł idealnego modelu Judasza. Kardynał zaczął naciskać, żądając, by mistrz jak najszybciej ukończył obraz.

Pewnego dnia, po wielu tygodniach poszukiwań, malarz znalazł w rynsztoku przedwcześnie podstarzałego młodzieńca, obdartego i pijanego w sztok. Z trudem udało mu się nakłonić swoich uczniów, by zabrali go prosto do kościoła, ponieważ nie miał już czasu na szkicowanie.

Zaniesiono zdezorientowanego nędzarza do świątyni. Uczniowie podtrzymywali go, podczas gdy Leonardo nanosił na fresk rysy wyrażające okrucieństwo, grzech, samolubność, tak wyraziście malujące się na tej twarzy.

W tym czasie żebrak nieco otrzeźwiał. Otworzył oczy i ujrzał przed sobą malowidło.

-Widziałem już ten obraz! - wykrzyknął z przerażeniem.

-Kiedy? - spytał zaskoczony mistrz.

-Przed trzema laty, zanim wszystko straciłem.

Śpiewałem wtedy w chórze, moje życie było pełne marzeń i pewien artysta poprosił mnie, abym mu pozował do postaci Jezusa.

Nieznajomy zamilkł. Wpatrywał się w sączącego piwo proboszcza, ale Chantal wiedziała, że teraz mówi do niej.

-Chcę przez to powiedzieć, że Dobro i Zło mają to samo oblicze, wszystko zależy jedynie od momentu, w którym staną na drodze człowieka.

Wstał od stołu, przeprosił wszystkich i tłumacząc się zmęczeniem, poszedł do swego pokoju. Pozostali płacili rachunki i powoli wychodzili, spoglądając na tanią reprodukcję słynnego obrazu, pytając siebie samych, w którym momencie swego życia spotkali anioła, a w którym diabła. I choć nikt nie odezwał się ani słowem, doszli do wniosku, że coś takiego mogło się zdarzyć w Yiscos, zanim Ahab przywrócił tu spokój. Teraz każdy dzień był podobny do innych i nic się nie działo.

U kresu sił, pracująca jak automat Chantal wiedziała, że jest jedyną osobą, która myśli inaczej, bo czuła uwodzicielską rękę Zła, głaszczącą ją po twarzy. "Dobro i Zło mają to samo oblicze, wszystko zależy jedynie od momentu, w którym staną na drodze człowieka". Piękne słowa, może nawet prawdziwe, ale ona potrzebowała teraz tylko snu i niczego poza tym.

Pomyliła się przy wydawaniu reszty, co rzadko się jej zdarzało. Kiedy ksiądz i burmistrz, którzy z reguły wychodzili ostatni, opuścili bar, zamknęła kasę, zebrała swoje rzeczy, włożyła grubą, tanią jesionkę i poszła do domu jak zawsze, od wielu lat.

Trzeciej nocy stanęła przed Złem. Przejawiło się ono w nieludzkim zmęczeniu i bardzo wysokiej gorączce. Zapadła w stan ni to snu, ni jawy i nie mogła zasnąć. Za oknem nieprzerwanie wył wilk. Chwilami miała wrażenie, że majaczy, bo zdawało się jej, że zwierzę wtargnęło do pokoju i mówi do niej w nieznanym języku. Nagle w przebłysku świadomości próbowała wstać, dowlec się do kościoła i prosić księdza, by wezwał lekarza, bo jest chora, bardzo chora, ale poczuła, że nogi odmawiają jej posłuszeństwa i zrozumiała, że nie jest w stanie uczynić nawet kroku.

A jeśli nawet uda jej się pokonać słabość i przejść parę metrów, to nie zdoła dojść do plebanii.

Jeśli zaś tam dotrze, to będzie musiała czekać, aż ksiądz się obudzi, ubierze, otworzy drzwi. W tym czasie przenikliwy chłód ją zabije - w miejscu, które niektórzy zwą świętym.

"Łatwo będzie mnie pochować, umrę przy bramie cmentarnej" - pomyślała z ironią.

Majaczyła w gorączce przez całą noc, dopiero o świcie zasnęła spokojnie. Obudził ją znany dźwięk klaksonu, zwiastujący przybycie piekarza. Trzeba było wstać i zrobić śniadanie.

Nikt jej nie zmuszał, by zeszła po chleb, mogła zostać w łóżku, jak długo chciała, bo zaczynała pracę dopiero o zmroku. Ale coś się w niej zmieniło. Żeby nie zwariować potrzebowała kontaktu ze światem. Chciała znaleźć się między ludźmi, którzy zgromadzili się teraz wokół małej zielonej furgonetki, zadowoleni, że zaczyna się nowy dzień, a oni mają, co jeść i co robić.

Pozdrowiła wszystkich i usłyszała kilka zaniepokojonych pytań: "Wyglądasz na zmęczoną. Dobrze się czujesz?". Wszyscy tacy uprzejmi, serdeczni, zawsze gotowi nieść pomoc, niewinni i prostoduszni w swej hojności, gdy tymczasem ona, nękana strachem, szamotała się w nieprzerwanej walce o marzenia o bogactwie, przygodach i władzy. Bardzo chciała podzielić się z kimś swoją tajemnicą, ale wiedziała, że w całym Yiscos byłoby o tym głośno jeszcze przed nadejściem południa. Dlatego powinna podziękować za troskę, wrócić do domu i uporządkować myśli.

- Nic mi nie jest - odpowiedziała. - Tylko wilk wył całą noc i nie dał mi spać.

- Nie słyszałam żadnego wilka - odezwała się właścicielka hotelu, która też kupowała chleb.

- Już od miesięcy nie wyją u nas wilki - dodała kobieta, która prowadziła hotelowy sklepik. - My śliwi pewnie je wytrzebili, co nie wróży nam dobrze. Jeśli wilki rzeczywiście znikną, to turyści nie pojawią się tu na polowania. Wprawdzie to głupie zajęcie, nikomu niepotrzebne współzawodnictwo, ale zawsze zostawiali u nas trochę grosza.

- Nie mów w obecności piekarza, że nie ma tu wilków - szepnęła jej do ucha pracodawczyni Chantal. - Jeśli rozniesie to po okolicy, nikt do Yiscos nie przyjedzie.

- Ale ja słyszałam wilka, - To pewnie był ten przeklęty wilk - dodała żona burmistrza, która nie przepadała za Chantal, ale była na tyle dobrze wychowana, by tego nie okazać.

- Nie ma żadnego przeklętego wilka - zdenerwowała się właścicielka hotelu. - To był zwykły wilk, który jest już pewnie gdzieś daleko.

Ale pani burmistrzowa nie dawała za wygraną.

-Przeklęty czy nie, wszyscy wiemy, że jakiś wilk wył tej nocy. Ta dziewczyna zbyt dużo u ciebie pracuje, jest przemęczona i zaczyna mieć halucynacje.

Chantal zostawiła sprzeczające się kobiety, wzięła bochenek chleba i odeszła.

"Nikomu niepotrzebne współzawodnictwo". Te słowa ją uderzyły. Oni wszyscy właśnie tak pojmowali życie - jako bezużyteczne współzawodnictwo. Przed chwilą była już niemal skłonna wyjawić im propozycję nieznajomego, aby sprawdzić, czy ci zrezygnowani i ubodzy duchem ludzie gotowi są przystąpić do prawdziwie użytecznego współzawodnictwa: dziesięć sztabek złota w zamian za zbrodnię, która zagwarantuje przyszłość ich dzieciom i wnukom oraz powrót utraconej sławy Vi-scos, z wilkami czy bez wilków.

Ale zapanowała nad sobą. Podjęła decyzję -opowie całą historię jeszcze tego wieczoru w barze, w obecności wszystkich, tak aby nikt nie mógł powiedzieć, że nie usłyszał, czy nie zrozumiał. Może zaprowadzą nieznajomego prosto na posterunek policji, a jej pozwolą wziąć sztabkę złota jako nagrodę za zasługi dla społeczności. Albo po prostu nie uwierzą jej i nieznajomy odejdzie w przeświadczeniu, że wszyscy tu są dobrzy - co nie będzie prawdą, bo ludzie tu są nieświadomi, naiwni i zrezygnowani. Nie uwierzyliby w nic, co wykraczałoby poza to, w co przywykli wierzyć. Boją się Boga. Wszyscy, z nią na czele, stchórzyliby, gdyby się okazało, że mogą odmienić swój los. Jeżeli zaś chodzi o Dobro, to ono nie istnieje ani na ziemi pełnej tchórzy, ani w niebie wszechwładnego Boga, który sieje rozpacz na chybił trafił, tylko po to, byśmy przez całe życie błagali Go, aby nas wyciągnął z tarapatów.

Gorączka spadła. Chantal nie spała od trzech nocy, ale przygotowując śniadanie, poczuła się świetnie. Nie była jedynym tchórzem, choć może jedynym tchórzem świadomym swego tchórzostwa, bo inni nazywali życie "niepotrzebnym współzawodnictwem" i mylili strach z wielkodusznością.

Przypomniała sobie pewnego mieszkańca Vi-scos, który przez dwadzieścia lat pracował w aptece w pobliskim miasteczku i nagle stracił posadę. Nie poprosił o żadne odszkodowanie, bo jak twierdził, był przyjacielem właściciela i nie chciał mu sprawić zawodu ani dorzucać zmartwień do kłopotów finansowych, z powodu których aptekarz go zwolnił. Było to wierutne kłamstwo. Ów człowiek nie procesował się z pracodawcą, bo był tchórzem. Chciał być lubiany za wszelką cenę. Miał nadzieję, że w ten sposób pozostanie na zawsze w oczach szefa człowiekiem szlachetnym i uczynnym. Jakiś czas później, gdy poprosił aptekarza o drobną pożyczkę, został wydrwiony, ale było już za późno. Dobrowolnie podpisał zwolnienie i nie miał prawa żądać nic więcej.

"Tym gorzej dla niego" - pomyślała Chantal z przekąsem. Odgrywanie roli wspaniałomyślnego nadaje się w sam raz dla tych, którzy boją się przyjąć na siebie odpowiedzialność za własne życie. O ileż prościej jest wierzyć w swoją szlachetność, niż stawić czoło innym i walczyć o swoje prawa.

O ileż wygodniej jest wysłuchać obelgi i nie obrazić się, zamiast zdobyć się na odwagę i rzucić do walki z silniejszym przeciwnikiem. Można przecież zawsze udać, że rzucony w nas kamień chybił celu.

I tylko nocą - gdy zostajemy sami ze sobą, a nasi bliscy smacznie śpią - tylko nocą możemy w ciszy zapłakać nad własnym tchórzostwem.

Chantal z apetytem zjadła śniadanie i zapragnęła, by ten dzień szybko minął. Miała zamiar zniszczyć to miasto, jeszcze tej nocy z nim skończyć. Vi-scos i tak jest skazane na zniknięcie z mapy świata w ciągu jednego pokolenia, bo nie ma tu dzieci. A młodzi zakładają rodziny w dużych miastach, prowadząc dostatnie życie w wirze "niepotrzebnego współzawodnictwa".

Jednak dzień dłużył się bez końca. Szare chmury wiszące nisko nad ziemią sprawiały, że godziny wlokły się niemiłosiernie. Mgła zasłaniała górskie szczyty i miasteczko zdawało się być odcięte od reszty świata, zdane samo na siebie, jakby było jedynym zaludnionym skrawkiem ziemi. Chantal widziała z okna swojego pokoju, że nieznajomy, jak co dzień, poszedł w góry. Zadrżała na myśl o swoim złocie, lecz zaraz uspokoiła łomoczące serce -on wróci, bo zapłacił za tygodniowy pobyt w hotelu, a bogacze nigdy nie marnują nawet grosza - tylko biedni są do tego zdolni.

Starała się zająć lekturą, ale nie udało się jej skupić myśli. Postanowiła przejść się po Yiscos. Jedyną osobą, jaką spotkała, była Berta, wdowa, która całe dnie spędzała na krześle przed swym domem, bacznie obserwując wszystko, co się wokół dzieje.

- Pogoda się jeszcze popsuje - powiedziała Berta.

Chantal zastanawiała się w duchu, czemu ludzie, którzy nie mają nic do roboty, tak bardzo przejmują się pogodą. Skinęła tylko głową na powitanie.

Poszła przed siebie. Przez te całe lata wyczerpała już z Bertą niemal wszystkie tematy rozmów. Był czas, gdy uważała, że to dzielna kobieta, której udało się jakoś ułożyć sobie życie po śmierci męża, zastrzelonego na polowaniu. Sprzedała część swojego majątku, a uzyskane pieniądze wraz z wypłaconą polisą dobrze ulokowała i żyła z odsetek.

Jednak wraz z upływem czasu Chantal przestała podziwiać wdowę, uosobienie tego, czego sama za wszelką cenę chciała uniknąć. Nie zamierzała skończyć życia, siedząc na krześle przed domem, zimą ciepło opatulona, zapatrzona w jedyny krajobraz, który w życiu było jej dane poznać. Przecież nie ma tu nic interesującego, ważnego ani pięknego do oglądania.

Weszła do zasnutego mgłą lasu bez obawy, że zabłądzi. Znała tu na pamięć każdą ścieżkę, każde drzewo i każdy kamień. Idąc wyobrażała sobie, jak ekscytujący będzie dzisiejszy wieczór. Próbowała na rozmaite sposoby przedstawić propozycję nieznajomego. Raz powtarzała niemal słowo w słowo to, co usłyszała i zobaczyła, to znów wymyślała mniej lub bardziej prawdopodobną historię, starając się nadać jej styl tego człowieka, który od trzech nocy spędzał jej sen z powiek.

"On jest bardzo niebezpieczny, gorszy od wszystkich myśliwych, jakich dotąd spotkałam" -pomyślała.

Nagle uświadomiła sobie, że odkryła kogoś równie niebezpiecznego co nieznajomy - siebie samą. Jeszcze cztery dni temu nie zdawała sobie sprawy, że już dawno zrezygnowała z walki o siebie, że pogodziła się z losem, bo życie w Yiscos nie jest przecież aż tak złe, a latem napływają tu tłumnie turyści, którzy nazywają tę miejscowość "małym rajem na ziemi".

Teraz z jej duszy, jak z grobu zaczęły wypełzać potwory i sprawiać, że poczuła się nieszczęśliwa, pokrzywdzona, opuszczona przez Boga i oszukana przez własne przeznaczenie. Wróciła gorycz, która przepełniała ją w dzień i w nocy, w lesie i w pracy, podczas rzadkich spotkań z przyjaciółmi i w częstych chwilach samotności.

"Niech będzie przeklęty ten człowiek, a ja razem z nim, bo sprawiłam, że skrzyżowały się nasze drogi".

Postanowiła zawrócić. Żałowała każdej minuty swego życia. Przeklinała matkę za to, że umarła przy porodzie, babkę, która pragnęła ją wychować na osobę dobrą i uczciwą, przyjaciół, bo ją opuścili, i swój własny los, który odbierał jej poczucie wolności.

Berta wciąż tkwiła na swoim posterunku.

-Ledwo poszłaś do lasu, a już wracasz - odezwała się. - Dokąd ci tak spieszno? Usiądź tu koło mnie i chwilę odsapnij.

Chantal przyjęła zaproszenie. Gotowa była zrobić wszystko, byleby tylko czas szybciej mijał.

-Wygląda na to, że Yiscos zaczyna się zmieniać - powiedziała Berta. - Coś dziwnego wisi w powietrzu, a wczoraj wieczorem słyszałam wycie przeklętego wilka.

Dziewczyna odetchnęła z ulgą. Przeklęty czy nie, jakiś wilk wył tej nocy i nie tylko ona go słyszała.

-Ta mieścina nigdy się nie zmieni - odparła Chantal. - Tu zmieniają się tylko pory roku i właśnie nadeszła zima.

-Nie o to mi chodzi! Raczej o przybycie tego nieznajomego.

Chantal drgnęła. Czyżby zwierzył się ze swoich planów komuś jeszcze?

-Co ma wspólnego przybycie nieznajomego z naszym miastem?

-Całymi dniami przyglądam się wszystkiemu, co się wokół mnie dzieje. Niektórzy sądzą, że to strata czasu, ale dla mnie to jedyny sposób, by pogodzić się z utratą tego, którego tak bardzo kochałam. Widzę, jak nieodmiennie mijają pory roku, jak drzewa tracą i odzyskują liście. Ale wiem, że ta nieodmienność może zostać nieodwracalnie zmieniona poprzez nieoczekiwane zdarzenie. Słyszałam, że otaczający nas łańcuch gór powstał na skutek trzęsienia ziemi przed wieloma tysiącami lat.

Dziewczyna przytaknęła - tego samego uczono ją w szkole.

-A zatem nic nie trwa wiecznie - mówiła Berta - wszystko się zmienia. Boję się, że i teraz może się tak stać.

Chantal miała nieprzepartą ochotę powiedzieć o sztabkach złota, bo podejrzewała, że staruszka coś wie na ten temat, ale nie wyrzekła ani słowa.

-Myślę o Ahabie - ciągnęła stara Berta - naszym wielkim reformatorze, naszym bohaterze, człowieku błogosławionym przez świętego Sawina.

-Dlaczego właśnie o Ahabie?

-Bo on rozumiał, że nawet błahy szczegół może zniweczyć wszystko. Podobno pewnej nocy, niedługo po tym jak zaprowadził ład w miasteczku i przepędził ostatnich zbirów, zaprosił przyjaciół na kolację. Przygotował dla nich soczystą pieczeń. Nagle zorientował się, że w domu zabrakło soli i nakazał synowi:

"Idź do sklepu po sól. Tylko zapłać uczciwie, ani za drogo, ani za tanio".

Syn był zaskoczony.

"Rozumiem, ojcze, że nie mogę przepłacić. Ale jeśli zdołam nieco wytargować, to czemu nie zaoszczędzić trochę grosza?".

"W dużym mieście byłoby to nawet wskazane, lecz w miejscowości tak małej jak nasza mogłoby się źle skończyć".

Syn wyszedł, nie pytając o nic więcej. Jednak goście, którzy przysłuchiwali się rozmowie, ciekawi byli, dlaczego nie można się targować. Ahab wtedy rzekł:

"Kto sprzedaje swój towar poniżej ceny, robi tak, bo rozpaczliwie potrzebuje pieniędzy. Kto wykorzystuje tę sytuację, okazuje głęboką pogardę dla pracy człowieka, który w pocie czoła tę rzecz wyprodukował".

"Ale to jeszcze zbyt mało, by doprowadzić do upadku całe miasto!".

"Na początku świata mało było niesprawiedliwości. Każde kolejne pokolenie dokładało maleńką cegiełkę od siebie, sądząc, że nie ma to znaczenia, i sami widzicie, jaki świat jest teraz".

- Czy nieznajomy ma z tym jakiś związek? - zapytała Chantal, licząc na to, że Berta przyzna się, że z nim rozmawiała. Ale staruszka milczała uparcie.

- Nie rozumiem, czemu Ahab tak bardzo pragnął ocalić Yiscos - nie dawała za wygraną Chantal. - Kiedyś była to kryjówka łotrów spod ciemnej gwiazdy, dziś to siedlisko tchórzy.

Staruszka z pewnością musiała coś wiedzieć. Trzeba było tylko sprawdzić, czy dowiedziała się tego bezpośrednio od nieznajomego.

- Prawdę powiedziawszy, nie wiem, czy można tu mówić o tchórzostwie - odezwała się Berta. - Myślę, że wszyscy boimy się zmian. Mieszkańcy Yiscos pragną wciąż uprawiać ziemię, hodować bydło i owce, udzielać gościny myśliwym czy tury stom, i zawsze dokładnie wiedzieć, co zdarzy się jutro, bo nieprzewidywalne są tu jedynie burze i wi chury. Być może, jest to sposób na znalezienie spokoju, choć w jednym zgadzam się z tobą: każdy sądzi, że panuje nad wszystkim, gdy tymczasem nie panuje nad niczym.

- To prawda, nie panuje się nad niczym - po wtórzyła w zamyśleniu Chantal.

- Nikt nie może dopisać ani jednej joty, ani jednej kropki do tego, co już zapisane - odezwała się staruszka, cytując Ewangelię. - Wolimy żyć w takiej iluzji, bo to daje nam poczucie bezpieczeństwa.

No cóż, to wybór jak każdy inny, chociaż głupotą jest wierzyć w złudne bezpieczeństwo - to sprawia, że nie jesteśmy przygotowani do życia. W najbardziej nieoczekiwanym momencie trzęsienie ziemi powoduje powstanie gór, piorun powala drzewo zbierające soki, by ponownie odrodzić się wiosną, głupi wypadek na polowaniu kładzie kres życiu uczciwego człowieka.

I po raz setny Berta opowiedziała o okolicznościach śmierci męża. Był on jednym z najbardziej szanowanych przewodników w tym regionie; człowiekiem, który polując nie tyle wyżywał się dziko, ile składał hołd tutejszej tradycji. Dzięki niemu stworzono w Yiscos rezerwat dla zwierząt, gmina wydała przepisy chroniące niektóre zagrożone gatunki, zaczęto pobierać opłaty za odstrzelenie każdej sztuki zwierzyny, a płynące stąd zyski przeznaczano na cele służące dobru całej społeczności.

Mąż Berty starał się przekonać młodych myśliwych, że łowiectwo to w pewien sposób sztuka życia. Gdy zjawiał się ktoś zamożny, ale mało doświadczony, zabierał go w ustronne miejsce. Tam na jakimś kamieniu ustawiał pustą puszkę po konserwach. Odchodził na pięćdziesiąt kroków i jednym celnym strzałem wyrzucał ją wysoko w powietrze.

-Jestem najlepszym strzelcem w okolicy - mawiał. - Teraz pan nauczy się strzelać równie celnie jak ja.

Ustawiał ponownie puszkę na kamieniu, odchodził na tę samą odległość, wyciągał szalik z kieszeni i prosił, aby mu zawiązać oczy. Po czym przykładał strzelbę do ramienia i strzelał na ślepo.

- Trafiłem? - pytał, zdejmując z oczu przepaskę.

-Oczywiście, że nie - odpowiadał mu świeżo upieczony myśliwy, zadowolony, że jego pyszałkowaty instruktor tak się ośmieszył. - Kula przeszła bardzo daleko od celu. Nie sądzę, by mógł mnie pan czegokolwiek nauczyć.

-Właśnie dałem panu najważniejszą lekcję życia - odpowiadał wtedy mąż Berty. - Ilekroć zechce pan coś osiągnąć, musi pan mieć oczy szeroko otwarte i skupić się, żeby wiedzieć, czego dokładnie pan pragnie. Nikt nie trafia do celu z zamknię tymi oczami.

Pewnego dnia, gdy ponownie ustawiał puszkę na kamieniu, uczeń stwierdził, że teraz kolej na niego i wypalił za wcześnie. Nie trafił jednak w puszkę, lecz w głowę męża Berty. Nie zdążył odebrać wspaniałej lekcji koncentracji i celowości działania.

- Pójdę już - odezwała się Chantal. - Muszę jeszcze załatwić parę spraw przed wieczorem.

Berta pożegnała ją życzliwie i odprowadziła wzrokiem. Długie lata spędzone przed domem, obserwacja górskich szczytów w oddali, chmur na niebie i ciche rozmowy ze zmarłym mężem nauczyły ją "widzieć" ludzi. Brakowało jej słów, aby nazwać to, co odczuwała w kontaktach z innymi, ale umiała "czytać" w ludziach, znała ich namiętności.

Wszystko zaczęło się w dniu pogrzebu jej wielkiej i jedynej miłości. Płakała, a wtedy stojący obok niej chłopiec - który dzisiaj jest już dorosłym mężczyzną i mieszka daleko stąd - zapytał ją, czemu jest smutna.

Berta nie chciała wystraszyć dziecka opowiadaniem o śmierci i pożegnaniach na zawsze, więc powiedziała tylko, że jej mąż wyjechał i nieprędko wróci do Yiscos.

- On panią oszukał - odrzekł chłopiec. - Dopiero co widziałem go ukrytego za grobem. Uśmiechał się i trzymał w ręku łyżkę.

Matka skarciła go surowo. "Dzieci zawsze coś wymyślą" - usprawiedliwiała syna. Jednak Bercie słowa chłopca dały wiele do myślenia. Przestała płakać. Jej mąż jadł zupę tylko swoją ulubioną łyżką. Bertę bardzo to irytowało, bo przecież wszystkie łyżki są jednakowe i mieści się w nich tyle samo zupy. Nigdy nikomu nie mówiła o dziwactwie męża z obawy, że wezmą go za wariata.

Zrozumiała, że chłopiec naprawdę zobaczył jej męża, a łyżka była tego najlepszym dowodem. Dzieci po prostu "widzą" rozmaite rzeczy.

Wtedy postanowiła, że też nauczy się "widzieć", gdyż bardzo chciała porozmawiać z mężem, poczuć go znowu u swojego boku, choćby tylko duchem.

Zamknęła się w domu na cztery spusty. Długi czas spędziła w samotności. Miała nadzieję, że w końcu jej ukochany mąż się pojawi. Pewnego dnia jakieś niejasne przeczucie popchnęło ją na próg domu i odtąd zaczęła patrzeć na ludzi. Zrozumiała, że mąż pragnie, by otworzyła się na życie i uczestniczyła w tym, co dzieje się w miasteczku.

Wystawiła krzesło przed dom i zaczęła przyglądać się okolicy. W Yiscos mało ludzi chodziło po uliczkach, jednak tego właśnie dnia sąsiadka wróciła z pobliskiej miejscowości z wieścią, że handlarze sprzedają tam tanio sztućce całkiem dobrej jakości i na dowód wyjęła z koszyka łyżkę.

Berta zdała sobie sprawę, że nigdy więcej nie zobaczy męża, ale skoro prosił ją, by obserwowała tutejsze życie, to uszanuje jego wolę. Z czasem poczuła jego obecność. Miała pewność, że on jest obok, po jej lewej stronie i uczy ją widzenia rzeczy, których inni nie dostrzegają, jak choćby odczytywania wieści z kształtu chmur. Dotrzymywał jej towarzystwa i chronił od niebezpieczeństw, choć gdy starała się spojrzeć wprost na niego, czuła, że jego obecność stawała się mniej intensywna. Wkrótce zorientowała się, że może się z nim porozumiewać za pomocą intuicji, i zaczęli prowadzić długie rozmowy.

Trzy lata później potrafiła już "widzieć" to, co myślą inni, a także słyszeć praktyczne rady męża, które wielokrotnie okazały się bardzo użyteczne. Na przykład nie poszła na ustępstwa ubezpieczy-cielom, którzy chcieli jej wypłacić zbyt niskie odszkodowanie, innym znów razem udało jej się wycofać oszczędności z banku tuż przed jego bankructwem, na czym straciło wielu okolicznych mieszkańców.

Któregoś dnia - nie pamiętała już dokładnie kiedy - ostrzegł ją, że Yiscos może zostać zniszczone. W pierwszej chwili pomyślała o trzęsieniu ziemi, o powstaniu nowego łańcucha gór na horyzoncie, ale uspokoił ją, że nic takiego się nie stanie przez najbliższe tysiąc lat. Obawiał się zniszczenia innego rodzaju, choć sam dobrze nie wiedział jakiego. Poprosił ją o zachowanie czujności. Było to przecież jego rodzinne miasto, miejsce, które na tym świecie kochał najbardziej.

Berta zaczęła zwracać coraz baczniejszą uwagę na ludzi, na kształt chmur na niebie, na przyjezdnych, ale nic nie wskazywało na to, że ktoś próbuje z ukrycia zniszczyć Bogu ducha winną mieścinę. Jednak mąż nalegał, by wciąż bacznie obserwowała, a ona spełniała jego wolę.

Trzy dni temu ujrzała nieznajomego przybywającego z demonem u boku i zrozumiała, że jej oczekiwanie dobiegło kresu. Dziś natomiast dostrzegła, że dziewczynie towarzyszył i demon, i anioł. Natychmiast skojarzyła ze sobą obydwa te fakty i doszła do wniosku, że w Yiscos dzieje się coś dziwnego.

Uśmiechnęła się do siebie i posłała w lewą stronę dyskretny pocałunek. Nie, nie by}a nikomu niepotrzebną staruszką, miała ważną misję do spełnienia - musiała ocalić miasto, w którym się urodziła, choć nie wiedziała jeszcze, jak się do tego zabrać.

Chantal zostawiła wdowę zatopioną w myślach i wróciła do domu. Wśród mieszkańców Yiscos krążyły plotki, że Berta jest czarownicą. Mówiono, że po śmierci męża zamknęła się w domu na rok, by zgłębiać sztuki magiczne. Jedni twierdzili, że sam diabeł ukazywał się jej nocą, inni opowiadali, że wywoływała ducha celtyckiego kapłana zaklęciami, których nauczyli ją rodzice. Ale nikt się tym zbytnio nie przejmował. Berta była niegroźna i zawsze miała coś ciekawego do powiedzenia. Co do tego wszyscy byli zgodni.

Nagle Chantal zamarła z ręką na klamce do swego pokoju. Słyszała już wiele razy opowieść o tym, jak zginął mąż Berty, jednak dopiero w tej chwili jasno zdała sobie sprawę, że jest to ważna lekcja dla niej samej. Przypomniała sobie swój ostatni spacer przez las. Jaką czuła wtedy głuchą nienawiść! Była gotowa zniszczyć wszystko, co znalazłoby się w zasięgu jej ręki - miasto, jej mieszkańców, ich dzieci i siebie samą, jeśliby zaszła taka potrzeba.

Ale tak naprawdę jedynym celem był nieznajomy. Należało się skoncentrować, strzelić i zabić ofiarę. Musiała obmyślić plan. Byłoby głupotą mówić dzisiaj cokolwiek, skoro sytuacja wymyka się spod kontroli. Chantal postanowiła, że na razie nie wspomni mieszkańcom Yiscos o rozmowie z nieznajomym. Może za dzień lub dwa...

Tego wieczoru, gdy jak zwykle nieznajomy płacił za wszystkich, razem z pieniędzmi przemycił Chantal list. Dziewczyna schowała go do kieszeni, udając obojętność, choć zauważyła, że mężczyzna co pewien czas szukał jej niespokojnie wzrokiem. Teraz role się odwróciły - to ona panowała nad sytuacją, mogła wybierać miejsce i czas walki. Tak właśnie postępowali wytrawni myśliwi - to oni narzucali warunki, a ofiara sama wpadała w ich sidła.

Dopiero gdy wróciła do domu - z przeczuciem, że tym razem uśnie spokojnie - przeczytała list. Nieznajomy prosił ją o spotkanie w miejscu, w którym się poznali.

Kończył list prośbą, by porozmawiali sam na sam, choć nie miał również nic przeciw obecności wszystkich mieszkańców, jeśli takie byłoby jej życzenie.

Zrozumiała ukrytą aluzję, ale się nie przestraszyła. Przeciwnie, była wręcz zadowolona. Dowodziło to, że nieznajomy traci pewność siebie, co nie zdarza się ludziom naprawdę niebezpiecznym. Ahab, człowiek, który wprowadził ład w Yiscos, zwykł był mawiać: "Istnieją dwa rodzaje głupców -tacy, których łatwo zastraszyć i przestają działać, i tacy, którzy sądzą, że zdołają czegoś dokonać, gdy zastraszą innych".

Podarła list na strzępy, wrzuciła do klozetu i spuściła wodę. Wzięła gorącą kąpiel i z uśmiechem wskoczyła pod kołdrę. Osiągnęła dokładnie to, czego chciała. Znowu spotka się z nieznajomym sam na sam. Musi poznać go lepiej, jeśli zamierza go pokonać.

Gdy tylko zamknęła oczy, niemal natychmiast zapadła w głęboki, regenerujący sen. Spędziła już jedną noc z Dobrem, drugą z Dobrem i Ziem, i trzecią ze Złem. Żadne z nich nie zwyciężyło, ale były w jej duszy i teraz zaczynały między sobą walczyć o to, kto jest silniejszy.

 

Następnego dnia znowu zerwała się wichura. Kiedy nieznajomy przyszedł na umówione spotkanie, dziewczyna już czekała w strugach ulewnego deszczu.

-Nie będziemy rozmawiać o pogodzie - powie działa. - Jak pan zdążył zauważyć, pada. Znam miejsce, gdzie możemy się schronić przed ulewą.

Wstała i chwyciła długi płócienny worek.

- Ma pani strzelbę - zauważył nieznajomy.

- Owszem.

- I chce mnie pani zabić.

-Zgadł pan. Nie wiem, czy mi się to uda, ale mam na to wielką ochotę. Jednak wzięłam broń z innego powodu - może się zdarzyć, że spotkam na swej drodze przeklętego wilka, a jeśli go zabiję, zaskarbię sobie szacunek mieszkańców Yiscos. Sły szałam jego wycie wczoraj w nocy, choć nikt nie chciał mi wierzyć.

-Przeklęty wilk? O czym pani mówi?

Zastanawiała się przez chwilę, czy powinna być szczera z tym człowiekiem, który - nie zapominała 0tym ani na chwilę - jest jej wrogiem. Ale przypo mniała sobie, że kiedyś w jakimś podręczni ku wschodnich sztuk walki przeczytała (nie lubiła wydawać pieniędzy na książki, więc zawsze czytała te, które zostawiali goście hotelowi, bez względu na gatunek i tematykę), iż najłatwiej osłabić prze ciwnika wtedy, gdy się uda się go przekonać, że stoimy po jego stronie.

Szła przed siebie w ulewnym deszczu i opowiedziała nieznajomemu całą historię. Dwa lata temu kowal z Yiscos wybrał się na spacer do lasu 1w pewnej chwili znalazł się oko w oko z wilkiem i jego młodymi. Chociaż przestraszył się ogromnie, nie stracił zimnej krwi - chwycił leżącą nieopodal

grubą gałąź i niewiele myśląc, rzucił się na zwierzę.

Zazwyczaj w takiej sytuacji wilk ucieka, ale ten zaatakował. Kowal jednak był silny jak dąb i choć ranny, natarł po raz drugi tak gwałtownie, że zmusił zwierzę do ucieczki. Wilk zniknął z młodymi w gęstwinie i nikt go więcej nie widział. Wiadomo jedynie, że miał białą łatę na lewym uchu.

-Dlaczego jest przeklęty? - spytał nieznajomy.

- Zwierzęta, nawet te najdziksze, zazwyczaj atakują tylko w wyjątkowych okolicznościach, jak na przykład wtedy, gdy muszą bronić swojego potomstwa. Jednak gdy już raz posmakują ludzkiej krwi, stają się bardzo niebezpieczne. Bywa, że przemieniają się wtedy w istnych morderców. W Yiscos wszyscy uważają, że ten wilk pewnego dnia znów tu wróci, a wtedy może być niebezpieczny.

 

"To jest historia o mnie" - pomyślał nieznajomy.

Ledwie dotrzymywał jej kroku. Dziewczyna była młodsza, przywykła do długich wędrówek i chciała zyskać nad nim psychiczną przewagę - zmęczyć go i poniżyć.

Dotarli do małego, dobrze zamaskowanego szałasu, który służył myśliwym za kryjówkę podczas polowań. Przycupnęli w środku zdyszani, rozcierając zziębnięte dłonie.

- Czego pan chce? - odezwała się. - Dlaczego napisał pan do mnie ten list?

- Mam dla pani zagadkę. Który dzień w naszym życiu nigdy nie nadchodzi?

Nie znała odpowiedzi, więc milczała.

-Jutro. Ale pani się łudzi, że ten dzień nadejdzie i ciągle odkłada pani na jutro spełnienie mojej prośby. Dziś tydzień dobiega już końca i jeśli pani nic nie powie tutejszym mieszkańcom, sam to zrobię.

Chantal wyszła z szałasu, odeszła na bezpieczną odległość, otworzyła płócienny worek i wyjęła strzelbę. Nieznajomy udawał, że nic go to nie obchodzi.

-Wiem, że zaglądała pani do mojej kryjówki - ciągnął dalej. - Gdyby miała pani napisać książkę o tych przeżyciach, to jak pani sądzi, czy większość czytelników, którzy borykają się na co dzień z kło potami, cierpią, są niesprawiedliwie traktowani przez los, walczą o dach nad głową, nie mają pie niędzy na szkołę dla dzieci, czasem ledwie wiążą koniec z końcem, czy ci ludzie życzyliby sobie, żeby pani uciekła z tą sztabką złota?

- Nie mam pojęcia - odpowiedziała, nabijając strzelbę.

-Ja również nie. I to jest właśnie odpowiedź, którą chcę poznać.

Umieściła drugi nabój w magazynku.

- Jest pani gotowa mnie zabić. Niech pani nie próbuje mnie zwodzić tą historią o wilku. Zresztą w ten sposób daje mi pani odpowiedź na moje pytanie: ludzie są z gruntu źli, zwyczajna kelnerka z głębokiej prowincji jest w stanie popełnić zbrodnię dla pieniędzy. Umrę, ale znam już odpowiedź.

Umrę zadowolony.

- Proszę to wziąć - Chantal podała mu strzelbę.

- Wszystkie podane przez pana do rejestru hotelowego dane są fałszywe, ale nikt o tym nie wie, tylko ja. Może pan wyjechać w każdej chwili. Jeśli dobrze zrozumiałam, ma pan dość pieniędzy, żeby udać się, dokąd dusza zapragnie, nawet na koniec świata.

Żeby zabić, wcale nie trzeba być wyborowym strzelcem, wystarczy skierować lufę w moim kierunku i pociągnąć za spust. To strzelba na grubego zwierza, człowieka też można z niej zabić. Rany wyglądają wprawdzie okropnie, ale może pan odwrócić wzrok, jeśli jest pan wrażliwy na krew.

Położył palec na spuście i wziął dziewczynę na cel. Zaskoczyło ją, że trzyma strzelbę fachowo, niczym doświadczony myśliwy. Stali długo naprzeciw siebie. Chantal była świadoma, że broń może w każdej chwili wypalić - wystarczy jakiś nieoczekiwany hałas czy trzask złamanej gałązki w pobliskich zaroślach. Pomyślała, że zachowała się dziecinnie. Rzuciła wyzwanie dla samej przyjemności sprowokowania nieznajomego, mówiąc mu w twarz, że nie jest zdolny uczynić tego, czego wymaga od innych.



dalej


strona główna
(23kB)